Wetenschap

•

Kanal • 2 program

Astronomi

Astronomi

Varje vecka
Vetenskap

Vetenskap

2024-01-10

−6 D

Wacht even... was het wel een zwart gat?

U herinnert zich vast wel die oranje-zwarte foto van het superzware zwarte gat in het midden van ons melkwegstelsel, genaamd Sagittarius A*. In deze aflevering willen we beweren dat dit misschien helemaal geen zwart gat was. Maar wat was het dan wel? Een zwart gat van donkere materie? https://news.mit.edu/2024/exotic-black-holes-could-be-dark-matter-byproduct-0606 Could the Milky Way galaxy's supermassive black hole actually be a clump of dark matter? https://www.space.com/astronomy/dark-universe/could-the-milky-way-galaxys-supermassive-black-hole-actually-be-a-clump-of-dark-matter The dynamics of S-stars and G-sources orbiting a supermassive compact object made of fermionic dark matter: https://academic.oup.com/mnras/article/546/1/staf1854/8431112?login=false Dark matter, not a black hole, could power Milky Way's heart: https://ras.ac.uk/news-and-press/research-highlights/dark-matter-not-black-hole-could-power-milky-ways-heart Imaging fermionic dark matter cores at the centre of galaxies: https://academic.oup.com/mnras/article/534/2/1217/7759710?login=false Quasars Have Always Had Dark Matter Halos: https://www.universetoday.com/articles/quasars-have-always-had-dark-matter-halos Subaru High-z Exploration of Low-Luminosity Quasars (SHELLQs). XVIII. The Dark Matter Halo Mass of Quasars at z ∼ 6: https://arxiv.org/pdf/2307.02531 Dark matter halos measured around ancient quasars: https://www.u-tokyo.ac.jp/focus/en/press/z0508_00310.html De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

−6 d

•

12 min
2025-12-16

Monstersterren in GS 3073

Gigantische sterren tijdens de begindagen van ons heelal. Hoe zit dat nou weer? Astronomers find first direct evidence of “Monster Stars” from the cosmic dawn: https://www.port.ac.uk/news-events-and-blogs/news/astronomers-find-first-direct-evidence-of-monster-stars-from-the-cosmic-dawn 1000–10,000 M⊙ Primordial Stars Created the Nitrogen Excess in GS 3073 at z = 5.55: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae1a63 Astronomen vinden eerste directe bewijs voor ‘monstersterren’ in het vroege heelal: https://www.astronomie.nl/nieuws/astronomen-vinden-eerste-directe-bewijs-voor-monstersterren-in-het-vroege-heelal-4773 GA-NIFS: An extremely nitrogen-loud and chemically stratified galaxy at z ∼ 5.55: https://arxiv.org/html/2404.04148v1 Afbeelding: © Nandal et al De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2025-12-16

•

11 min
2 FEB.

Wintersporten op een andere planeet

Eind januari van dit jaar, 2026, lazen we in het nieuws over de vondst van een ietwat koude exoplaneet, die grote gelijkenis vertoont met onze planeet aarde. Luisteraar Bert attendeerde mij erop. De grote vraag is dus... moeten we onze koffers gaan pakken? En nog belangrijker: moeten de ski-spullen mee. Laten we in deze aflevering de feiten eens langslopen. Kepler ruimtetelescoop: https://en.wikipedia.org/wiki/Kepler_space_telescope Frosty Candidate Planet 150 Light-Years Away Might Be Remarkably Similar To Earth: https://www.iflscience.com/frosty-candidate-planet-150-light-years-away-might-be-remarkably-similar-to-earth-82392 Discovery Alert: An Ice-Cold Earth? https://science.nasa.gov/universe/exoplanets/discovery-alert-an-ice-cold-earth/ A Cool Earth-sized Planet Candidate Transiting a Tenth Magnitude K-dwarf From K2: https://arxiv.org/pdf/2601.19870 PLATO - Terrestrial planet hunter: https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Plato Planet Hunters TESS (Zooniverse): https://www.zooniverse.org/projects/nora-dot-eisner/planet-hunters-tess Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/Keith Miller (Caltech/IPAC). De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2 feb.

•

18 min
2025-12-09

Mars sample return

Ja, hoe zit dat eigenlijk met die buisjes die momenteel op Mars verzameld worden door de Perseverance rover? Dat hoort u in deze aflevering. Vision and Voyages for planetary science in the decade 2013-2022: https://science.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/Planetary_DS.pdf Mars rock samples: https://science.nasa.gov/mission/mars-2020-perseverance/mars-rock-samples/ Mars sample return: https://science.nasa.gov/mission/mars-sample-return/ NASA ziet op dit moment twee opties: https://www.nasa.gov/news-release/nasa-to-explore-two-landing-options-for-returning-samples-from-mars/ Mars Rock Samples: The Stories They Could Tell: https://www.youtube.com/watch?v=iIJcqiqYXG8 Earth Return Orbiter – the first round-trip to Mars: https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Earth_Return_Orbiter_the_first_round-trip_to_Mars Funding levels for fiscal year (FY) 2026: https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/05/Fiscal-Year-2026-Discretionary-Budget-Request.pdf Bringing Mars rock samples back to Earth: https://www.youtube.com/watch?v=YPNVVDphQVc De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2025-12-09

•

17 min
2025-01-14

Een merkwaardig zwart gat in sterrenbeeld De Draak

Ja, het wordt wel een beetje de "zwarte gaten podcast", hè? In deze aflevering bespreken we een zwart gat, ver van ons vandaan, dat zich vreemd gedraagt. Magnetic Flip Drives Flare-Up of Monster Black Hole: https://svs.gsfc.nasa.gov/14148/ X-ray flashes from a nearby supermassive black hole accelerate mysteriously: https://www.eurekalert.org/news-releases/1070102 A radio, optical, UV and X-ray view of the enigmatic changing look Active Galactic Nucleus 1ES~1927+654 from its pre- to post-flare states: https://arxiv.org/abs/2203.07446 LISA: https://lisa.nasa.gov/ De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2025-01-14

•

13 min
2025-01-21

Een planeet die uit elkaar lazert

Toen u de titel van deze aflevering las, dacht u misschien dat we het over onze planeet gaan hebben. Maar dat valt vies tegen. In zekere zin zouden we wel kunnen beweren dat de aarde uit elkaar lazert, maar dat is meer op het gebied van fatsoen, toekomstbestendigheid, geluk, biodiversiteit, emancipatie... van dat soort zaken. En daar gaan we het niet over hebben. Nee, we zullen de casus bespreken van een daadwerkelijke planeet, ver weg van ons eigen zonnestelsel, die door de ster waar deze omheen cirkelt aan gruzelementen wordt geblazen. K2-22 overview: https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/overview/K2-22%20b#planet_K2-22-b_collapsible TESS: https://en.wikipedia.org/wiki/Transiting_Exoplanet_Survey_Satellite Fastest disintegrating world ever seen 'spills its guts' for NASA's exoplanet hunter: https://www.space.com/james-webb-space-telescope-rapidly-disintergrating-planet TESS and JWST Unveil Disintegrating Planetary Interiors: https://aas.org/sites/default/files/2025-01/Press%20Materials%20for%20Hon%20and%20Tusay%20Briefing.pdf BD+05 4868: https://en.m.wikipedia.org/wiki/BD%2B05_4868 A Disintegrating Rocky Planet with Prominent Comet-like Tails Around a Bright Star: https://arxiv.org/pdf/2501.05431 A Disintegrating Rocky World Shrouded in Dust and Gas: Mid-IR Observations of K2-22b using JWST: https://arxiv.org/pdf/2501.08301 Stellarium software: https://stellarium.org/nl/ De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2025-01-21

•

17 min
2025-12-02

Zijn wij eigenlijk buitenaards leven? Of anders geformuleerd: komen de bouwstenen van ons leven van elders?

De ontdekking van tryptofaan op een ander hemellichaam dwingt ons na te denken over de geschiedenis van leven op onze aarde. Scientists found tryptophan, the ‘sleepy’ amino acid, in an asteroid. Here’s what it means: https://edition.cnn.com/2025/11/27/science/tryptophan-asteroid-bennu-nasa-sample Prebiotic organic compounds in samples of asteroid Bennu indicate heterogeneous aqueous alteration: https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2512461122 Hayabusa 2: https://en.wikipedia.org/wiki/Hayabusa2 OSIRIS-REx: https://nl.wikipedia.org/wiki/OSIRIS-REx Tryptofaan: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tryptofaan Nucleobase: https://nl.wikipedia.org/wiki/Nucleobase Nucleobase synthesis in interstellar ices: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/S41467-019-12404-1.pdf Could nucleobases form in the ISM? A theoretical study in the horsehead nebula: https://arxiv.org/pdf/2303.03963 De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2025-12-02

•

19 min
2025-03-26

Enorme organische moleculen op Mars aangetroffen

Nou, dat klinkt toch alsof er leven bestaat op een ander hemellichaam. Maar helaas, die conclusie kunnen we nog niet trekken. Toch is dit weer een aardig wetenswaardigheidje over de rode planeet. Curiosity: https://science.nasa.gov/mission/msl-curiosity/ Long-chain alkanes preserved in a Martian mudstone: https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2420580122 De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2025-03-26

•

12 min
2025-11-17

Explosieve uitbarsting op een andere ster dan onze zon

Een beetje een populair nieuwsitem, maar goed. Voor het eerst is een CME, een Coronal Mass Ejection, waargenomen bij een andere ster dan onze zon. Wellicht biedt deze aflevering nog wat extra context, die u in andere nieuwsbronnen moest missen. First confirmed sighting of giant explosion on nearby star: https://www.eurekalert.org/news-releases/1105091 Radio burst from a stellar coronal mass ejection (Arxiv): https://arxiv.org/pdf/2511.09289 Radio burst from a stellar coronal mass ejection (Nature): https://www.nature.com/articles/s41586-025-09715-3 Steun deze podcast en koop het album met muziek: https://henszimmermanaudio.bandcamp.com/album/really-slow-tapes Afbeelding credit: Olena Shmahalo/Callingham et al. De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2025-11-17

•

12 min
2025-06-10

Bliksem, ja, maar leven? Misschien wel niet.

Nou ja zeg, wat is dat nou voor een titel voor een aflevering. Om die titel te begrijpen hebben we het in deze iets langere aflevering eerst over zogenaamde "getijdenvergrendeling", een fenomeen dat al wel eens vaker de revu passeerde in deze nimmer aflatende wekelijkse stroom astronomie-verhalen. Daarna zult u, als u nog niet bent afgehaakt, horen wat bliksem met dit alles te maken heeft. Kortom: tanden op elkaar... een nieuwe aflevering van Zimmerman en Space. Tidal locking: https://en.wikipedia.org/wiki/Tidal_locking Lunar Mascon Evidence From Apollo Orbits: https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19690027604/downloads/19690027604.pdf Lightning on alien worlds may fail to spark life, simulations suggest: https://www.space.com/astronomy/exoplanets/lightning-on-alien-worlds-may-fail-to-spark-life-simulations-suggest Lightning activity on a tidally locked terrestrial exoplanet in storm-resolving simulations for a range of surface pressures: https://arxiv.org/pdf/2504.19883 Gravity's Lunar Lasso - Tidal Locking Explained: https://www.astronomicalreturns.com/2019/10/gravitys-lunar-lasso-tidal-locking.html Recursieve Centaur: https://i.programmerhumor.io/2023/10/programmerhumor-io-javascript-memes-python-memes-c3eca9be79871fe.png Foto bij deze aflevering: CC Attribution 2.0 Generic Axel Rouvin. De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie. http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

2025-06-10

•

19 min

Echte wetenschap