Seachtain

Irish Independent
  • 0.0 (0)
  • NEWS
  • UPDATED WEEKLY

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

  1. The Donegal disconnect: Gan traein, gan mótarbhealach agus anois gan an midday flight

    4 HR AGO

    The Donegal disconnect: Gan traein, gan mótarbhealach agus anois gan an midday flight

    Do phobal iargúlta ar chósta thiar thuaidh na tíre, tá an tseirbhís aeir go Baile Átha Cliath riachtanach.  I nDún na nGall, áit nach bhfuil iarnród ná mótarbhealach ar bith ann, tá go leor daoine ag brath ar an aerfort le dul go dtí an phríomhchathair.  Tá an sceideal eitilte mar a bhí ag athrú anois áfach.  Agus leis an athrú sin, tá míshástacht, imní agus fearg ag fás.  Fógraíodh seachtain ó shin go raibh conradh úr PSO sínithe ag an Roinn Iompair le comhlacht eitlíochta.  De réir an amchlár nua, tiocfaidh deireadh le heitiltí fillte i lár an lae idir an dá aerfort.   De réir lucht feachtais ar son chúram ailse, beidh tionchar diúltach ag an sceideal úr ar na céadta duine atá ag fáil cóir leigheas i mBaile Átha Cliath.  Mar sin de, cad é an chúis taobh thiar den athrú amchláir seo?  Agus cad é an chéad chéim eile don phobal nach bhfuil sásta glacadh leis?  Ar Seachtain, ;abhair Áine Ní Bhreisleáin faoin fhearg atá ar an phobal áitiúil i nDún na nGall de bharr na n-athruithe atá le teacht.  Foclóir:  Eitiltí fillte: Return flights  Mí-bhuntáiste eacnamúil: Economic disadvantage  Raflaí: Rumours  Ag reachtáil: Running/Organise  Tairiscint: A tender  Ailse: Cancer  Ag fulaingt: Suffering  Corruair: Sometimes  Otharlann: Hospital  Tromchúiseach: Grave  Cóir leighis: Medical treatment  Galar croí: Heart disease  Imirce: Emigration  Infheistíocht: Investment  Le bheith ar an ghannchuid: To be short on something  Feiliúnach: Suitable  Ciall tráchtála: Commercial sense  Brabús: Profit  Éileamh: Demand  Do Ladar a chur isteach i rud: To weigh in on something or to meddle  Folamh: Empty  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    20 min
  2. Epstein, the files agus an nasc le hÉirinn

    11 FEB

    Epstein, the files agus an nasc le hÉirinn

    Tá an sciar is déanaí de na comhaid a bhaineann le Jeffrey Epstein ag cothú ceannlínte nuachta ar fud an domhain i gcónaí, coicís ó foilsíodh iad. Tá breis agus trí mhilliún comhaid scaoilte sa chuid is déanaí,  físeáin, grianghraifeanna, ríomhphoist, téacsanna, agus tuairiscí nuachta fiú. Tá na mílte ainmneacha luaite sna cáipéisí - cé go bhfuil sé tábhachtach le cur ina luí ar dhaoine nach ionann a bheith luaite sna comhaid is a rá go raibh aon olc nó éagóir déanta ag na daoine sin. I measc na gcáipéisí atá curtha ar fáil don phobal, tá tagairtí go leor ann d’Éirinn. Ar Seachtain, glacann an t-iriseoir Ciarán Dunbar muid tríd na snáithíní a cheanglaíonn Jeffery Epstein leis an tír bheag seo. Foclóir: Comhaid: Files Cáipéisí: Documents Diabhlaíocht: Devilment Mí-úsáid ghnéis: Sexual abuse Clár na gciontóirí gnéis: Sex offenders register Curtha ina leith: He was accused of Seilbh a ghlacadh ar: To take possession of Faic: Nothing Cloí le: Abide by or stick with Éagóir: wrongdoing An chloch is mó ar a phaidrín: His greatest concern Gar: Favour Teaghlach ríoga na Breataine: British Royal Family Líomhaint: Allegation Comhaontú Aoine an Chéasta: Good Friday Agreement Príomh-ailtire: Main architects Smál: Stain or taint Beannacht: Blessing Ciontaíodh é: He was found guilty Neamhaird: Ignore Tá aiféala air: He regrets See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  3. Noah Donohoe: Eolas suntasach ag teacht amach ón ionchoisne

    6 FEB

    Noah Donohoe: Eolas suntasach ag teacht amach ón ionchoisne

    I mí an Mheithimh 2020, baineadh siar as daoine ar fud na tíre nuair a chualathas faoi bhás neamhchoitianta buachalla óig i dtuaisceart Bhéal Feirste. Tháinig na póilíní ar chorp Noah Donohoe, a bhí sna luath-dhéaga, i ndraein stoirme i dtuaisceart na cathrach, i bhfad óna theach féin, sé lá tar éis dó imeacht ar iarraidh. Tá go leor ceisteanna ann go fóill faoina bhás agus osclaíodh ionchoisne trí seachtaine ó shin chun iarracht a dhéanamh cuid de na ceisteanna sin a fhreagairt. Ar Seachtain, labhair an t-iriseoir Liam Tunney faoi na bomaití is suntasaí san ionchoisne go dtí seo. See omnystudio.com/listener for privacy information.

    20 min
  4. Dunmharú Shaun Duffy: Pobal beag Gaeltachta ina dhiaidh an ionsaí

    5 FEB

    Dunmharú Shaun Duffy: Pobal beag Gaeltachta ina dhiaidh an ionsaí

    Sa bhliain 2005, thiar i gceantar tuaithe i nGaeltacht Dhún na nGall, tharla ionsaí fíochmhar a d’fhág smál ar an phobal ann le breis agus fiche bliain anuas.  Dúnmharaíodh Shaun Duffy, fear a bhí 36 bliain d'aois, ina theach féin  tar éis oíche cheiliúrtha ar an 29 Eanáir.  Níor cúisíodh éinne as an dúnmharú a tharla bliain is fiche ó shin. Tá achainí úr déanta ag na Gardaí ar dhuine ar bith a bhfuil eolas acu faoi dhúnmharú.  Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin Foclóir:  An Clochán Liath: Dungloe  Ceantar tuaithe: Rural area  Faoi ghlas: Locked   Stróicthe: Ripped  Ba léir: It was obvious  Saighead: Arrow  Sciathán: Arm  Adhlacóir: Undertaker  Geallghlacadóireacht: Betting  Ar leac an dorais: On the doorstep  Ag cíoradh: Combing   Ráitis: Statements  Feiceálach: Visible  Ráflaí: Rumours  Naimhde: Enemies  Fíochmhar: Savage  Na beithígh: Horses or cattle  Ina sheilbh: In his possession  Leid: Tip or advice  Coiste cróinéara: Coroner's inquest  Ag achainí ar dhaoine: Appealing to people  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    17 min
  5. Bríd: Bandia págánta nó bean naofa?

    29 JAN

    Bríd: Bandia págánta nó bean naofa?

    Ag dul siar na cianta, rinneadh ceiliúradh ag an am tábhachtach seo den bhliain.  Ba é Imbolc ceann de mhórfhéilte an fhéilire Cheiltigh.  Agus ag croílár an cheiliúrtha sin tá Bríd.  Ach cad é an ceangal idir Bríd an bandia agus Bríd an naomh, más ann dó ar chor ar bith? Agus cérbh iad na bandéithe eile a shleamhnaigh as cuimhne na ndaoine le himeacht ama? ­ Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Ríonach Uí Ógáin (iar-stiúrthóir Cnuasach Bhéaloideas Éireann) ­ ­ Foclóir: ­ Seanda: Ancient ­ Laethanta cinn ráithe: Quarter days ­ Lá Leathach an Earraigh: Spring equinox ­ Is ionann é: It's the same thing ­ Lón bia: Food supply ­ Ídithe: Depleted ­ Tréithe: Features ­ Luachra: Rushes ­ Barra: Crops ­ Eallach: Cattle ­ Comhbhá: Kinship ­ Fite fuaite: Intertwined ­ Giolla: Servant ­ Tóir: Popularity ­ Baile fearain: Townland ­ An charthanacht: The charity ­ An Mhaighdean Mhuire: The Virgin Mary ­ Cráifeach: Religious See omnystudio.com/listener for privacy information.

    20 min
  6. Tubaisteach do na Gaeltachtaí: 2,300 fishing jobs i mbaol

    22 JAN

    Tubaisteach do na Gaeltachtaí: 2,300 fishing jobs i mbaol

    Deir eagrais iascaireachta go bhfuil beagnach 2,300 post i mbaol tar éis chinneadh ón Aontas Eorpach atá “tubaisteach”, dar leo. I mí na Nollag, ag cruinniú sa Bhruiséil, fógraíodh go mbeidh ciorrú ollmhór ar an méid iasc is féidir a thabhairt i dtír in Éirinn. Tiocfaidh an t-athrú seo i bhfeidhm i mbliana. Cén tionchar a bheas aige seo ar iascairí agus ar lucht próiseála atá fostaithe sa tír seo? Céard atá i ndán don earnáil iascaireachta amach anseo?  Láithreoir: Róisín Ní Mhaoláin, Aoi: Áine Ní Bhreisleáin  Foclóir:  Earnáil: Sector  Aontas Eorpach: European Union  Domhain: Deep  Slí beatha: Livelihood  Comhphobal: Ccommunity  Uasmhéid: Maximum  Tubaisteach: Disastrous  Imeall: Border  Bia mara: Seafood  Táillí: Fees  Monarcha : Factory  Eagrais: Oorganisations  Spotsolas: Spotlight  Baol: Danger/fear  Cé: Quay/dock  Neodrach: Neutral  See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
  7. Éigeandáil teanga sa Ghaeltacht: An bhfuil an Ghaeilge ag sleamhnú uainn?

    21 JAN

    Éigeandáil teanga sa Ghaeltacht: An bhfuil an Ghaeilge ag sleamhnú uainn?

    An bhfuil éigeandáil teanga sa Ghaeltacht? De réir tuarascáil nua-eisithe - tá. Deirtear go neamhbhalbh sa tuairisc seo go gcaithfear “idirghabháil phráinneach chuimsitheach” a dhéanamh sula sleamhnaíonn an Ghaeilge níos faide siar mar theanga sa Ghaeltacht. Mar sin, an bhfuil an Ghaeilge ag fáil bháis mar theanga sna ceantair? Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: John Prendergast See omnystudio.com/listener for privacy information.

    17 min
  8. A Gaeltacht resurrected: Áit a bhí á bánú ach anois faoi bhláth

    15 JAN

    A Gaeltacht resurrected: Áit a bhí á bánú ach anois faoi bhláth

    Amuigh faoin tuath in oirthear Chontae Dhoire, díreach faoi scáth shliabh Charn Tóchair, tá pobal beag de chúpla cead theach le fáil ann.   Go dtí tús an 20ú haois, bhí Gaeilge láidir go fóill sa cheantar, ach tháinig athrú ar sin nuair a thosaigh an cheantar á bhánú de bharr easpa fostaíochta, easpa tithe agus easpa deiseanna.  Thart fá tríocha bliana ó shin, tháinig an pobal le chéile le dul i ngleic leis an mbánú seo, thosaigh siad coiste le hathghiniúint a dhéanamh ar an gceantar agus leag siad béim láidir ar an nGaeilge.  Ó shin i leith, tá rath iontach ar an dúiche agus bhronnadh aitheantas oifigiúil ar an cheantar mar Líonra Gaeilge in 2015, an chéad uair a bhain ceantar tuaithe a leithéid d’aitheantas.  Ní hamháin sin ach tá clú millteanach ar an gclub CLG áitiúil, Sléacht Neill, mar gheall ar na gaiscí atá bainte amach acu ar an bpáirc imeartha le blianta beaga anuas.  Éachtaí dochreidte do cheantar beag iargúlta nach bhfuil fiú sráidbhaile le fáil ann.   Láithreoir: Tessa Fleming, Aoi: Aoife Ní Chasaide    Foclóir:  Eispéireas: Experience  Fís: Vision  Muintir na háite: The local people  Coiste: Committee  De réir mo thuigbhéala: From my understanding  Bothán: cabin  Neartú: Strengthen  Éacht: Achievement  Cothú: Cultivate  Tírdhreach: Landscape  Uile-Éireann: All-Ireland  Dúshlánach: Challenging  Comhairle: Advice  Comhphobal: Community  Ag streachailt: Struggling  Díospóireacht: Debate  I lár an aonaigh: Centre stage  Thar fóir: Over the top   Aird: Attention    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    23 min
See All (154)

Trailer

About

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge. 

Information

  • Channel
    Irish Independent
  • Creator
    Irish Independent
  • Years Active
    2024 - 2026
  • Episodes
    154
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © 2026 Irish Independent
  • Show Website
    Seachtain

More From Irish Independent

You Might Also Like