41 episodes

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου εγκαινιάζει μια νέα διαδικτυακή σειρά ηχογραφημένων διαλέξεων και συνεδρίων, με τον τίτλο «Μίλα μου Ιστορικά». Μια σειρά από έγκριτους επιστήμονες, για διάφορα κυπρολογικά θέματα που σχετίζονται με τα Μουσεία, Συλλογές, Εκθέσεις, Δράσεις του Πολιτιστικού Ιδρύματος αλλά αφορούν και σε άλλα κυπρολογικά θέματα, από όλες τις περιόδους της κυπριακής ιστορίας, αρχαιολογίας, ιστορίας της τέχνης και λογοτεχνίας. Μια σειρά επιστημονικά τεκμηριωμένη και ταυτόχρονα φιλική στον ακροατή.

ΜΙΛΑ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΑ Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρο‪υ‬ BoCCF Mila mou Istorika

    • History

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου εγκαινιάζει μια νέα διαδικτυακή σειρά ηχογραφημένων διαλέξεων και συνεδρίων, με τον τίτλο «Μίλα μου Ιστορικά». Μια σειρά από έγκριτους επιστήμονες, για διάφορα κυπρολογικά θέματα που σχετίζονται με τα Μουσεία, Συλλογές, Εκθέσεις, Δράσεις του Πολιτιστικού Ιδρύματος αλλά αφορούν και σε άλλα κυπρολογικά θέματα, από όλες τις περιόδους της κυπριακής ιστορίας, αρχαιολογίας, ιστορίας της τέχνης και λογοτεχνίας. Μια σειρά επιστημονικά τεκμηριωμένη και ταυτόχρονα φιλική στον ακροατή.

    Η τέχνη στην Κύπρο από το 1974-2014: Από τον διαιρεμένο χώρο, στον συμβολικό τόπο

    Η τέχνη στην Κύπρο από το 1974-2014: Από τον διαιρεμένο χώρο, στον συμβολικό τόπο

    Η εν λόγω ηχητική ηχογράφηση προσφέρει μια σκιαγράφηση του πεδίου της
    τέχνης στην Κύπρο από το 1974, ημερομηνία κατά την οποία το νησί, μετά από την
    τουρκική στρατιωτική επέμβαση, αναγκάστηκε να διαχωριστεί. Η διάλεξη αποτελεί
    μέρος ερευνητικής μελέτης με τίτλο « Η τέχνη στην Κύπρο από το 1974-2014, Από το
    διαιρεμένο χώρο, στο συμβολικό τόπο», η οποία εκπονήθηκε το Φεβρουάριο του
    2015 στο Παρίσι. Αντικείμενα της συγκεκριμένης έρευνας είναι η έννοια του χώρου,
    της μνήμης και της ιστορίας έτσι όπως εκδηλώνονται μέσα από τα έργα τέχνης. Το
    βασικό ερευνητικό ερώτημα, το οποίο προέκυψε μέσα από την έρευνα των έργων
    που δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο αυτή, ήταν το εξής: ποια είναι – μέσα από
    μια εικαστική, εννοιολογική, αισθητική, κοινωνιολογική ματιά - η σχέση και η
    αλληλεπίδραση μεταξύ της καλλιτεχνικής δημιουργίας της συγκεκριμένης περιόδου
    και του διαιρεμένου χώρου; Οι εν λόγω καλλιτεχνικές δημιουργίες πραγματεύονται
    την ιδιαιτερότητα αυτού του χώρου που εδώ, αποτελεί συχνά, το σημείο έναρξης της
    δημιουργίας του έργου : οι μνήμες του χαμένου τόπου που βρίσκεται στην άλλη μεριά
    της γραμμής, η εμπειρία του χώρου στο παρόν και η – κυριολεκτική και
    μεταφορική –  οικειοποίηση της Νεκρής ζώνης. Τα έργα γίνονται τεκμήρια της
    νοσταλγίας, άλλοτε μοιάζουν σαν επαναπροσδιορισμένες χαρτογραφήσεις ενώ
    άλλοτε δημιουργούν δυνητικά πεδία πραγμάτωσης. Κάθε έργο διαπερνά, τρόπον
    τινά – καλλιτεχνικά, αισθητικά και ποιητικά – το σύνορο. Ο διαιρεμένος χώρος έτσι,
    δύναται να γίνει «κατοικήσιμος».

    • 17 min
    Κύπρος και Ναυμαχία της Ναυπάκτου: 450 χρόνια από τον θρίαμβο της Ιερής Συμμαχίας κατά των Οθωμανών

    Κύπρος και Ναυμαχία της Ναυπάκτου: 450 χρόνια από τον θρίαμβο της Ιερής Συμμαχίας κατά των Οθωμανών

    Φέτος συμπληρώνονται 450 χρόνια από την ολοκληρωτική κατάληψη της Κύπρου
    στην εξουσία των Οθωμανών, μετά την παράδοση τον Αύγουστο του 1571 της
    Αμμοχώστου στους εχθρούς, οι οποίοι ως γνωστό είχαν παραβεί τους όρους. Δύο
    μήνες μετά, οι συνασπισμένες χριστιανικές δυνάμεις είχαν δώσει τη δική τους
    απάντηση στους Οθωμανούς για τη μεγάλη απώλεια της Κύπρου. Στις 7 Οκτωβρίου
    του 1571 οι ενωμένες χριστιανικές δυνάμεις της Ευρώπης (Sacra Liga) είχαν
    αντιμετωπίσει τον οθωμανικό στόλο στον Κορινθιακό κόλπο, κοντά στις Εχινάδες
    Νήσους, γνωστές στις δυτικές πηγές ως Curzolari. Ήταν χαράματα της 7 ης Οκτωβρίου
    1571 και, εκεί, είχε ηττηθεί ο εχθρός με εντυπωσιακή για τους χριστιανούς επιτυχία. Ο
    Γάλλος ναύαρχος Jurien Gravière είχε γράψει για τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου
    (Lepanto) ότι υπήρξε η τρίτη, έως τότε, μεγαλύτερη ναυμαχία στον κόσμο, μετά τη
    ναυμαχία της Σαλαμίνος και τη ναυμαχία στο Άκτιο. Η σύγκρουση μεταξύ του Ισλάμ και
    του Χριστιανισμού υπήρξε αδυσώπητη και ανελέητη. Σημαντική υπήρξε η συμβολή
    των ισπανικών στρατιωτικών σωμάτων, αλλά και η συμβολή των άρτια εξοπλισμένων
    βενετικών γαλερών με τα εμπειροπόλεμα πληρώματα. Σε ελάχιστο χρονικό διάστημα,
    όπως αναφέρουν οι πηγές, μέσα σε πέντε περίπου ώρες, ο αγώνας είχε κριθεί υπέρ
    του Ιερού Συνασπισμού. Στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου πολέμησαν ως επί το πλείστον
    Έλληνες, αλλά και μέλη κυπριακών οικογενειών όπως των Συγκλητικών, των
    Παλαιολόγων, των Μπενεντέττη κ.ά.
    Αξίζει να υπομνησθεί ότι αρχιναύαρχος του βενετικού στόλου και θριαμβευτής της
    Ναυμαχίας της Ναυπάκτου και στη συνέχεια δόγης ήταν ο Σεβαστιανός Venier. Η
    σημαντική υπηρεσία του Venier στην Κύπρο ως γενικού προνοητή και συνδίκου, κατά
    τη χρονική περίοδο 1557-1558, μέχρι πρόσφατα εξακολουθούσε να είναι άγνωστη.
    Σημειώνουμε απλώς ότι, μεταξύ των αξιομνημόνευτων έργων που είχε επιτελέσει κατά
    τη διάρκεια της θητείας του στη μεγαλόνησο ήταν και η πρωτοβουλία για επισκευή του
    του ναού του Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα.
    Η Κύπρος, για την υπεράσπιση της οποίας είχαν συνασπισθεί ανεπιτυχώς οι
    χριστιανικές δυνάμεις, δυστυχώς, πέρασε ολοκληρωτικά στην εξουσία των
    Οθωμανών. Ο ισπανοβενετικός στόλος κινήθηκε προς την ανατολική Μεσόγειο με
    μεγάλη καθυστέρηση και έτσι ποτέ δεν έφθασε στην Κύπρο. Οι υπερασ

    • 41 min
    Οι Άγγλοι φεύγουν, η δημοκρατία έρχεται: Ελπίδες και επιπλοκές κατά την ίδρυση της βραχύβιας δικοινοτικής δημοκρατίας»

    Οι Άγγλοι φεύγουν, η δημοκρατία έρχεται: Ελπίδες και επιπλοκές κατά την ίδρυση της βραχύβιας δικοινοτικής δημοκρατίας»

    Η εν λόγω ηχητική ηχογράφηση μελετά την ίδρυση της Ανεξάρτητης Δικοινοτικής Κυπριακής Δημοκρατίας μέσα από τις σελίδες τριών τοπικών εφημερίδων. Με αφετηρία τα άρθρα της Ελληνοκυπριακής εφημερίδας Ελευθερία, της Τουρκοκυπριακής Halkın Sesi, και της Αγγλόφωνης Cyprus Mail θα προσπαθήσουμε να ιχνηλατήσουμε τη διαδικασία από-αποικιοποίησης της Κύπρου. Σε αυτό το πλαίσιο θα συζητήσουμε τα όνειρα, τις ελπίδες, τις διαψεύσεις και τους συμβιβασμούς των δυο κοινοτήτων του νησιού. 


    Σύντομο βιογραφικό των ομιλητών: 
    Δρ Νικόλαος Στέλγιας: Πολιτικός Επιστήμων, Ιστορικός, Συγγραφέας. Ο Δρ Στέλγιας ειδικεύεται στη μελέτη της Τουρκικής και Τουρκοκυπριακής ιστορίας του 20ού αιώνα και στην αρχειακή έρευνα κυπριακών εφημερίδων. Τίτλοι βιβλίων του είναι, Ο Θάνατος του Ανεπιθύμητου Βρέφους: Το Εγχείρημα της Συνεταιρικής Δημοκρατίας στα Πρωτοσέλιδα του Τουρκοκυπριακού Τύπου, 1960-1963 και The Ailing Turkish Democracy - The transformation and perpetuation of a hybrid majoritarian system. Ο Δρ Στέλγιας εργάζεται ως ανταποκριτής στην εφημερίδα Καθημερινή Κύπρου και ως συνεργάτης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.


    Δρ Μαγδαληνή Αντρέου: Ιστορικός-Ερευνήτρια. Η Δρ Αντρέου ειδικεύεται στη μελέτη αρχειακών πηγών της Κυπριακής ιστορίας κατά την πρώτη περίοδο της βρετανικής κυριαρχίας (τέλη 19ου-αρχές 20ου αιώνα). Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στη μελέτη της κυπριακής ιστορίας, κοινωνίας, οικονομίας, και πολιτικής. Η πιο πρόσφατη έρευνα της μελετά τη δράση των Κυπρίων γυναικών στην οικονομία. Η Δρ Αντρέου είναι Επιστημονικός Συνεργάτης του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου.




     

    • 17 min
    Η Ιστορική Κληρονομιά της Ελληνικής Επανάστασης στα Χρόνια της ΕΟΚΑ

    Η Ιστορική Κληρονομιά της Ελληνικής Επανάστασης στα Χρόνια της ΕΟΚΑ

    Η Ελληνική Επανάσταση αποτελεί ορόσημο στην ιστορική πορεία του Νεότερου Ελληνισμού. Οι αγώνες των επαναστατημένων Ελλήνων, για τερματισμό της ξένης κυριαρχίας και δημιουργία αυτόνομης πολιτείας, οδήγησαν το 1830 στην επίσημη ανακήρυξη του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Η Ελληνική Επανάσταση επηρέασε άμεσα και την ίδια την Κύπρο, με τον αντίκτυπο των γεγονότων να εκτείνεται τόσο μακριά στον ιστορικό χρόνο, ώστε η επίδρασή τους να είναι ιδιαίτερα εμφανής ακόμη και στην περίοδο του Αγώνα της ΕΟΚΑ (κατά την τετραετία 1955-1959) όταν το κυπριακό ενωτικό κίνημα κορυφώθηκε, καταβάλλοντας τη δική του επαναστατική προσπάθεια για κατάκτηση της ελευθερίας και επίτευξη της Ένωσης.


    Σκοπός της διάλεξης είναι η ανάδειξη της πρόσληψης, της επιβίωσης και γενικά της επιρροής που άσκησε η Ελληνική Επανάσταση στον επαναστατημένο κυπριακό ελληνισμό στο β’ μισό της δεκαετίας του 1950.  Όπως θα επισημανθεί σχετικά, η ΕΟΚΑ εντόπισε στον Αγώνα του 1821 αναφορές για να εμβολιάσει το επιχειρησιακό της πρότυπο και τις πρακτικές μύησης μελών. Επίσης, για να αναδείξει την εθνική ταυτότητα των Ελλήνων Κυπρίων, να κερδίσει τη συμπάθειά τους, να τονώσει το εθνικό τους φρόνημα και μέσω της παρουσίασης προτύπων αγωνιστικότητας και αυτοθυσίας να εμφυσήσει ή να ενισχύσει το αίσθημα ανυπακοής προς τις αποφάσεις του βρετανικού αποικιακού καθεστώτος. Ταυτόχρονα, η Ελληνική Επανάσταση αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ και – γενικότερα –  τον αγωνιζόμενο κυπριακό ελληνισμό. Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίστηκε ποικιλόμορφα τόσο στη λαϊκή καλλιτεχνική παραγωγή όσο και στην επιστολογραφία ηρώων που έπεσαν μαχόμενοι στις τάξεις της οργάνωσης.


    Η διάλεξη βασίζεται σε τεκμήρια από τη συλλογή του Μουσείου Αγώνος, σε δημοσιευμένο υλικό από την πνευματική παραγωγή μελών ή υποστηρικτών της ΕΟΚΑ, σε έντυπο υλικό με το οποίο η επαναστατική οργάνωση προωθούσε το δημόσιο λόγο της (προκηρύξεις και περιοδικές εκδόσεις), σε δημοσιευμένες επιστολές ηρώων του κυπριακού επαναστατικού κινήματος, στον ελληνικό τύπο της εποχής και σε αρχειακό υλικό από το Κρατικό Αρχείο Κύπρου.


    Σύντομο βιογραφικό του ομιλητή: 


    Ο Ανδρέας Κάρυος σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

    • 22 min
    Πού ζούσαν οι πρώτοι κάτοικοι της Κύπρου; Τα πρώτα οικοδομήματα από ωμό πηλό στο νησί

    Πού ζούσαν οι πρώτοι κάτοικοι της Κύπρου; Τα πρώτα οικοδομήματα από ωμό πηλό στο νησί

    Οι πρώτοι κάτοικοι της Κύπρου έφτασαν στο νησί πριν 10,000 χρόνια και έκτισαν το πρώτο, γνωστό σε εμάς, νεολιθικό χωριό. Αυτό βρίσκεται κοντά στο σημερινό χωριό Άγιος Τύχωνας στην επαρχία Λεμεσού στην τοποθεσία Κλήμωνας. Οι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν κοντά σε ένα χείμαρρο και σε εύφορα εδάφη εξαιτίας της δράσης του ποταμού. Τα κτίσματα του Κλήμωνα, τόσο οικιστικής χρήσης όσο και κοινοτικής σημασίας, ήταν κτισμένα αποκλειστικά από ωμό πηλό. Η γεωαρχαιολογία με τη χρήση της μικρομορφολογίας του εδάφους και τη μελέτη του κτιστού ωμού πηλού μέσω του μικροσκοπίου, μας επέτρεψε να κατανοήσουμε και να καταγράψουμε τα διάφορα στάδια του κτισίματος: από τη συλλογή της πρώτης ύλης, την προετοιμασία του πηλού και τέλος τη μέθοδο κτισίματος των τοίχων, αλλά και των δαπέδων. Μέσα από τη μελέτη της δόμησης με ωμό πηλό μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες για την κοινωνική οργάνωση αυτής της πρώτης νεολιθικής κοινωνίας.
    Σύντομο βιογραφικό της ομιλήτριας: 
    Η Δρ Παντελίτσα Μυλωνά είναι η βασική ερευνήτρια του μεταδιδακτορικού προγράμματος GeoArchX στην Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου. Σπούδασε  Αρχαιολογία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού και διδακτορικού τίτλου στη γεωαρχαιολογία από το Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας (Muséum National d’Histoire Naturelle) στο Παρίσι. Η έρευνα της επικεντρώνεται στη γεωαρχαιολογική προσέγγιση πολλαπλής κλίμακας, δηλαδή από τον περιβάλλοντα χώρο μιας αρχαιολογικής θέσης μέχρι τη μικροσκοπική κλίμακα εντός της θέσης σε ημίξηρα περιβάλλοντα της Ανατολικής Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής. Στα πλαίσια της έρευνάς της, μελετά φυσικές και ανθρωπογενείς αποθέσεις για την ανασύσταση του περιβάλλοντος και της τοπογραφίας - πριν και κατά τη διάρκεια της κατοίκησης μιας θέσης. Στη συνέχεια, η έρευνα επικεντρώνεται στην ανασύσταση του κύκλου ζωής των χώρων μέσα από τη μικρομορφολογική μελέτη των αρχαιολογικών στρωμάτων και της αρχιτεκτονικής από ωμό πηλό. Συνεργάζεται με διεθνείς ομάδες, ως γεωαρχαιολόγος σε ανασκαφές, σε Κύπρο, Γαλλία, Ελλάδα και Ιρακινό Κουρδιστάν. 

    • 13 min
    Οικείοι τόποι σε μια «παράξενη νέα κτήση». Περιηγήτριες στην Κύπρο κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας

    Οικείοι τόποι σε μια «παράξενη νέα κτήση». Περιηγήτριες στην Κύπρο κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας

    Στόχος της μελέτης αυτής είναι να καταδείξει τη διαδικασία της πρόσληψης της Κύπρου ως βρετανικής αποικίας από το 1878 έως το 1924, μέσω ταξιδιωτικών κειμένων γραμμένων από συζύγους διπλωματών ή υπάλληλων της βρετανικής κρατικής μηχανής, αποσπασμένων στην Κύπρο που ακολούθησαν τους συζύγους τους, σε όλες τις κυβερνητικές τους θέσεις. Έμφαση δίνεται στο κατά πόσον και με ποιον τρόπο τα περιηγητικά κείμενα που μας κληροδότησαν αντανακλούν τη Βρετανική αποικιοκρατική ρητορική. Οι Βρετανίδες περιηγήτριες αποτύπωσαν την Κύπρο ως κήπο που είχε ανατεθεί στη φροντίδα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Στα εν λόγω ταξιδιωτικά κείμενα, αυτή η εικόνα του κήπου έλαβε διάφορες μορφές, ανάλογα με την οπτική γωνία κάθε συγγραφέα και τις συγκεκριμένες προθέσεις τους. Η έρευνα αυτή εμπίπτει στο πλαίσιο του προγράμματος Νησίδες Αριστείας Re-inventing age-old Travelling Paths of the Levant in the Digital Era: the example of Cyprus (ReTraPath). Το Έργο EXCELLENCE/0918/0190 με Ανάδοχο Φορέα το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και την Κυπριακή Δημοκρατία μέσω του Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας»).
     
    Σύντομο βιογραφικό της ομιλητριών: 
    Η Δρ Μαργαρίτα Ιωάννου είναι Μεταδιδακτορική Συνεργάτιδα (Νησίδες Αριστείας, Ορίζοντας 2020) στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Τράπεζας Κύπρου, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος με τίτλο: Re-inventing age-old Travelling Paths of the Levant in the Digital Era: the example of Cyprus (ReTraPath). Τα επιστημονικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στην έρευνα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού με έμφαση στο νεοελληνικό Διαφωτισμό και στην κυπριακή ιστορία κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878), καθώς και στη μελέτη της ταξιδιωτικής γραμματείας (από τις απαρχές της μέχρι και σήμερα). Έχει δημοσιεύσει πολλές μελέτες για ζητήματα που αφορούν τη νεοελληνική λογοτεχνία (18ος-19ος αι.), την έκδοση κειμένων, την ιστορία του βιβλίου και της τυπογραφίας, την ιστορία των ιδεών και την πολιτισμική ιστορία, αλλά την πνευματική ιστορία της Κύπρου (β΄ μισό του 17ου αιώνα α΄ μισό 19ου αιώνα). Άρθρα και μελέτες της έχουν φιλοξενηθεί στον Κονδυλοφόρο, στα Δωδεκανησιακά Χρονικά, στην Επετηρίδα του Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών, στην Επετηρίδα της Κυπριακής Εταιρείας Ιστορικών Σπουδών, στην Επετηρίδα του Κέντρου

    • 17 min

Top Podcasts In History

You Might Also Like