De Illustere Universiteit

Folia

De Illustere Universiteit is de verhalende podcast over het Athenaeum Illustre, de voorloper van de UvA. Wie waren de grondleggers, wat maakte hen tot de meest spraakmakende geleerden van hun tijd, en wat is er nog overgebleven van toen? De podcast is vanaf 4 november te beluisteren op Spotify. Ontdek ook andere Folia-producties: De Tijd van je Leven over je studententijd, Vraag 2 over de actualiteit, Tussen Hype & Hoax over culturele trends, SMOOR over de liefde, en Verdachte Verhalen over UvA-mysteries. Folia is het onafhankelijke universiteitsblad over de UvA: www.folia.nl

  1. Gerardus Vrolik (1796): hoogleraar verloskunde die een anatomische collectie naliet, verbonden met wetenschappelijk racisme

    APR 23

    Gerardus Vrolik (1796): hoogleraar verloskunde die een anatomische collectie naliet, verbonden met wetenschappelijk racisme

    In de twaalfde aflevering van De Illustere Universiteit wordt het Athenaeum Illustre de bijzondere verzameling van Gerardus Vrolik (1775-1859) en z’n zoon nagelaten. Vrolik hervormde het verloskundeonderwijs in Amsterdam en bouwde gelijktijdig aan z’n anatomische collectie. Maar een gedeelte van die verzameling kent een koloniale Shownotes Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php Beschouwing van het verschil der bekkens in onderscheidene volkstammen - Gerardus Vrolik (1826); https://books.google.nl/books/about/Beschouwing_van_het_verschil_der_bekkens.html?id=MKxUAAAAcAAJ&redir_esc=y Verzamelaars van Vorm: Museum Vrolik - S.J. Knepper, J. Kortenray, A.F.M. Moorman (2009); https://books.google.nl/books/about/Verzamelaars_van_Vorm.html?id=pZ8ohAQWsSYC&redir_esc=y Volgens Vrolik was de zwarte mens inferieur, nu ligt hij onder vuur - Patrick Meershoek (Het Parool 2020); https://www.parool.nl/amsterdam/volgens-vrolik-was-de-zwarte-mens-inferieur-nu-ligt-hij-onder-vuur~bf8c65e8/ Verbeeld je - De toekomst van menselijke overblijfselen van koloniale herkomst - Museum Vrolik (2026); https://www.museumvrolik.nl/bezoek-ons/tentoonstelling-verbeeld-je/ UvA-gebouwen | Museum Vrolik: van tijgerwelpjes tot plakjes hersenen - Sterre van der Hee (2024); https://www.folia.nl/nl/actueel/161679/uva-gebouwen-museum-vrolik-van-tijgerwelpjes-tot-plakjes-hersenen Video | ‘Het is ook een verhaal van ellende, van verdriet’ in Museum Vrolik - Mina Etmaal (2017) https://www.folia.nl/actueel/113045/video-het-is-ook-een-verhaal-van-ellende-van-verdriet-in-museum-vrolik Molukse schedels gaan na 112 jaar terug naar huis - Trouw (2024) - https://www.trouw.nl/binnenland/molukse-schedels-gaan-na-112-jaar-terug-naar-huis-wat-zeg-je-dan-tegen-de-douane~b862a77e/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Redactie, Script & Montage: Jip Koene Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

    14 min
  2. Jean Henri van Swinden (1785): de natuurkundige wiens banden met Napoleon het Athenaeum redde van diens ondergang

    APR 13

    Jean Henri van Swinden (1785): de natuurkundige wiens banden met Napoleon het Athenaeum redde van diens ondergang

    In de elfde aflevering van De Illustere Universiteit spreekt Jean Henri van Swinden (1746-1819), hoogleraar natuurkunde aan het Athenaeum Illustre, als enige de Franse keizer Napoleon Bonaparte bij diens bezoek aan Amsterdam in 1811. Van Swinden doet hem een dringend verzoek dat uiteindelijk het voortbestaan van het Athenaeum Illustre bepaalt. Shownotes: Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); https://dare.uva.nl/search?field1=isni;value1=0000000385447946;docsPerPage=1;startDoc=118 Hulde aan de Nagedachtenis van Jean Henri van Swinden - D.J. van Lennep (1824): https://books.google.nl/books?id=nplSnWlHcTsC&hl=nl&source=gbs_navlinks_s Grondbeginsels der Meetkunde - J.H. van Swinden (1790): https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN599506032?tify=%7B%22pages%22%3A%5B4%5D%2C%22pan%22%3A%7B%22x%22%3A0.51%2C%22y%22%3A0.735%7D%2C%22view%22%3A%22export%22%2C%22zoom%22%3A0.439%7D Positiones physicae - J.H. van Swinden (1786): https://books.google.nl/books/about/Positiones_physicae.html?id=0e9jAAAAcAAJ&redir_esc=y Oratio de hypothesibus physicis, quomodo sint e mente Newtoni intelligendae - J.H. van Swinden (1785): https://www.google.nl/books/edition/Oratio_De_hypothesibus_physicis_quomodo/4GhXAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0 Oude lengtematen - Tanja Enklaar: https://www.uitdeoudekoektrommel.com/oude-lengtematen/ De Oude Nederlandse maten en gewichten - Meertens Instituut (2021): https://mgw.meertens.knaw.nl/maat/70 Redactie, Script & Montage: Jip Koene Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

    12 min
  3. Hendrik Constantijn Cras (1771): de bestverdienende rechtsgeleerde die de rechtenstudie uit verval trok

    MAR 31

    Hendrik Constantijn Cras (1771): de bestverdienende rechtsgeleerde die de rechtenstudie uit verval trok

    In de tiende aflevering van ⁠De Illustere Universiteit⁠ duiken we in het leven van Hendrik Constantijn Cras (1739-1820), de hoogleraar rechtsgeleerdheid die de rechtenstudie aan het Athenaeum Illustre weer een nieuw leven in blies. Zijn onderwijs was zo succesvol dat hij de bestverdienende hoogleraar van de Republiek werd. Shownotes: Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); https://dare.uva.nl/search?field1=isni;value1=0000000385447946;docsPerPage=1;startDoc=118 Natuurrecht en mensenrechten - Amnesty (2017); https://www.amnesty.nl/encyclopedie/natuurrecht-enmensenrechten#:~:text=Natuurrecht%20is%20het%20idee%20dat,wetgevers%20wordt%20gemaakt%20en%20uitgevoerd. Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden. Deel 93 - Historisch Genootschap (1978); https://www.dbnl.org/tekst/_bij005197801_01/_bij005197801_01_0012.php Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 2 – P.J. Blok, P.C. Molhuysen (1912); https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu02_01/molh003nieu02_01_0821.php Disputatio de hominum aequalitate, ac juribus officiisque, quae inde oriuntur: ad rei Teylerianae moderatores, viros gravissimos, missa antem mensem Decembr. anni MDCCLXXXXI - Hendrik Constantijn Cras (1793); https://books.google.nl/books/about/Disputatio_de_hominum_aequalitate_ac_jur.html?id=OVMyNMQecUUC&redir_esc=y Geschiedenis van de democratie - Derde Kamer (2022); https://derdekamer.nl/meer-over-de-politiek/geschiedenis-van-de-democratie/ 'Een staaltje Feliciaanse diplomatie. Het departement letterkunde van Felix Meritis tijdens en na de patriottentijd (1779-1795)' - Marleen de Vries (1991); https://www.dbnl.org/tekst/vrie085staa01_01/vrie085staa01_01_0001.php Redactie, Script & Montage: Jip Koene Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

    10 min
  4. Petrus Camper (1755): hoe een medicus onbedoeld de stamvader van het wetenschappelijk racisme werd

    MAR 16

    Petrus Camper (1755): hoe een medicus onbedoeld de stamvader van het wetenschappelijk racisme werd

    In de negende aflevering van De Illustere Universiteit doet medicus Petrus Camper (1722-1789) een opzienbarende ontleding in het Anatomisch Theater in de Waag. De ontleding vormde de basis voor zijn antiracistisch betoog. Toch werd Campers werk in kwaaddaglicht gezet en werd hij onbedoeld de stamvader van het wetenschappelijk racisme. Shownotes Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); ⁠https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y⁠ Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); ⁠https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php⁠ Redenvoering van Jacob Filip d'Orville, over het eerste eeuwgety der doorluchtige Schoole van Amsterdam - Jacques Philippe d'Orville (1732): ⁠https://www.google.nl/books/edition/Redenvoering_van_Jacob_Filip_d_Orville_o/tgRZAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0⁠ Verhandeling ... over het natuurlijk verschil der wezenstrekken in menschen van onderscheiden landaart en ouderdom; over het schoon in antyke beelden en gesneedene steenen - Petrus Camper (1791): ⁠https://archive.org/details/b28758596/page/16/mode/2up⁠ Het rusteloze bestaan van dokter Petrus Camper - J.K. van der Korst (2008): ⁠https://mijn.bsl.nl/het-rusteloze-bestaan-van-dokter-petrus-camper-1722-1789/386698⁠ Petrus Camper – een succesvol hoogleraar en het nieuwe stadhuis – Beno’s Stad 46 (8-12-1999): ⁠https://www.oogtv.nl/uitzending-gemist/tv/petrus-camper-een-succesvol-hoogleraar-en-het-nieuwe-stadhuis-benos-stad-46-8-12-1999/⁠ Petrus Camper’s facial angle theory and the missing monkey - LeidenSepcialCollectionsBlog (2025): ⁠https://www.leidenspecialcollectionsblog.nl/articles/petrus-campers-facial-angle-theory-and-the-missing-monkey ⁠On the Origin and Color of Blacks - Petrus Camper (1764) translated by Miriam Claude Meijer (1997): ⁠https://petruscamper.com/han.htm⁠ Het Spoor Terug: De wereld van Petrus Camper - Katz Laszlo voor OVT Doc (2021): ⁠https://www.nporadio1.nl/podcasts/het-spoor-terug/62041/het-spoor-terug-de-wereld-van-petrus-camper ⁠Verstrengelde Verhalen: Wetenschap en Kolonialisme in de Collectie van Petrus Camper - Universiteitsmuseum RUG (2025): ⁠https://www.rug.nl/museum/exhibitions/2025/verstrengelde-verhalen⁠ Petrus Camper en het Kolonialisme - Christien Boomsma voor Krant (2025): ⁠https://ukrant.nl/magazine/petrus-camper-en-het-kolonialisme-wat-we-niet-zien/⁠ Redactie, Script & Montage: Jip Koene Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

    14 min
  5. Mattheus Soeten (1709): de laatste lector die het Athenaeum Illustre overeind hield

    MAR 2

    Mattheus Soeten (1709): de laatste lector die het Athenaeum Illustre overeind hield

    In de achtste aflevering van ⁠De Illustere Universiteit⁠ belandt het Athenaeum Illustre op een dieptepunt. De Illustere school werd begin 18e eeuw door bezuinigingen hard getroffen. Leerstoelen verdwenen en het onderwijs viel bijna stil. Maar Mattheus Soeten, slechts een lector zonder graad, hield de Amsterdamse school overeind. Shownotes: *Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005); ⁠https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/⁠Professoren van de stad *Peter Jan Knegtmans (2007); ⁠https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y⁠Redenvoering van Jacob Filip d'Orville, over het eerste eeuwgety der doorluchtige Schoole van Amsterdam - Jacques Philippe d'Orville (1732): ⁠https://www.google.nl/books/edition/Redenvoering_van_Jacob_Filip_d_Orville_o/tgRZAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0⁠Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - *Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); ⁠https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php⁠ *UvA-geheimen | Wat heeft de VOC-zaal in het Bushuis met de VOC te maken? - Folia (2019): ⁠https://www.folia.nl/actueel/129917/uva-geheimen-wat-heeft-de-voc-zaal-in-het-bushuis-met-de-voc-te-maken *⁠Kan UvA naam Kartini-zaal wel dragen? Dit symposium geeft UvA voordeel van twijfel - Folia (2025): ⁠https://www.folia.nl/nl/actueel/166182/kan-uva-naam-kartini-zaal-wel-dragen-dit-symposium-geeft-uva-voordeel-van-twijfel⁠ *Algemeene manier tot het maaken van zonnewijsers op allerley effen vlakken - Mattheus Soeten (1717): ⁠https://books.google.nl/books?id=B9_KHIlJPKIC⁠ Redactie, Script & Montage: Jip Koene Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

    9 min
  6. Gerbrand van Leeuwen (1686): de eerste theoloog aan het Athenaeum Illustre die geloofstwisten wist te sussen

    FEB 16

    Gerbrand van Leeuwen (1686): de eerste theoloog aan het Athenaeum Illustre die geloofstwisten wist te sussen

    In de zevende aflevering van De Illustere Universiteit stelt het Athenaeum Illustre haar eerste hoogleraar in de theologie aan: Gerbrand van Leeuwen (1643-1721). Met de oprichting van de theologische faculteit kreeg het atheneum de allure van een kleine universiteit wat een hoogtepunt in de geschiedenis van het Amsterdamse atheneum markeert. Shownotes: * Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005); https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/ * Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y * Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php * Synode van Dordrecht (1618-1619) – Kerkstrijd in de jonge Republiek - Historiek (2025); https://historiek.net/synode-van-dordrecht-1618-1619/5364/#:~:text=%E2%80%8BSententie%20Synode%20van%20Dordrecht,%206%20mei%201619&text= * Gerbrandus van Leeuwen: inwijding van de Kerk aan Zee in 1686 - Redacteur RK (2016); https://kerkaanzee.nl/wederopbouw-kerk-aan-zee-1686/ * Oratie & Verhandelingen Gerbrand van Leeuwen (1643-1721) - Post Reformation Digital Library; https://www.prdl.org/author_view.php?a_id=2473 * Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW), Gebrand van Leeuwen (p. 589) - P.C. Molhuysen & P.J. Blok (1924) https://esources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=9&page=302&accessor=accessor_index&view=imagePane * Biographisch woordenboek der Nederlanden. Bijvoegsel, Gebrand van Leeuwen (p.267) - A.J. van der Aa (1878); .https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/vdaa/#source=aa__001biog13_01.xml&page=271&view=imagePane&accessor=accessor_index * Artikelen tegen de Remonstranten - Remonstranten.nl; https://www.remonstranten.nl/wiki/remonstranten-vroeger/artikelen-tegen-de-remonstranten/#:~:text=Tijdens%20de%20Dordtse%20Synode%20(1618,geloofsopvattingen%20niet%20meer%20te%20verkondigen. Redactie, Script & Montage: Jip Koene Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

    13 min
  7. Frederik Ruysch (1685): de macabere anatoom die menselijke en dierlijke resten tentoonstelde

    JAN 26

    Frederik Ruysch (1685): de macabere anatoom die menselijke en dierlijke resten tentoonstelde

    In de zesde aflevering van De Illustere Universiteit wordt de beroemde arts en anatoom Frederik Ruysch hoogleraar aan het Athenaeum Illustre, niet vanwege zijn kennis van geneeskunde, maar van botanie, de plantkunde. Weinig mensen weten dat Ruysch oorspronkelijk als apotheker werd opgeleid en veel wist over geneeskrachtige planten. Hoewel hij vooral bekend werd als meester in de ontleedkunde, bleef zijn eerste liefde, de botanie, hem zijn hele leven boeien. Shownotes: De Doodskunstenaar - Luuc Kooijmans (2004): https://www.dbnl.org/tekst/kooi020dood01_01/index.php Alle de ontleed- genees- en heelkundige werken - Janssoons van Waesberge (1744): https://www.dbnl.org/tekst/ruys009alle01_01/index.php Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932): https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0033.php Vingers van marsepein - Rascha Peper (2008): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.314885285.html/vingers-van-marsepein/ Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/ Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007): https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Redactie, Script & Montage: Jip Koene Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

    17 min
  8. Blasius (1660): grondlegger van het geneeskundeonderwijs die pronkte met andermans veren

    JAN 5

    Blasius (1660): grondlegger van het geneeskundeonderwijs die pronkte met andermans veren

    In de vijfde aflevering van De Illustere Universiteit duiken we in het leven van Gerardus Leonardus Blasius (1627-1682), de arts die de kiem legde voor het moderne academische geneeskunde onderwijs vandaag de dag. Maar hij stond niet alleen bekend om zijn onderwijsinnovaties. Shownotes:
 Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/ Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007): https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y Oratio inauguralis de iis quae homo naturae, quae arti, debeat – Gerardus Leonardi Blasius (1660): https://books.google.nl/books/about/Oratio_inauguralis_de_iis_quae_homo_natu.html?id=0xMQtwAACAAJ&redir_esc=y Nes 43, Sint Pieterskapel en Grote Vleeshal – Amsterdam Cultuur-Historische Verenging(2023): https://www.amsterdamhv.nl/wiki/nes43.html amsterdamhv.nl Schandaal in Holland. De onverkwikkelijke prioriteitstrijd tussen Gerard Blasius en Niels Stensen - E.A. Baarsma, J.P. Koopman (2011): https://www.tmgn.nl/uploaded_files/kno/NTvKNO_2011_034.pdf Vertaalde Aphorismen van Hippocrates - Hippocrates (1714): https://www.dbnl.org/tekst/hipp003apho02_01/hipp003apho02_01_0018.php Gerardi Blasii ... Anatome contracta, in gratiam discipulorum conscripta, & edita - Gerardus Leonardus Blasius (1666): https://books.google.nl/booksid=DyewpXsM940C&printsec=frontcover&source=gbs_book_other_versions_r&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Geschiedenis van de gezondheidszorg in Amsterdam – Amsterdam UMC (2025): https://www.amsterdamumc.org/nl/organisatie/geschiedenis.htm Amsterdam UMC Science that gets under the skin – Björn Schöpe (2024): https://www.bookophile.com/en/worlds-of-books/articles/science-that-gets-under-the-skin bookophile.com Wandelen door 350 jaar Amsterdamse geneeskunde – Simon Knepper (2019): https://amsterdamumc.org/nl/vandaag/wandelen-door-350-jaar-amsterdamse-geneeskunde.htm Niels Stensen: Geniaal anatoom en heilig diaspora-zielzorger - Drs G. van Nimwegen C.ss.R.(1953-1954): https://www.dbnl.org/tekst/_str005195301_01/_str005195301_01_0004.php NIELS STENSEN Anatoom en geoloog 1638- 1686 - E.M. Kuytzer (1964): https://natuurtijdschriften.nl/pub/1007567/NAHM1964053011007.pdf Gerard Blasius, hoogleraar anatomie - Taco Tichelaar (2025): https://web.archive.org/web/20250322165529/https:/tacotichelaar.nl/wordpress/gerard-blasius/albumacademicum.uva.nl De Gasthuizen - Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632–1932 – Hajo Brugmans & J.H. Scholte, 1932: https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0022.php#590 Productie, Sounddesign & Montage: Jip Koene 
 Research & Redactie: Jip Koene Eindredactie: Irene Schoenmacker Muziek: door Orchestralis via Envato

    15 min
See All (52)

About

De Illustere Universiteit is de verhalende podcast over het Athenaeum Illustre, de voorloper van de UvA. Wie waren de grondleggers, wat maakte hen tot de meest spraakmakende geleerden van hun tijd, en wat is er nog overgebleven van toen? De podcast is vanaf 4 november te beluisteren op Spotify. Ontdek ook andere Folia-producties: De Tijd van je Leven over je studententijd, Vraag 2 over de actualiteit, Tussen Hype & Hoax over culturele trends, SMOOR over de liefde, en Verdachte Verhalen over UvA-mysteries. Folia is het onafhankelijke universiteitsblad over de UvA: www.folia.nl

Information

  • Creator
    Folia
  • Years Active
    2019 - 2026
  • Episodes
    52
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © All rights reserved
  • Show Website
    De Illustere Universiteit

You Might Also Like