Pogawędnik Filozoficzny

Marcin T. Zdrenka, Adam Grzeliński, Piotr Domeracki

Gadamy o filozofii i jej okolicach. Rzeczowo, ale nie zawsze w akademickim tonie. Serio, ale nie bardzo poważnie. W duchu pogawędki, niekoniecznie konwersatorium.Pogawędnik redagują pracownicy Instytutu Filozofii UMK: Marcin T. Zdrenka i Adam Grzeliński przy współpracy Piotra Domerackiego,wspierani przez wspólnotę osób zaprzyjaźnionych z toruńską filozofią.Główny motyw graficzny podkastu - Nikodem Pręgowski. Główny temat muzyczny - Waldemar Bata.  Pomysłodawca nazwy - Stanisław Zdrenka.

  1. ZAPOWIEDŹ - O religii postmetafizycznej

    Episode 176

    ZAPOWIEDŹ - O religii postmetafizycznej

    15 czerwca zapraszamy na pogawędkę o religii i przemocy. Nasz Rozmówca, dr Antoni Torzewski (UKW w Bydgoszczy) opowie nam o sceptycyzmie, tolerancji, śmierci Boga i miłości, czyli o religii postmetafizycznej. Jest to filozoficzny koncept, który osłabia roszczenia religi, która dążyć ma do tego, żeby na pierwszym miejscu postawić działanie wobec drugiego człowieka. Odcinek ilustrujemy fotografią naszego Gościa, który dał się nam już poznać nie tylko jako filozof, ale i fotografik w odcinku PF 135 pt. „O filozofii i fotografii”.

    1 min
  2. O narodzinach dyskursu doskonałości naukowej | PF 175

    May 25

    O narodzinach dyskursu doskonałości naukowej | PF 175

    Zapraszamy na rozmowę o doskonałości. Ale nie byle jakiej, bo doskonałości naukowej. Naszym Rozmówcą jest dr Jakub Krzeski (IF UMK), badacz teorii krytycznej, filozofii nauki, ontologii politycznej oraz filozofii społecznej miary i kwantyfikacji.  Pochylamy się nad raportem pt. „Narodziny dyskursu doskonałości naukowej z ducha terapii szokowej”, który Zespół w składzie Jakub Krzeski, Olga Łojewska, Krystian Szadkowski przygotował w Pracowni Komunikacji Naukowej UAM w Poznaniu. Gawędzimy o sięgających lat 90tych źródłach dzisiejszego sposobu rozumienia organizacji i finansowania nauki – tak przez kolejne rządy, jak i samo środowisko naukowe. Jest mowa o chronicznym niedofinansowaniu, kontrolowanej katastrofie, której nie udało się kontrolować oraz o stawie żabami, które podobno wyżej skaczą, jak im się w tym stawie zamiesza wodę.                  Omawiany raport opracowano w ramach projektu „Konsekwencje terapii szokowej lat dziewięćdziesiątych XX wieku w Polsce dla dzisiejszych możliwości polityki nauki i szkolnictwa wyższego” kierowanego przez dr. hab. Krystiana Szadkowskiego. Można go pobrać tutaj. Rozmowę publikujemy tuż przez protestem „3% dla nauki, 100% dla Polski”, który odbędzie się w środę 27 maja przed Sejmem RP w Warszawie.  Do ilustracji użyliśmy parafrazy grafiki Williama Blake’a pt. „Newton”, w której zaprosiliśmy Newtona do rozrysowania idei doskonałości uniwersytetu.

    36 min
  3. O Arthurze Collierze, George’u Berkeleyu i filozoficznym procesie poszlakowym | PF 174

    May 4

    O Arthurze Collierze, George’u Berkeleyu i filozoficznym procesie poszlakowym | PF 174

    Zapraszamy do wysłuchania opowieści o pewnym poszlakowym procesie, mającym udowodnić oryginalność słynnej tezy immaterialiistycznej.  W 1710 roku George Berkeley ogłosił swój "Traktat o zasadach poznania ludzkiego", w którym dowodził, że materia nie istnieje.  Trzy lata później mało znany duchowny na angielskiej prowincji Arthur Collier opublikował niewielkie dziełko "Clavis universalis", w którym – jak czytamy w podtytule – dowodzi się nieistnienia świata zewnętrznego. Jest niemal pewne, że Collier nie znał pracy Berkeleya, pozostaje zatem pytanie, dlaczego bardzo podobne stanowisko filozoficzne pojawiło się dwukrotnie – niemal w  tym samym czasie i miejscu. Przypadek? Logika rozwoju myślenia filozoficznego? Podobieństwo światopoglądów? W tej niemal kryminalnej łamigłówce tkwi jednak pewien morał:  To, ku której odpowiedzi się skłaniamy, wskazuje na specyfikę rozumienia filozofii i jej historii.  Nie wiemy, jak wyglądał Collier, dlatego musimy odwołać się wyobrażonego portretu pamięciowego – pochodzącego z tamtych czasów płótna Godfreya Knellera pt. "Filozof".

    37 min
  4. O Manuleu Vázquezie Montalbánie i kryminale hiszpańskojęzycznym | PF 173

    Apr 13

    O Manuleu Vázquezie Montalbánie i kryminale hiszpańskojęzycznym | PF 173

    Zapraszamy na rozmowę o literaturze kryminalnej, nie tylko hiszpańskiej i iberoamerykańskiej. Naszą Rozmówczynią jest dr Magdalena Tosik z Katedry Literatury Włoskiej i Hiszpańskojęzycznej Instytutu Literaturoznawstwa UMK. Dr Tosik opowiada o hiszpańskim pisarzu Manuleu Vázquezie Montalbánie, autorze serii o detektywie Pepe Carvalho, który pali w kominku książkami ze swojej biblioteki oraz  twierdzi, że najpoważniejszą rzeczą, którą warto się zajmować jest seks i jedzenie. Często też zastanawia się, którym ze sławnych bohaterów klasycznego czarnego kryminału mógłby być.   Rozmawiamy o egzystencjalnym wymiarze bohaterów powieści kryminalnych i o obyczajowym kontekście tych powieści, jak i prozie gatunkowej, którą od czasu ukazania się Imienia Róży Umberto Eco traktuje się w krytyce literackiej nieco poważniej.   Wspominane w rozmowie odcinki o filozofii hiszpańskiej oraz filozofii i zbrodni znajdziecie tutaj:  O Ortedze y Gassecie rozmawiamy z Dorotą Leszczyną | PF 24 O George'u Santayanie | PF 49 O filozofii i zbrodni | PF 82    Portret detektywa Pepe Carvalho w ilustracji odcinka przygotował Franciszek Pręgowski.

    36 min
  5. O Johnnie Locke’u i religii | PF 172

    Mar 23

    O Johnnie Locke’u i religii | PF 172

    Zapraszamy na pogawędkę o nieco mniej znanym aspekcie filozofii Johna Locke’a.  Powszechnie znany jako teoretyk poznania i ojciec brytyjskiego empiryzmu, a także orędownik liberalizmu politycznego, tym razem objawia się jako filozof religii.  Próbujemy zastanowić się nad znaczeniem jego próby pogodzenia wiary i rozumu, korzystając z tego, że stara się pisać o tych zawiłych kwestiach niezwykle zrozumiale, w sposób pozbawiony teologicznego czy filozoficznego żargonu. Staramy się także rozwiązać pewien paradoks i odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ten przeciwnik religijnego fanatyzmu, myśliciel na wskroś racjonalny, orędownik tolerancji wyznaniowej przestrzegał przed rodzącym się angielskim deizmem, do którego powstania sam się przyczynił. Wspominany w pogawędce odcinek o krnąbrnym uczniu Locke’a - Johnie Tolandzie (PF 159) znajdziecie tutaj. Pretekstem pogawędki jest ukazanie się przekładu najważniejszego dzieła Locke’a poświęconego tej tematyce: „Rozumności chrześcijaństwa zgodnie z treścią Pisma”. Prace nad przygotowaniem polskiej edycji prowadzone były w ramach grantu NPRH „Filozofia brytyjska XVII i XVIII wieku”.

    31 min
  6. O Galerii Rusz (i jej dostojnym jubileuszu)

    Mar 2

    O Galerii Rusz (i jej dostojnym jubileuszu)

    Zapraszamy na pierwszy odcinek PF w siódmym roku naszej działalności, bo oto stuknęło nam sześciolecie. Ale to nic wobec dostojnego jubileuszu 25-lecia działalności naszych Rozmówców: Joanny Górskiej i Rafała Góralskiego z Galerii Rusz - inicjatywy artystycznej, która przez ostatnie dwadzieścia pięć lat na stałe wrosła w tkankę naszego miasta. Gawęzimy o tym, jak eksponuje się sztukę w sferze publicznej, jakie taka sztuka wywołuje reakcje i z jakimi wiąże się wyzwaniami. Przyjrzymy się też jak zmieniała się działalność Galerii Rusz przez bez mała trzy dekady.  Po raz kolejny próbujemy do mikrofonu opowiedzieć o sztukach wizualnych, ale warto podkreślić, że nasi Goście  mają korzenie nie tylko artystyczne, ale także socjologiczne i bardzo chętnie sięgają po kontekst psychologiczny czy filozoficzny, a ich przekaz dotyka ważnych zagadnień egzystencjalnych. Głęboko wierzymy, że przekaz Galerii Rusz jest głęboko humanistyczny, w pierwotnym filozoficznym sensie, który nadali mu wielcy humaniści: Giovanni Pico della Mirandola, Erazm z Rotterdamu czy Michel de Montaigne.  Ilustracja odcinka autorstwa naszych Gości.

    42 min
  7. O twierdzy Toruń | PF 170

    Feb 9

    O twierdzy Toruń | PF 170

    Zapraszamy na pogawędkę z Adamem Kowalkowskim, który oprócz tego, że jest doktorantem historii w Akademii Artium Humaniorum (Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych, Teologicznych i Artystycznych UMK), pracuje także w Muzeum Okręgowym w Toruniu – Muzeum Twierdzy Toruń. Jest więc najlepszą osobą do tego, by opowiedzieć nam o fortyfikacjach naszego miasta, o których nie tylko turyści, ale i mieszkańcy mają niekiedy nikłe pojęcie. Gadamy o barbakanach, bunkrach, bastydach i wielu innych ciekawych rzeczach (nie tylko zaczynających się na literę ‘b’). Grafikę ilustracyjną zapożyczyliśmy z oficjalnego profilu FB Muzeum.

    31 min
  8. O solidarności i nowoczesności | PF 169

    Jan 19

    O solidarności i nowoczesności | PF 169

    Gawędzimy z Dr. Jackiem Kołtanem, filozofem i politologiem, od 2008 roku związanym z Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku. Głównym tematem jest najnowsza monografia naszego Gościa pt. „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku”, ECS , Gdańsk 2025. To pierwsze wyczerpujące studium poświęcone idei solidarności, prezentujące jej historię w ciągu ostatnich 250 lat. Nasz rozmówca chce nas przekonać, że solidarność pozostaje pojęciem mglistym, ale stanowi istotny element projektu nowoczesności. Dr. Kołtana mogliście już posłuchać w odcinku PF 106 O idei solidarności, który możecie znaleźć tutaj. Wtedy jeszcze omawiana monografia nie była jeszcze ukończona.   Rozmowa jest skrótem nagrania ze spotkania, które odbyło się w Bibliotece ECS 12 grudnia 2025. Dziękujemy ECS za wsparcie techniczne w rejestracji rozmowy. Do ilustracji wykorzystaliśmy parafrazę grafiki z okładki omawianej książki, zapożyczoną z plakatu Karla Marii Stadlera „Heraus mit dem Frauenwahlrecht” z roku 1914. Patronat medialny Pogawędnika: Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!" https://filozofuj.eu/  Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych.

    56 min
See All (177)

Trailers

About

Gadamy o filozofii i jej okolicach. Rzeczowo, ale nie zawsze w akademickim tonie. Serio, ale nie bardzo poważnie. W duchu pogawędki, niekoniecznie konwersatorium.Pogawędnik redagują pracownicy Instytutu Filozofii UMK: Marcin T. Zdrenka i Adam Grzeliński przy współpracy Piotra Domerackiego,wspierani przez wspólnotę osób zaprzyjaźnionych z toruńską filozofią.Główny motyw graficzny podkastu - Nikodem Pręgowski. Główny temat muzyczny - Waldemar Bata.  Pomysłodawca nazwy - Stanisław Zdrenka.

Information

  • Creator
    Marcin T. Zdrenka, Adam Grzeliński, Piotr Domeracki
  • Years Active
    2020 - 2026
  • Episodes
    177
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © 2026 Pogawędnik Filozoficzny
  • Show Website
    Pogawędnik Filozoficzny

You Might Also Like