Groetjes uit Shambhala

Jonas Slaats & Paul van der Velde

Met een kritische blik en een gezonde dosis humor ontrafelen hoogleraar Paul van der Velde en theoloog Jonas Slaats verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit en esoterie.

  1. Ruusbroec: wat een middeleeuws mysticus ons kan leren over hedendaagse spiritualiteit

    May 18

    Ruusbroec: wat een middeleeuws mysticus ons kan leren over hedendaagse spiritualiteit

    Prof. em. Rob Faesen was jarenlang verbonden aan de universiteiten van Leuven, Antwerpen en Tilburg. De klemtoon van zijn onderzoek lag steeds op de middelnederlands mystiek van bekende figuren zoals Hadewijch en Jan van Ruusbroec. Als geen ander wist hij de oude teksten te ontsluiten voor een hedendaags publiek. Daarover kan Jonas meespreken, want tijdens zijn studies theologie zat hij vaak bij Faesen in de les. In zijn eigen boek Het Ene in het vele verwerkte Jonas zelf ook verschillende citaten van Ruusbroec omdat hij tijdens het lezen van zijn verzamelde werken telkens weer verbaasd stond van de prachtige teksten die exact leken uit te drukken wat hij zelf probeerde te verwoorden. Nog wat verder grasduinend in Ruusbroecs biografie, viel het Jonas ook op dat deze middeleeuwer eigenlijk heel wat te vertellen had over hedendaagse spiritualiteit. En daar wou Jonas wel eens verder over in gesprek met een expert. Daarom klopte hij nog eens aan bij zijn oude prof. Een sprecifieke passage uit de inleiding van Ruusbroec’s verzamelde werken, werd het vertrekpunt voor hun gesprek: “Ruusbroec verzet zich tegen elke vorm van mystiek die de integriteit van de menselijke persoon zou aantasten. De ‘aardige prior’ van Groenendaal verandert in een strenge rechter wanneer hij tegen het gedachtegoed van de broeders van de Vrije Geest reageert. Dit gedachtegoed koos ervoor zich helemaal terug te trekken in de essentie van de ziel, en snijdt de vruchtbare uitwisseling weg tussen een gelukzalige rust in de essentie van God en de intense activiteit van de liefde, die op haar beurt opnieuw het genieten in liefde versterkt. Hij bekritiseert ook de devotie die louter tot affectie en sentiment verwordt, en die de kritische rol van het intellect vergeet. Volgens Ruusbroec brengt een echte mystieke aanraking alle menselijke vermogens tot intense activiteit. Alleen wanneer die vermogens de limiet van hun kracht hebben bereikt, dient zich de mogelijkheid van echte passieve, overgave aan, terwijl vermogens van de mens elk op hun niveau actief blijven.” Het mag in deze paragraaf dan wel gaan over Ruusbroecs kritieken op specifieke spirituele bewegingen van zijn tijd, toch zou het evengoed over huidige tendensen kunnen gaan. Zo wordt mystiek in sommige kringen wel eens gereduceerd tot louter intuïtie en persoonlijke ervaring. En ook vandaag wordt spiritualiteit soms beleefd als iets waar je je zweverig in terugtrekt, weg van elke actieve rol in de samenleving. Ruusbroec liet zich echter nooit vangen door eenvoudige contrasten zoals hoofd versus hart of actie versus contemplatie. De teksten van deze doctor divinus ecstaticus (doctor van de goddelijke extase) kenmerken zich door een gebalanceerde diepgang die de lezer steeds verder meeneemt in de subtiliteiten van de mystieke ervaring en het spirituele leven. *** Groetjes uit Shambhala is een productie van Volzin.nl.

    47 min
  2. Onze voorouders: verdwenen en toch aanwezig

    Apr 23

    Onze voorouders: verdwenen en toch aanwezig

    Op zaterdag 7 maart 2026 waren Paul en Jonas aanwezig op het Denkwerk Festival. Verschillende filosofen, theologen en religiewetenschappers van de Radboud Universiteit lieten het publiek nadenken over de grote vragen van deze tijd. Er was daarbij ook tijd voor een live opname van Groetjes uit Shambhala. Meer nog, we maakten van de gelegenheid gebruik om Paul’s nieuwe boek aan het publiek voor te stellen. Het boek heet Donker gestold zonlicht en verzamelt enkel hertalingen van fragmenten uit Aziatische klassiekers die allemaal iets te maken hebben met het thema ‘voorouders’. Op zijn vele reizen was het Paul immers opgevallen dat het onderhouden van een band met de voorouders in veel culturen tot op vandaag een erg centrale plaats inneemt. Zelfs wanneer sommige gemeenschappen van religie veranderen, bewaren ze nog steeds hun vooroudercultus. In onze eigen West-Europese samenleving lijken we die band met de voorouders wat kwijt te zijn. Of zou het kunnen dat die onderhuids toch nog aanwezig is? Jonas en Paul tasten het in deze aflevering samen af. Wat zijn verschillende manieren om voorouders in ere te houden? Zou je nationalisme ook als een soort vooroudercultus kunnen zien of niet? En is er vandaag een kentering merkbaar waarbij mensen het vooruitgangsdenken wat achter zich laten en terug meer inhaken op de tradities van hun voorouders? *** Paul van der Velde, Donker gestold zonlicht, Van Warven, 2026. Voor meer info: https://uitgeverijvanwarven.nl/product/donker-gestold-zonlicht *** Groetjes uit Shambhala is een productie van Volzin.nl.

    36 min
  3. Moderniteit, spiritualiteit en het katholicisme

    Mar 9

    Moderniteit, spiritualiteit en het katholicisme

    Professor emeritus Herman De Dijn is al vele jaren een belangrijke stem in het maatschappelijke debat in Vlaanderen. In zekere zin is hij ook een academisch buitenbeentje. Want als professor filosofie ging hij in tegen het gangbare gedachtegoed onder veel van zijn collega’s dat secularisering onvermijdelijk is in onze (post)moderne tijden en dat het goed is om religie zoveel mogelijk naar de zijlijn te duwen. In het verleden ging hij daardoor wel vaker in debat met figuren zoals Etienne Vermeersch en verdedigde hij steevast het grote belang van religie en ritualiteit. De afgelopen jaren schreef De Dijn ook twee boeken die zich specifiek richten op de relevantie van het katholicisme voor onze hedendaagse samenleving. Het leek Jonas dan ook een goed idee om bij de professor aan te kloppen en wat dieper in te gaan op deze traditie die we in de lage landen als een vanzelfsprekende aanwezigheid ervaren. Want echt vanzelfsprekend is het eigenlijk niet meer. Sinds de verlichting is onze kijk op religie fundamenteel veranderd en dat zorgt ervoor dat een schijnbaar gekende traditie als het katholicisme voor velen toch wat vreemd en misschien zelfs ‘exotisch’ geworden is. In hun podcastgesprek gaan Jonas en professor De Dijn middenin enkele stevige contrasten staan: traditie versus moderniteit, geloof versus ratio, spiritualiteit versus religie, verplichting versus vrijheid, enzovoort. Telkens opnieuw laat De Dijn zien hoezeer de gangbare kijk op die contrasten te kort schieten en maakt hij duidelijk dat een beter begrip van de kernelementen van het katholicisme juist interessante, kritische reflecties kan oproepen over onze moderne omgang met religie en spiritualiteit.   --- Voor meer info over de boeken van Herman De Dijn: Het Katholicisme: een ongelooflijke godsdienst, Halewijn, 2023Het heilige en het taboe: De herontdekking van het roomskatholicisme, Otheo, 2026. --- Groetjes uit Shambhala is een productie van VOLZIN.

    1h 16m
  4. Mar 2

    Een kleine update en de aankondiging van een nieuwe live opname

    De laatste tijd werden er jammer genoeg niet erg veel nieuwe afleveringen van onze podcast online geplaatst. De reden daarvoor is niet erg ver te zoeken: zowel Paul als Jonas konden even geen tijd maken voor nieuwe opnames. Bij Jonas heeft dat veel te maken met de grote interesse in zijn nieuwe boek waardoor hij op verschillende plaatsen werd uitgenodigd voor lezingen. De combinatie daarvan met zijn werk en nog enkele andere engagementen zorgden ervoor dat ik al enkele maanden minder aan podcasten toekom. Ook Paul is op dit moment druk bezig met niet één maar zowaar twee nieuwe boeken die dit jaar zullen uitkomen. Meer nog, één van die twee boeken komt deze maand uit. En dat zorgt meteen ook voor goed nieuws: we kunnen een nieuwe Groetjes uit Shambhala live kunnen aankondigen. Deze keer is de live opname een onderdeel van het Denkwerk Festival, dat georganiseerd wordt door de Radboud Universiteit in Nijmegen. Er komen talloze sprekers naar dit boeiende gebeuren, en Jonas zal er met Paul in gesprek gaan over het grote belang van voorouders in Aziatische religies. Dat vormt nu eenmaal één van de kernthema’s van zijn nieuwe boek. En logischerwijze zullen ze dat als opstapje gebruiken voor een reflectie over de manier waarop voorouderverering ook in hedendaagse westerse spiritualiteit de kop opsteekt. Zodus, even alle praktische info op een rij: het denkwerk festival vindt plaats op zaterdag 7 maart van 19u30 tot 23u30. Alles gaat door in cultuurhuis De Lindenberg, Ridderstraat 23 in Nijmegen. De live opname van Groetjes uit Shambhala begint om 21u30 en zal een dik half uur duren. Achteraf kunnen de aanwezigen ook bij Jonas en Paul aanschuiven voor een gezellige babbel. * Voor alle verdere info over het Denkwerk Festival en voor tickets: https://www.ru.nl/diensten/sport-cultuur-en-ontspanning/radboud-reflects/agenda/denkwerk-festival * Voor verder info over de Live podcastopname: https://www.ru.nl/diensten/sport-cultuur-en-ontspanning/radboud-reflects/nieuws/groetjes-uit-shambhala-de-voorouders-live-podcastopname-met-religiewetenschapper-paul-van-der-velde-en-theoloog-jonas-slaats-denkwerk-2026 --- Groetjes uit Shambhala is een productie van Volzin.

    3 min
  5. Spiritualiteit vertalen: een moeilijke balans tussen letterlijk en leesbaar

    11/20/2025

    Spiritualiteit vertalen: een moeilijke balans tussen letterlijk en leesbaar

    Tijdens het schrijven van zijn nieuwe boek, dook Jonas diep in de Upanishads. Op zoek naar goede vertalingen, merkte hij echter dat die wel erg ver uiteen kunnen lopen. Afhankelijk van de vertaler kan je geheel andere betekenissen voorgeschoteld krijgen. Wanneer Jonas vervolgens ook teksten van christelijke kerkvaders en antieke Griekse filosofen doornam, merkte hij dat sommige belangrijke begrippen vandaag een totaal andere betekenis kregen. Daarom besprak hij enkele Bijbelverzen met exegeten en voor vertalingskeuzes van Sanskrietverzen klopte hij aan bij Paul. Uit die gesprekken werd duidelijk dat we vandaag soms verdwalen in vertaling wanneer we religieuze bronteksten lezen. Subtiele vertalingskeuzes kunnen bepaalde betekenissen verdoezelen of juist uitvergroten. Dat is trouwens meestal geen kwestie van kwade wil. Het is een onvermijdelijk onderdeel van het vertaalproces. Oude teksten letterlijk vertalen maakt ze vaak onbegrijpelijk voor een breed publiek, maar ze toegankelijk vertalen zorgt meteen voor een inhoudelijke invulling. Elke vertaler moet bijgevolg op zoek naar een goede balans daartussen. Jonas en Paul vonden het een goed idee om deze boeiende spanning wat diepgaander uit te spitten. Hun gesprek begint met een analyse van een vers uit de Shvetashvatara Upanishad die goed laat zien dat een uitwisseling tussen Oost en West ons steeds voor talloze vertalingskeuzes plaatst. Vervolgens nemen ze enkele specifieke begrippen onder de loep zoals Atman, Nirvana, Bhakti en Shakti, want de gangbare vertalingen ervan zorgen soms voor connotaties die niet altijd met de oorspronkelijke betekenissen verbonden zijn. Tot slot bespreken ze hoe gelijkaardige kwesties zich evenzeer aandienen wanneer je aan de slag gaat met Bijbelteksten. Ze zoomen in op de vertaling van de befaamde Godsomschrijving ‘Ik ben die ik ben’ en ze leggen uit hoe klassieke filosofen en theologen helemaal anders omgingen met woorden als ‘ziel’ en ‘geest’. ------------------ In de intro van deze aflevering heeft Jonas het over de allereerste Groetjes uit Shambhala live. Deze publieke opname zal plaatsvinden op donderdag 4 december om 19:30 in boekhandel Roelants in Nijmegen. Paul en Jonas zullen die avond in gesprek gaan over de kernthema’s in Jonas’ nieuwe boek Het Ene in het vele: God over religies heen. Taede Smedes zal het gesprek modereren. Uiteraard is er ook ruimte voor uitwisseling met het publiek. De toegang is gratis, maar de plaatsen zijn beperkt. Voor meer info en tickets: https://www.eventbrite.be/e/tickets-god-over-religies-heen-1802008338449 Voor meer uitleg over Jonas’ nieuwe boek: https://jonasslaats.net/boeken/het-ene-in-het-vele ------------------ Groetjes uit Shambhala is een productie van Volzin

    51 min
  6. God over religies heen

    10/24/2025

    God over religies heen

    Een belangrijke aankondiging voor onze luisteraars: Groetjes uit Shambhala goes live! Paul en Jonas verlaten hun Shambhala studio en gaan in gesprek met het publiek. De aanleiding daarvoor is het verschijnen van Jonas' nieuwe boek Het Ene in het vele: God over religies heen. Voor deze eerste live-opname nodigde Jonas ook ‘vriend van de pod’ Taede Smedes uit. Meer nog, deze keer worden de rollen wat omgedraaid: Taede wordt de host en hij zal zowel Jonas als Paul aan de tand voelen over het centrale thema van het boek: kunnen we over religies heen een rode draad ontwaren in het menselijke denken over God? En zo ja, wat houdt die rode draad dan in? Na de opname volgt een uitwisseling met het publiek. Wil je er dus graag bij zijn, schrijf je dan zeker in via de onderstaande link. Want het event is gratis, maar de plaatsen zijn beperkt. = Alle Praktische info op een rij = Wanneer? Donderdag, 4 december 2025 om 19u30 Waar? Boekhandel Roelants, 7 Tweede Walstraat, Nijmegen Inschrijven? Je kan een gratis ticket bestellen via https://www.eventbrite.com/e/tickets-god-over-religies-heen-1802008338449 = Programma = 19:30 Verwelkoming 19:40 Opname van het live podcast-gesprek 20:30 Jonas, Paul en Taede gaan in gesprek met het publiek = Andere boekvoorstellingen = Kan je er niet bij zijn op deze live-opname, maar wil je graag zien waar Jonas nog boekvoorstellingen geeft, neem dan een kijkje op https://jonasslaats.net/lezingen Vooral voor Belgische luisteraars zal dat interessant zijn. Er staan immers voorstellingen gepland in Antwerpen, Gent, Oostende, Brugge, Aalst en Heusden-Zolder. = Over Jonas' nieuwe boek = Wie of wat is God? De vraag wordt weer vaker gesteld, maar velen ontbreken de taal om erop te antwoorden. Met Het Ene in het vele: God over religies heen wil Jonas die taal aanreiken. Hij duikt in de bronteksten van verschillende tradities en gaat te rade bij grote wijsgeren om te verhelderen wat er werkelijk schuilgaat onder woorden als ‘God’, ‘Allah’ of ‘Brahman’. Over de religies heen vind je immers uiteenlopende godsbeelden terug, maar toch kan je ook grote gelijkenissen op het spoor komen. De vele profeten, filosofen, theologen en mystici spreken over een God die de grond vormt van alle bestaan, die verweven is met de kern van ons wezen en die de hele kosmos doordringt met een intense bezieling. Het goddelijke overstijgt al onze begrippen en toch kan het door iedereen begrepen worden, omdat het ons meer nabij is dan onze eigen huid. Meer info op otheobooks.be of jonasslaats.net = De avond is een organisatie van = Groetjes uit Shambhala i.s.m. Volzin.nl, Boekhandel Roelants, Otheo books en New Book Collective

    4 min
  7. De onderhuidse religie van Nederland

    09/02/2025

    De onderhuidse religie van Nederland

    Samen met theoloog Janneke Stegeman en neerlandicus Saskia Pieterse duikt Jonas deze keer in het koloniale verleden van Nederland. Daar liggen immers de wortels van een onderhuidse religie die zelden wordt benoemd, maar die van grote invloed is op het dagelijkse reilen en zeilen in de samenleving. Want ook al wordt van West-Europese landen vaak gezegd dat ze seculier zijn, wie het politieke discours en het maatschappelijke debat eerlijk analyseert, komt tot de vaststelling dat er wel degelijk een bepaalde religiositeit aan ten grondslag ligt. Vooral in de vele discussies over onderwerpen als identiteit en migratie – die in het huidige politieke klimaat sterk op de voorgrond treden – valt dat sterk op. Nederlanders bekijken die thema’s helemaal niet op een ‘neutrale’ manier, zoals vaak wordt gedacht. Er is daarentegen wel sprake van en een specifiek mens- en wereldbeeld dat voortkomt uit een soort ‘collectieve begeestering’. We hebben misschien geen duidelijke naam voor de religiositeit die onder het Nederlandse secularisme schuilt, maar enkele basiskenmerken zijn gemakkelijk op te sommen. Het gaat om een sterke focus op vrijheid, tolerantie, vooruitgang en zelfontwikkeling. Op zich allemaal mooie waarden, maar jammer genoeg draaien ze vaak om in hun tegendeel. Dikwijls worden ze net ingeroepen om anderen hun vrijheid te ontnemen, tolerantie blijkt toch grenzen te hebben wanneer we anderen net iets té anders vinden en in naam van ‘vooruitgang’ worden velen verplicht om zich aan te passen aan de Nederlandse norm. Deze dubbelheid heeft veel te maken met een diepgewortelde geloofsovertuiging in deze onderhuidse religie: het geloof een uitverkoren volk te zijn. Het is dan ook die diepere geloofslaag die Janneke, Saskia en Jonas grondig analyseren. Ze gaan na hoe die voortkwam uit een mix van protestantisme, kolonialisme en racialisering; ze verduidelijken hoe oorspronkelijke religieuze overtuigingen wel in een nieuw jasje werden gestopt, maar nooit helemaal verdwenen; en ze bespreken hoe je in verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit soms dezelfde dynamieken ziet meespelen. ------- Voor meer over het werk van Janneke: jannekestegeman.com Voor meer over het werk van Saskia: saskiapieterse.nl Voor meer over hun boek: singeluitgeverijen.nl ------- 'Groetjes uit Shambhala’ is een productie van ⁠⁠⁠⁠Volzin⁠⁠⁠⁠.

    1 hr

About

Met een kritische blik en een gezonde dosis humor ontrafelen hoogleraar Paul van der Velde en theoloog Jonas Slaats verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit en esoterie.

You Might Also Like