Tolosa ezagutzeko audiogida

Tolosa Turismoa
  • 0.0 (0)
  • Places & Travel

Hamaika bitxikeria zure belarrietara, mugikorra soilik erabilita! Tolosara egiten duzun bisitaz bere osotasunean goza dezazun eta gure herriaren historian barneratu zaitezen, audiogida bat daukazu prest: ibilbide bat proposatuko dizugu, eta toki bakoitzari dagozkion bitxikeria eta informazioak entzuteko aukera izango duzu, aurrez aurre dituzun aldi berean. Audiogidaren bitartez proposatu dizugun ibilbidean, Gaztelako atetik hasita, Alde Zahar osoa zeharkatuko duzu San Francisco pasealekura itzuli baino lehen.

  1. 02/25/2025

    23. Eskolapioen lorategia | Tolosa ezagutzeko audiogidak

    Eskolapioen Lorategian lasaitasuna arnasten da, oraindik ere herriko bihotzean kokatuta bagaude ere. Tolosako txoko eder eta lasaietako bat da, tolosarrek atseden hartu eta paseatzeko erabilia. XIX. mendearen amaieran sortu zen, Eskolapioen eskola Tolosan ezarri zenean, eta Tolosako panoramika ezagunenetakoari ematen dio bide. Oria ibaia, Zerkausia, Uzturre mendia… Tolosa Argazki bakarrean jasota! Hementxe amaituko dugu ibilbidea, baina, aurretik, gomendio batzuk emango ditugu gure herriaz gozatzen jarraitzeko. Izan ere, Tolosak aukera asko eta asko eskaintzen ditu, hala nola lehen mailako merkataritza, ospe handiko gastronomia eta sekulako ingurunea. Kultura-eskaintza zabala eta azoka bereziak ahaztu gabe. Ongi jatea gustuko duen ororentzat, erretegiak dira altxorrik handiena. Hemen asmatu zen parrila makurtuaren teknika, gaur egun mundu osoan erabiltzen dena. Eta zer esan txuletoiaz… jaki bikaina! Eta gehiago: babarrunak, Ibarrako piparrak, pintxoak, teilak eta zigarrotxoak, gorrotxak… Leku askotan dasta daitezke. Pentsatze hutsarekin ahogozoa egiten da. Naturaz gozatzeko, Uzturre mendiaren tontorrera joatea proposatzen dizugu: Izaskun auzoa zeharkatuta edota antzinako erruki-etxetik eta bertako putzuetatik igarotzen den bideari jarraituz. Hango ikuspegiak ez du huts egiten. Halaber, oso urrutira joan gabe, lasaitasunaz gozatu daiteke edozein hiri-parketan: Zumardiaundia, Zabalarreta eta Elosegi. Eta abentura nahi izanez gero, Bedaio auzotik abiatuta Aralar mendilerro handi eta zoragarrian barrena ibiltzea edo Urkizutik abiatuta Hernio mendiko gailurreria zeharkatzea proposatzen dizugu. Bestela, kalez kale ibiltzen jarraitzeko aukera d**o. Izan ere, beti aurkituko duzu gauza harrigarriren bat Tolosako kaleetan! Eskerrik asko gu ezagutzera etortzeagatik. Eta ez ahaztu Gaztelako atea eta Atauts beti daudela irekita, itzul zaitezen. Laster arte!

    23. Eskolapioen lorategia | Tolosa ezagutzeko audiogidak

  2. 02/25/2025

    22. Lizardi Plaza | Tolosa ezagutzeko audiogida

    Lizardi Plazara iristean, plazaren erdian dagoen iturria ikusiko dugu, une aproposa arnasa hartu eta ura edateko. Iturriaren ondoan dagoen monumentuak arreta berezia eskatzen du, nekazariei eskainitako eskultura bat baita. Monumentu honetan irudikatzen diren pertsonen janzkerak garai bateko herriko langileen izaera eta duintasuna islatzen dute. Plaza hau Tolosako erdigune geografikoan kokatzen da, eta hemendik pasatzen diren zubiek inguruko udalerrietara bidea irekitzen dute. XIX. eta XX. mendeetan Tolosako paper lantegiek Europa osorako papera ekoizten zuten, eta paper mota desberdinak egiten zituzten, besteak beste, idazteko papera eta egunkariak inprimatzeko materiala. Paper-industria errekaren inguruko kokapen estrategikoari esker garatu zen, uraren erabilera erraza izanik ekoizpen prozesuetan. Esaten dutenez, errekaren urak egunean ekoitzitako paperaren kolorea izaten zuen. Fabrika horien jarduerak herriaren garapen industriala sustatu zuen, eta horrek eragin zuzena izan zuen biztanleriaren hazkundean eta herriaren modernizazioan. Egun, paper- fabrikak desagertu badira ere, nekazariei eskainitako monumentuak eta plazaren izenak iragan oparo hori gogora ekartzen dute. Plazaren izenak, bestalde, Xabier Lizardi izeneko euskal idazle eta poeta handiari egiten dio omenaldi. Jose Maria Agirre Egaña izenez jaioa 1896an, Lizardi euskal literaturan eragin handiko figura izan zen, euskarazko poesia modernoa berritu zuelarik, euskarari bultzada berria emanez. Azken geralekura heltzear gara: Eskolapioen lorategia. Goazen Tolosako argazki perfektua ateratzera!

    22. Lizardi Plaza | Tolosa ezagutzeko audiogida

  3. 02/25/2025

    21. Zezen Plaza | Tolosa ezagutzeko audiogida

    Zerbaitengatik bada ezaguna Tolosa, Inauteriak izango dira arrazoia. Eta jai horietako agertoki nagusienetakoa duzu Zezen Plaza, gure hurrengo geralekua. Euskal Herriko ezagunenetakoak dira Tolosako Inauteriak. XX. mende hasieratik egiten dira, eta lurralde osoan ospe handia dute. Eta hain zuzen, Zezen Plazak Inauterien bueltan izaten du erabilerarik handiena, ia arratsaldero jendez betetzen baita. Festa koloretsua izaten da, mozorro eta txarangen doinu artean. Horrela, Tolosako Zezen Plaza ez da soilik zezenketetarako erabili. Herriko beste ospakizun tradizional batzuek ere leku honen inguruan garatu dute beren identitatea, hala nola, herri kirolek. Tolosako Zezen Plaza 1903an eraiki zen. Plazak estilo neomudejarreko ezaugarriak ditu, adreilu gorrizko fatxadarekin eta arku gotikoek ematen dioten dotorezia bereziarekin. Baina Tolosako Zezen Plaza ez da ohiko zezen-plaza bat. Ezaugarri bereziak ditu, zorua harrizkoa baita. Harea soilik zezenketetarako erabiltzen da. Galtzada-harrizko zorua du, garai bateko idi probak egin zitezen. Gaur egun, ordea, beste herri kirol batzuk hartu dute indar handiagoa. Tarteka-tarteka, aizkora, harri-jasotze edota pentatloi txapelketa eta apustuak egiten dira. Jaietatik lasaitasunera, goazen Lizardi Plazara.

    21. Zezen Plaza | Tolosa ezagutzeko audiogida

  4. 02/25/2025

    20. Oriaburu eraikina | Tolosa ezagutzeko audiogida

    San Frantzisko pasealekuaren amaierarekin batera helduko gara Oriaburu eraikinera. Udal- ondare izendapena duten ia 50 eraikinetako da hau. Bertan egoitza duten erakundeen artean d**o, besteak beste, Tolosa&Co elkartea. Elkarteak Tolosako merkataritza txikia sustatu eta biziberritzea du helburu, ekimen eta jarduera ugariren bidez, eta Oriaburu eraikina horien guztien gune nagusi bilakatu da. Tolosan komertzioak pisu handia du, merkataritzaren erdigune sendoa da eskualde osoan, eta bertako ekonomiaren motore nagusietako bat bihurtu da. Komertzio txiki eta ertainen sare zabala d**o; Tolosaldeko komertzioaren erdigune nagusia da hau, eta herriko merkataritza sektoreak eskualdeko bizitza ekonomikoan eragin handia du. Saltzaile txikiak biltzen diren tokia izanik, denda txiki eta familiarretan jaiotako bizitasun handiz beterik d**o herria. Hain zuzen, herriaren izaera bereziari eusteko balio du merkataritza txikiak, bertako produktuak eta zerbitzuak eskainiz. Oriaburu eraikinatik ibaiera hurbiltzen bazara, Berazubi estadioa ikusiko duzu, Espainiar estatuko lehen estadioa izateagatik ezaguna. 1928an inauguratu zuten, eta futbolaren eta atletismoaren historian berezko lekua du. Berazubi estadioa tokiko eta nazioarteko futbolaren eta atletismoaren partiduak jokatzeko erabiltzen da. Kirolarientzako eta zaleentzako topagune garrantzitsua da; Estadio hau Tolosako kirol kulturaren eta historiaren lekuko da. Oriaburu eraikinaren eta Berazubi estadioaren inguruan, Tolosako zonalde moderno eta erresidentzialagoan zaudela ikusiko duzu. Zonalde honek Tolosaren hazkunde urbanistikoa eta aldaketa arkitektonikoa islatzen ditu, eraikin modernoagoekin eta etxebizitza bloke berriekin. Tolosako herriaren alde tradizionalagoekin kontrastean, zonalde honek modernitatearen eta herriaren etorkizunaren irudia eskaintzen du, herritarrei bizi-kalitate handiko espazioak eskainiz. Ezkerraldera egingo dugu tolosarren bihotzean dagoen eraikinaren bila: Zezen Plaza.

    20. Oriaburu eraikina | Tolosa ezagutzeko audiogida

  5. 02/25/2025

    19. Fronton | Tolosa ezagutzeko audiogida

    Tolosako eraikin berezienetako baten aurrean zaude. Beotibar pilotalekuari itsatsita d**o, baina, gainera, ez du parekorik: XX. mendearen hasierako abangoardiako diseinua islatzen du Fronton jatetxea hartzen duen eraikinak. Art Deco estiloan eraikia, eraikinak lerro garbiak, geometria ausarta eta dekorazio dotorea uztartzen ditu. Kanpoaldetik begiratuta, estilo honen ezaugarri nagusiak nabarmentzen dira, hala nola erliebe geometrikoak eta forma sinple baina erakargarriak. Gure historia modernoaren adibide garbia dugu Fronton eraikina, herriko ondare arkitektonikoaren adibide bikaina, modernitatea eta historia batzen dituena. Bere aldetik, Beotibar pilotalekua, eskupelotaz gain, pala eta zestapuntarako ere erabiltzen da. Kirol tradizional hauek Euskal Herriko kulturaren parte bizia dira, eta pilotalekuan ikusleek partida zirraragarriez gozatzeko aukera dute, bertako nahiz nazioarteko txapelketetan. Partidak asteburuetan izaten dira maiz, baina egutegi zehatza aldatzen joan daiteke urtean zehar; hala ere, bisitariei gomendatzen zaie egitaraua aurretik Turismo bulegoan kontsultatzea, esperientzia paregabea gal ez dezaten. Euskal pilotaren tradizio bizia bertatik bertara ezagutzeko aukera aparta eskaintzen dute. 1890. urtean eraiki zuten, frantziskotarren frontoiaren leku berean, nahiz eta 1935. urtera arte ez zuen gaur egungo itxura hartu. Gregorio Azpiazuk egindako proiektu hau arkitektura arrazionalistaren irudia da eta Gipuzkoako ondare kulturalaren sinboloa. Fronton pilotalekutik aterata, San Frantzisko pasealekuan gora egin eta hurrengo geralekura bidean, geldialdia egingo dugu. Ezkerraldean Nestor Basterretxearen ‘Goldea’ eskultura ikusiko dugu. 2001ekoa da eskultura hau, eta iraganean funtsezkoa izan zen tresna bat ekartzen du orainaldira, etorkizuneko belaunaldien aurrean antzinako balioak ikusarazteko. Nestor Basterretxea, euskal artista ospetsua, eskultura eta arte bisualen arloan egindako lanagatik da ezaguna. Estilo pertsonal eta hizkuntza bisual berezia garatu zituen. Harreman estua zuen Euskal Herriaren kultura eta ondarearekin. ‘Goldea’ eskultura artista handi baten herentzia eta Tolosako ondare artistikoaren parte da. San Frantzisko pasealekuan barrena ibiliko gara, amaieran dagoen eraikinera iritsi arte: Oriaburu eraikina.

    19. Fronton | Tolosa ezagutzeko audiogida

  6. 02/25/2025

    18. San Frantzisko Eliza | Tolosa Ezagutzeko audiogida

    Parez pare duzu San Frantzisko eliza. Herriko bihotzean kokatuta, nabe bakarreko eliza dugu hau; kanoi ganga eta erretaula errenazentista interesgarria ditu. Tradizioa eta modernitatea uztartzen dituen espazio bizia da, herritarren eta bisitarien topagunea. 1587an ireki zituen lehen aldiz ateak San Frantzisko elizak. Harresietatik kanpo d**o eraikia, Gaztelako errege bidean, eta hasiera-hasieratik garrantzi handia izan du Tolosan. Gerra karlistetan kuartel, ospitale eta biltegi izan zen. Karlisten etxea. San Frantzisko elizak funtzio militar eta estrategiko garrantzitsua bete zuen, beraz. Bertan zaurituak artatu eta armak eta hornidurak biltegiratu ziren, karlisten borroka sostengatzeko. Kokapen estrategiko horri esker, herriaren eta inguruko eskualdearen fede eta kulturaren testigu izan da mendeetan zehar. San Frantzisko pasealekua Tolosako bizitzaren ardatz nagusietako bat da. Pasealeku zabal eta atsegin honek, herritarren eguneroko jardueretan leku esanguratsua hartzen du. Herritarren eguneroko bizitzako agertoki izateaz gain, beste hainbat ekitaldi ere hementxe egiten dira, hala nola azokak, jaialdiak, eta kontzertuak. Pasealekua, gainera, Tolosako herrigunean barrena ibiltzeko oso aproposa da, inguruan dauden eraikin historikoak eta monumentuak ezagutzeko aukera paregabea eskaintzen baitu! Gaur egun, San Frantzisko eliza, toki sakratua izateaz gain, kultur ekitaldiak egiteko espazio esanguratsua ere bada. Elizak bere izaera historikoa eta artistikoa mantentzen duen arren, erabilera berriak hartu ditu, komunitateari eta bisitariei harrera beroa emanez. Bereziki nabarmentzekoa da Abesbatzen Lehiaketako kontzertuak bertan egitea. Elizaren akustika bikainak musika ekitaldi horiek egiteko leku ezin hobe bihurtzen du. Gainera, elizan beste hainbat kultura-jarduera ere egiten dira, hala nola erakusketak hitzaldiak eta kontzertuak, espazio honek Tolosako kultur bizitzan duen papera sendotuz. Metro gutxitara aurkituko duzu gure hurrengo geralekua: Fronton.

    18. San Frantzisko Eliza | Tolosa Ezagutzeko audiogida

  7. 07/06/2021

    17. San Frantzisko Pasealekua | Tolosa ezagutzeko audiogida

    Ondoko elizaren izena hartu duen San Frantzisko pasealeku jendetsuan gaude. Tenplua 1587tik 1674ra bitarte eraiki zen, Uroinaga iturriaren ondoan dagoen orube honen jabea izan zen Pedro Mendizorrotzen aginduz. Lur hori lagatzeaz gain, mila dukat eta eraikuntzarako beste hamar dukateko urteko errenta bat ordaindu zituen. Harresitik kanpo kokatu zen, baina garrantzi berezia hartu zuen Gaztelako Errege Bidearen ondoan zegoelako. Elizak nabe bakarra du, kanoi-ganga bat eta erretaula errenazentista interesgarri bat, Ambrosio Bengoetxeak egina. Halaber, ia bi mendetan, teologia-eskola garrantzitsu bat ezarri zen bertan. Inguruetan, 12.300 m²-ko azalera hartzen zuten lorategiak eta baratzeak zeuden. Eliza- desamortizazioarekin, partzela horietan pilotaleku bat eraiki zen 1860an, komentuko horma frontis gisa erabilita. Halaber, Probintziako Artxiboa eraiki zen 1904an. Biek zutik diraute gaur egun, eta lur horiek nolako zabaltasuna zuten imajina dezakegu. Gipuzkoako Artxibo Orokorra elizatik hurbilen dagoena da. 1530. urteaz geroztik, Santa Maria elizako sakristiaren gainean egon zen, baina txiki geratu zenez gero, Aldundiak eraikin hori egiteko eskatu zion Manuel Etxabe foru-arkitektoari. Segurtasun arrazoiak direla eta, lorategiz inguratuta eraiki zen. Inguruko eraikinen batek su hartuz gero dokumentuak babesteko modua izan zen. Artxiboak 7.100 metro linealeko biltegiratze-edukiera du, eta gordetzen dituen funtsen artean, foru-erakundeek XV. mendetik XX.era bitarte sortutako dokumentuak daude. Aurrera egin baino lehen, goazen arreta jartzera hurrengo puntuan: San Frantzisko eliza.

    17. San Frantzisko Pasealekua | Tolosa ezagutzeko audiogida

  8. 07/06/2021

    16. Trianguloa | Tolosa ezagutzeko audiogida

    Ba al zenekien Tolosa Gipuzkoako hiriburua izan zela? Gobernu aurrerakoien garaian izan zen, 1844tik 1854ra bitarte. Garai horretan erabaki zen Aldundiaren Jauregi neoklasikoa eraikitzea. Barrenatxoenea edo Portaletxe etxearen orubean eraikita d**o. Antzina, harresia zegoen bertan. Eraikina Foru Jauregia izateko asmoarekin eraiki zen, baina inoiz ez zen izatera heldu, obrak 1856an amaitu baitziren; hau da, Donostiak hiriburutza berreskuratu ondoren. Funtzio hori gabe, Eskolapioak finkatu ziren bertan, 1982. urtera arte. Harrezkero, Antonio Maria Labaien Kultur Etxea da, euskal antzerkiko lehen idazlea eta Bigarren Errepublikaren aldian Tolosako alkatea izan zenaren izena hartuta. Eraikinaren kolore horia nabarmentzen da, eta badu mamia kontuak: Udalak, hasiera batean, ez zuen baimena eman kolore horrekin margotzeko, baina azterlan batek frogatu zuen antzina eraikin gehienek kolore hori zutela. Azkenean, onartu egin zen kolore hori, eta, diotenez, Alde Zaharreko etxeak harrezkero hasi ziren egungo kolore bereizgarriak izaten. Itzul gaitezen Sanjoanetara. Izan ere, bertan egiten da udal-agintarien segizioak herriari eskaintzen dion dantza tradizionala. Lehenik eta behin, alkateak aurreskua dantzatzen du, eta, ondoren, talde politiko guztietako zinegotziez osatutako gobernu osoa hasten da dantzan. Azkenik, erreparatu diezaiogun Triangulo plazaren erdian dagoen eskulturari. Atauts izeneko altzairuzko obra da, Jorge Oteiza eskultoreak 1994. urtean egina. “Ate” eta “huts” terminoak biltzen ditu, eta, artistaren hitzetan, “herrian eta herrialdean sartzeko eta haiek ezagutzeko atea da”. Merezi du ate horretatik sartzea eta gu ezagutzea, ezta? Atzera begiratzen baduzu, pasealeku luze bat aurkituko duzu: San Frantzisko pasealekua. Bertatik jarrai dezaun gure ibilbidea.

    16. Trianguloa | Tolosa ezagutzeko audiogida
See All (23)

About

Hamaika bitxikeria zure belarrietara, mugikorra soilik erabilita! Tolosara egiten duzun bisitaz bere osotasunean goza dezazun eta gure herriaren historian barneratu zaitezen, audiogida bat daukazu prest: ibilbide bat proposatuko dizugu, eta toki bakoitzari dagozkion bitxikeria eta informazioak entzuteko aukera izango duzu, aurrez aurre dituzun aldi berean. Audiogidaren bitartez proposatu dizugun ibilbidean, Gaztelako atetik hasita, Alde Zahar osoa zeharkatuko duzu San Francisco pasealekura itzuli baino lehen.

Information

  • Creator
    Tolosa Turismoa
  • Years Active
    2021 - 2025
  • Episodes
    23
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Tolosa Turismoa
  • Show Website
    Tolosa ezagutzeko audiogida