Su bonu de sos sardos, giai l’ischimus, nonconnoschimus s’istòria nostra, in iscola non nos l’insegnant, e mi paret chi a parte cuddos pagos istudiosos o apassionados a su bonu de sa gente l’andat bene gai, l’andat bene chi figios suos no imparent s’istòria sarda in iscola, chi no iscant belle e nudda de su chi at capitadu in cust’isula in sos sèculos. Apo a èssere deo pessimista ma mi paret chi non semus unu pòbulu amantiosu de s’istòria sua. Est una cosa grave, ca a connòschere s’istòria de unu logu e de unu pòbulu agiudat a iscramentare ma fintzas a cumprèndere inue semus in su presente. Ma in prus mi paret chi b’at cantos de s’istòria nostra chi mancu numenamus, chi nche sunt galu prus interrados e ismentigados ca ddoe atpagu interessu e ca, fintzas cuddos pagos maistros e professores coragiudos chi istudiant e insegnant s’istòria sarda in sas iscolas, no ddos tratant. B’at perìodos chi parent mortos, bòidos, comente chi no esseret capitadu nudda, comente chi s’istòria esseret in fèrias. Su seschentos, su de 17 sèculos, estunu de custos. Sa Sardigna faghiat parte tando de s’imperu ispagnolu, in unu perìodu chi sos ispagnolos ddi tzerriant el siglo de oro, su sèculu de oro. Deo, comente a su bonu de sos chi m’ascurtant, no isco nudda de custu perìodu,ma apo semper àpidu sa curiosidade de lu connòschere mègius, e carchi cosa apo recuperadu cando apo lègidu sos romanzos de Nicolò Migheli, s’òspite de sa puntada de oe, Nicolò Migheli est lussurgesu, in medas giai l’ais a connòschere, est unu sotziòlugu chi at pubblicadu traballos de caràtere iscientìficu ma fintzas romanzos comente a Hidalgos, La storia vera di Diego Henares de Astorga, La grammatica di febrés e, s’ùrtimu, in su 2023 su romanzi chi tratamus in sa puntada de oe, IlCavaliere Senza Onore, chi est essidu in su 2023 pro Arkadia editore, e chi contat su contu de Juan Domingo Meloni, unu bandidu bìvidu in Sardigna in cussu sèculu etotu chi agiudat a cumprèndere mègius comente fut sa vida e cales furintsos atores polìticos in sas biddas nostras tando. Cun Nicolò oe chistionamus de su seschentos in Sardigna, de comente mai issu s’est interessadu a cust’època, de comente est nàschidu custu protagonista, ma fintzas de s’istòria vera e de su contestu istòricu a sa fine de su seschentos e a comintzos e su setighentos. Libru #1: Il Cavaliere Senza Onore de Nicolò Migheli - https://www.arkadiaeditore.it/il-cavaliere-senza-onore-2/ Libru #2: Hidalgos de Nicolò Migheli - https://www.arkadiaeditore.it/hidalgos/ Libru#3: La Grammatica di Febrés de Nicolò Migheli - https://www.ibs.it/grammatica-di-febres-libro-nicolo-migheli/e/9788868512002?srsltid=AU7gw4ULTzxf_QTSmG4yztKi8IRa5xOKnYNH5zTQlXqRNYkjljF5Irmz Libru #4: La grammatica di Febrés de Nicolò Migheli - https://www.libreriauniversitaria.it/storia-vera-diego-henares-de/libro/9788896412954?srsltid=AU7gw4VzkLpPrWrtHsYWOe-WeciNL6pptgTIlIZgp9uumeWxFVrNll2e