Nòstra lenga es un tresaur

Ràdio Lengadòc

Dans la chronique en occitan “Nòstra lenga es un tresaur”, Roxane nous partage des explications sur des mots occitans, sur la base du dictionnaire provençal-français « Lou Tresor dóu Felibrige », composé par l’écrivain de langue provençale et prix Nobel de littérature Frédéric Mistral. Loin d’être centré sur la variante provençale de l’occitan, cet ouvrage regroupe l’intégralité des langues d’oc sous l’appellation « langue provençale » alors usitée au XIXème siècle. Chroniques écrites par Alan Roch, et animées par Roxane Sourbier (alias Roxitanie, sur Instagram).

  1. Nov 2

    Episode 46 : Pimpè

    Extrait musical : “Pimpè”, par Chantal SOULIE AZEMAR, de Réquista (Aveyron), collecté en 2023 par l’Institut Occitan d’AveyronSource : https://www.occitan-aveyron.fr/fr/diffusio/source/requista/pimpe_SRC28847Pimpè s'es copat la camba, Pimpé s'es copat lo pè ! Çaquelà : coma dança ben / La palhassa, la palhassa / Ò ! coma dançan ben / La palhassa sens argent ! / Pimpè, Pimpè, Pimpè !Es tant pimpinha aquel Pimpè, un besuquet, un pimpilhós : il est si délicat. La pimpinèla es una planta que fa las filhas bèlas : val l'òr la pimpinèla mas l'òr non la val pas ela !En Daufinat, pimpinèla designa tanben la bèstia del bon dieu, la catarineta (la coccinelle). La pimpa-vòla es tanben un insècte. Un pimpin en Bearn est une personne à la mine pincée qui fait la précieuse. Un pimpinha, en Lemosin, es una persona que manja gaire, a pichons bocins.Aquel arpalhand los gendarmas l'an pimpit : les gendarmes l'ont pincé. Aviá raubat tres pès de pimpareletas : de pâquerettes e un ramelet de pimparèls, de boutons d'or.. Ensagèt de s'escapar en faguent de pimparelets : des cabrioles.Se soveniá de quand èra pichon e que canturlejava : pimpa una, pimpa doas, quina aimas mai d'aquelas doas ? Parole que dit un enfant lorsqu'il veut faire découvrir dans qulle main il cache des noisettes ou des billes. Anem, amb nòstras voses de pimparrins, de mésange bleue, nos sèm plan ganhats la pimpa-seca, la morue sèche. Aquò nos farà pimpejar, boire, coma l'escriviá un felibre : a taula, sota aquesta trilha, vòli pimpejar tot lo jorn !

  2. Oct 8

    Episode 44 : Chica

    Vos anam balhar a escotar una cronica de chicas e de micas : un chic : un peu, un petit morceau un chic, una chica : petit, petite en Narbonnais, Gascogne et et Béarn lo chic : ce que les marchands donnent par-dessus al cap d'un chic : peu après se'n vei chic : on n'en voit point Chic de causa : peu de chose ; chic se'n fau : peut s'en faut ; chic a chic : peu à peu ; val-chic : vaurien Chicar es lo vèrb que significa babiller, chanter comme la grive, jaser, caqueter coma lo chichi o lo chichiu, l'aucelon ; lo chichi-begut : l'ortolan ; lo chichiri : le pitpit ou l'alouette des buissons ou celle des prés ; la chica-marina, le bruant-fou. La chicada est le ramage de certains oiseaux – si votre ramage se rapporte à votre plumage - le caquet, le babil. La chicariá : le caquet de certains oiseaux, la volière de petits oiseaux, les oiseaux qui font chi en chantant. De qué chiques aquí ? Qu'est-ce que tu jabotes ? Aquò chica pas : cela ne rate pas. Omonime, lo vèrb chicar : manger ou boire de bon appétit, croquer, mâcher, chiquer. Un chica-tot-pur : un ivrogne. Omonime de chicar : donner un chiquenaude, piquer un cheval. En Roèrgue, se ditz chiacamèia per una carn marrida. Se sètz pas d'acòrdi amb çò que disèm, anessètz pas nos cercar chicana : chicane, tricherie au jeu ; lieu où l'on joue aux boules quand le terrain n'est pas uni ; défaut, vice rédhibitoire d'une bête à vendre ; difficulté, simagrée. Sabèm plan que sètz pas chicanós – Rabelais donnait le nom de chiquanoux aux procureurs, huissiers et sergents ; ni mai chicanaire : chicaneur, tricheur ou habitant de Sérignan en Vaucluse. Non, nos anam pas chicanar : chicaner, tromper au jeu, tricher, contredire, contrarier, préoccuper ; o nos chicanejar per de chicas e de micas !

  3. Jun 8

    Episode 39 : Prendre

    Episode 39 : Prendre Me sembla plan que prenètz d'una man çò que balhatz de l'autra ; mas sapiètz que çò qu'es bon a prendre es bon a rendre. prendre sal, salprene : prendre le sel ; prendre freg : se refroidir ; prendre mal, prendre de mal, prendre truc : prendre mal ; prendre fuòc : prendre feu ; prendre corsa, prendre vam : s'élancer ; prendre la messa : être ordonné prêtre ; prendre l'aiga : recevoir l'eau ; prendre lo bot : prendre le sein pour les nourrissons ; prendre la desbranda : entrer en déroute ; qual bèu tròp, pren : la cigala, l'agaça, la calandra, la linhòla, la machòta, la piula, la piòta, lo rossinhòl ; prendre las parts : prendre parti ; prendre per l'uèlh : séduire ; prendre per fòrça : violer ; prendre a renda : prendre à ferme ; prendre a la tasta : prendre à l'essai ; prendre a prètz-fait : prendre à forfait ; prendre en ira : prendre en haine ; prendre de bon : prendre sérieusement ; prendre d'un ren : prendre feu pour rien ; prendre de sus en sus : écrémer, écumer ; es mòrt fauta de prendre : il est mort d'inanition ; pren ren : il ne mange rien ; es jamai las de prendre : il est toujours prêt à recevoir ; cal prendre las gens coma son e lo temps coma ven ; se l'òm n'i pren garda, se pòt demorar pres coma un fromatge : rester interdit. E quand l'Alaric pòrta capèl, pren-te garda, pastorèl ! (FR) Dans la chronique en occitan “Nòstra lenga es un tresaur”, Roxane nous partage des explications sur des mots occitans, sur la base du dictionnaire provençal-français « Lou Tresor dóu Felibrige », composé par l’écrivain de langue provençale et prix Nobel de littérature Frédéric Mistral. Loin d’être centré sur la variante provençale de l’occitan, cet ouvrage regroupe l’intégralité des langues d’oc sous l’appellation « langue provençale » alors usitée au XIXème siècle. Chroniques écrites par Alan Roch, et animées par Roxane Sourbier (alias Roxitanie, sur Instagram).(ÒC) Dins la cronica en occitan “Nòstra lenga es un tresaur”, Roxane nos parteja d’explicacions sus de mots occitans, sus la basa del diccionari provençal-francés « Lou Tresor dóu Felibrige », compilat per l’escrivan en lenga provençala e laureat del prèmi Nobel de literatura Frédéric Mistral. Luènh d’èsser focalizat unicament sus la varianta provençala de l’occitan, aquela òbra englòba totas las lengas d’òc jol tèrme de « lenga provençala », coma èra alara coneguda al sègle XIX. Cronicas escrichas per Alan Roch, e presentadas per Roxane Sourbier (alias Roxitanie, sus Instagram).

About

Dans la chronique en occitan “Nòstra lenga es un tresaur”, Roxane nous partage des explications sur des mots occitans, sur la base du dictionnaire provençal-français « Lou Tresor dóu Felibrige », composé par l’écrivain de langue provençale et prix Nobel de littérature Frédéric Mistral. Loin d’être centré sur la variante provençale de l’occitan, cet ouvrage regroupe l’intégralité des langues d’oc sous l’appellation « langue provençale » alors usitée au XIXème siècle. Chroniques écrites par Alan Roch, et animées par Roxane Sourbier (alias Roxitanie, sur Instagram).