Kia ora ra e te iwi! I have a Patreon where I hope to add some additional value. If you'd like the kaupapa, and you appreciate this mahi, you can give a koha here: A Maori Podcast Tuturu: He rau ringa e oti ai - Many hands make light work . Raweke: He rau korero e ora ai te reo - Many speakers make our language thrive. Kioranga! Kohi mai ene ra! I've properly added Ta Re Moriori to my list of languages that I'm actively study. So I thought I'd do another episode on it, as the material available for the spoken language is still quite scare, so I'd like to do my bit as well, just as I do for our Reo Maori. This week I will be covering a story on Tohinga in Moriori culture. You can find it here. I have also written it out to be read along also. Ka hui ka imi ki Rakauwhatiwhati ki ri tohing' o Rangihikiwao, ki ri kai i tchuaporo. K' hara mai tena imi, tena imi, tona' putē, tona' putē; ā, ka put' hikiwao, hikiwao nui, nui tche whei. Ka whati ta rakau tarewarewa ka putē; ka rere tena rataunga ki tona' putē ki tona' putē, tchiei mau i a ratau. Ka rere ko Tu-moana ki tona' putē, ki a te ririm', -- Pē! -- a te tau mai i ko! Ka rere te kī a Kahukura, A-a, tahi tō' e whano ku rung' o Rakauwhatiwhati, "ko koe enak' E potiki!" Ka whai mai ko Horopapa, "Kona ka tō' ene', kona ka tō' -- ko enei ka tō' enei, enei, ko enei ka tō' ". Ka whai ake ko Kahukura, "A-a, e aukura!" Ka kapo mai ko Horopapa, "A-a, e aukura nunō! marama ta' ngakau ki a Tchu." Ko Tinirau itchē tangat' takitahi i tche tohinga' i tchia rimit'. Kanei kite ei a Hine-tche-eweewe i a Tinirau; ka rere' to' moto' o Tinirau ki a Hine'. Ka hoki ka imi ki tona whenū', ki tona whenū'; ka hoki ko Tinirau ki tona whenū', ki Tongi-hitchi-atē'. Kiri whero ta' kiri o Hine', kiri wherowhero ta' kiri o Tinirau-Ariki, maemae ka uru. Ka tae a Tinirau ki tona kainga, ki Tongi-hitchi-atē. Moe ake nei a Tinirau, taea tona whare tapu, e unge eti' ei i o' tamiriki ka roro ka tchiro i tchia whare tapu ona'. E roro wa tamiriki i runga' i ri waka', potēhi etu' ki a Hine' i ro' t' whare, i Tongi-hitchi-atē. ka hiko ta rauira o Hine'; ka hiko ta rauira o ka tamiriki. A, "Wari ko tere'?". "Ko au. Ko Hine'. Wari ko hunū?" "Mauu. Na Tinirau mauu." "Tehēkoa to korū matchūtane?" "Terā." "O-o. Korū ro ra ki rer', ka ki atu' k' haramai." A, ka tae ka tamiriki ra, inginei eneti karang' etu' i rung' i to rauu waka' "Tē-e te whenū i Tapeirihou, tē t' whenū i Tapeirihou. "Taea ai?" "Tē i a Hine' Hi'tcheeweewe-hingara-wharara, ka rākī mai ko' k' hunatu'. E whane ei ko Tinirau ka tae. Ka tari ka wahine o Tinirau ki aii, ka unga' atu' i ka tamiriki ka tchiro i to rauu matchu; ka tae wa tamiriki, hurang' i te tau i waho, hurang i te tau i roto', hurang' i te tau i roto rawa; ko' ro atu' ka tchiro, "U-u! E rū' ka waewae, ka mate kae to tauu matchūtane." Ka put' mai etoru, "U-u! ka ora' to tauu matchūtane." Ka put' mai ewha, "O-o! Koi, koi, ka ora!" Ka me mei ko Hine, "Korū ro ra ki o korū metehine, ka ki atu' k'haramai." Ka tae wa tamiriki ki o rauu metehine, kī atu, "Ka ra ki mai koru ko' ro atu." "Ae, a te noho nei." Ka tae wa wahine ra ko waho o t' whare noh' ei; ka tamiriki ra ka ma ko ro' t' whare, ka put' mai ka tamiriki ka kī mai ki o rauu metehine, "Ooi! Ka ra ki mai korū ka roro ki ri pohatu." "Ae, a te noho' nei." Mai ko ke heoki mei wa tamiriki, "Ka ra ki mai koru ka roro ki ri wahii a, korū ka tahu i ta umu." "Ae a te noho nei." "A, korū ka roro ki t' whariki." A, tae mai ka whariki. Ka taro to wa ka puta' ko Hine' ko waho tapatu rakei' ki ri mata o ro waewae. Ka rere ko Mongomongo-tchu-a-uri rauu ko Mongomongotchu-a-tea ki a Hine'. K' whawha mai ko Hine' tokorū, ko ro' ta umu! Ka mate' ka wihine nei i a Hine'. Ka tangi a Tinirau ki ona' wahine; ko tangi tenei:- "Ka mate Mongomongo-tchu-a-uri, koi ra, koia, Ka mate Mongomongo-tchu-a-tea, koi ra, koia, koi ra taū reo e ki atu ki a koe re Mongongo-tchu-a-uri ka tauria, koi ra, koia." Ka moe a Hine' rauu ko Tinirau, ka hapu ta rauu timit' a, k' whanau. Ka ki etu a Hine' ki a Tinirau, "Rura e ung' i au ko waho whanau ei." Tchiei huri mai ko Tinirau, ka ki etu ko Hine', "Taii, ko' tchumatenga." Ka tchu t' whare ko waho k' whanau a Hine' ko rot' i tchia whare na. Whanau ei, ka tau ta kohu, k' hara mai i roto i ri hoku ko te hungo' o Rupe ki t' okowhanau i timit' a Hine'. Ko tchia hunga' na pārea' no ta rangi khia ro mai enei ka tang' enei i a Hine' rauu ko to timit,' me re kohang' etu'. Ka ki etu a Tinirau, "Hokaaro ki au, ki to tau timiti'." Ka me mai a Hine', "Taii, ko' e hunake' ki Tchuaporo." Koi eneti, no Tchuaporo ka kite a Tinirau i to timit', i tona wahine hoki, i a Hine'. Ko tchia wihine, no ro Waioro-nui-a-Tane. Tchi reira ko to' Ro, me re Rurerehu, me te Hinakapuwai, we ta Rangaranga, me t' Wharourou, me re Koekoēa, me re Tara-mokora. Nunei ka me e tau ki tchia hunua.
