Uit de grot

Thyme van den Beuken en Lars Limburg

Dé filosofie-podcast over maatschappelijke kwesties. Door de groeiende vluchtigheid van informatie komt ons kritisch denkvermogen onder druk te staan. Als tegenwicht belichten filosofen Lars Limburg en Thyme van den Beuken in deze serie verschillende filosofische perspectieven om beter te begrijpen wat er gaande is in de wereld, in het maatschappelijk debat en in het alledaagse leven. Zo leren we van ideeën die aan onze manier van denken ten grondslag liggen en werpen we tegelijk nieuw licht op een thema dat nu speelt.

Episodes

  1. Sep 28

    #3 Wordt AI te menselijk? Baudrillard en de hyperrealiteit

    Kunstmatige intelligentie dringt in razend tempo onsdagelijks leven binnen. Studenten schrijven hun teksten met behulp van AI, bedrijven automatiseren met klantenservice-bots en AI fungeert steeds vaker als therapeut of vriend. Tegelijk groeit de discussie of AI ons productiever of juist afhankelijker maakt. En wat gebeurt er als een machine steeds beter kan nabootsen wat wij tot voor kort typisch menselijk noemden? Maar misschien stellen we daarmee de verkeerde vraag. Want wat bedoelen we eigenlijk wanneer we zeggen dat een mens denkt? In deze aflevering onderzoeken we wat kunstmatige intelligentie ons leert over taal, de werkelijkheid en uiteindelijk over onszelf. 📖 Het leeswerk van deze aflevering: Jean Baudrillard, Simulacra and Simulation, pp. 1–27. Het werk verscheen oorspronkelijk in het Frans in 1981 als ‘Simulacres et Simulation’. Wij lezen de Engelse vertaling van Sheila Faria Glaser, uitgegeven door The University of Michigan Press, in de herdruk uit 2010.   ❤️ Steun ‘Uit de grot’: https://petjeaf.com/uitdegrot   🎙️ Volg ons:  Instagram: https://www.instagram.com/uitdegrot TikTok: https://www.tiktok.com/@uitdegrotYouTube: https://www.youtube.com/@uitdegrot Hoofdstukken: 00:00 - AI als existentiële bedreiging 00:52 - AI in kritieke besluitvorming 01:53 - AI’s menselijk nabootsen en filosofische vragen 03:30 - Baudrillard’s simulacra in het AI-debat 05:35 - Chatbots voor therapie 11:58 - AI als gereedschap 13:15 - Zelflerende AI en het bewustzijnsvraagstuk 17:51 - Praktisch AI‑gebruik in onderwijs en dagelijks werk 21:56 - Postmodernisme 24:30 - Relevantie van postmodernistische perspectieven 26:02 - De Matrix, Baudrillard en popcultuurinvloeden 27:47 - Simulacra, simulatie en hyperrealiteit uitgelegd 32:53 - Fases van van simulacra tot authenticiteit 40:56 - AI‑labeling en de Disneyland‑illusie 42:41 - Samensmelting van mens met AI 47:30 - Authenticiteit, nostalgie en de waarde van menselijk contact 48:50 - Escapisme, Disneyland en AI‑vriendschappen 50:47 - Balans tussen AI en menselijkheid 54:07 - Debat over het afschaffen van AI 55:11 - EU‑regels voor AI‑transparantie en consumentenbescherming 57:03 - God, Plato’s grot en de zoektocht naar waarheid 58:21 - Afsluiting

  2. Aug 10

    #2 Is het AZC-debat racisme of realisme? Arendt en de crisis van de nationale staat

    Het debat over asiel staat in brand. Gemeenten weigeren de Spreidingswet, protesten tegen AZC's slaan om in geweld en deze maand probeerde bijna 50.000 mensen in één etmaal Europa binnen te komen. De ene helft van het land eist grenzen dicht, de andere helft eist opvang. Maar wat als beide kanten het probleem verkeerd interpreteren? Wat als de asielzoeker niet de crisis veroorzaakt, maar de nationale staat zelf? Wij lezen samen een passage van Hannah Arendt over het einde van de Rechten van de Mens en proberen aan de hand van deze tekst tot een standpunt te komen over het huidige AZC-debat. 📖 Het leeswerk van deze aflevering: Hannah Arendt, “Totalitarisme”, appendix-hoofdstuk “Het verval van de nationale staat en het einde van de Rechten van de Mens”. De Nederlandse versie is te koop via: https://www.boom.nl/filosofie/100-1138_Totalitarisme ❤️ Steun ‘Uit de grot’: https://petjeaf.com/uitdegrot 🎙️ Volg ons: Instagram: https://www.instagram.com/uitdegrot TikTok: https://www.tiktok.com/@uitdegrot YouTube: https://www.youtube.com/@uitdegrot 00:00 - Inzicht in de relatiecrisis rond vluchtelingen en het azc-debat 03:22 - Filosofie als gereedschapskist voor maatschappelijke thema’s 06:49 - Hannah Arendt: leven, werk en relevantie voor het azc-debat 17:37 - Nederlandse politiek en beleid rond asiel en azc’s 36:22 - Globalisme, reizen en het ontstaan van wereldburgerschap 38:26 - Nederlands nationaal sentiment en democratische spanningen in het azc-debat 40:17 - Complexiteit van migratie en de rol van expertise en populisme 45:00 - Menselijke natuur en negatieve mensbeelden in het vluchtelingen debat 46:53 - Recht op rechten 47:39 - Stateloosheid, mensenrechten en de piramide van burgerschap volgens Arendt 50:32 - Utopisch wereldburgerschap en basisbehoeften voor vluchtelingen 52:32 - Regels, rechten en kritische reflectie op het vluchtelingenvraagstuk 56:46 - Angst, psychologische dimensies en de waarde van leven in het vluchtelingen debat 58:37 - Conclusie en vooruitblik op verdere discussies

  3. May 4

    #1 Mag Kanye West naar Nederland? Popper en de paradox van tolerantie

    Op 6 en 8 juni staat Kanye West (Ye) in het GelreDome. Vierlanden weigerden hem al na zijn antisemitische uitspraken. In Nederland eist een Kamermeerderheid actie, maar de juridische drempel ligt hoog. Onder die discussie schuilt een filosofische vraag: mag een open samenleving iemand weigeren om wat hij zegt en denkt? Wij lezen samen de beroemde eindnoot van Karl Popper over de paradox van de tolerantie en proberen, aan de had van deze tekst, toteen standpunt te komen over de kwestie rondom Kanye West.   📖 Het leeswerk van deze aflevering: Karl Popper, “De open samenleving en haar vijanden”, eindnoot 4. De Nederlandse versie is koop via: https://lemniscaat.nl/boeken/de-open-samenleving-en-haar-vijanden De Engelse versie is hier gratis te lezen: https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59272/page/n15/mode/2up ❤️ Steun ‘Uit de grot’: https://petjeaf.com/uitdegrot 🎙️ Volg ons: Instagram: https://www.instagram.com/uitdegrot TikTok: https://www.tiktok.com/@uitdegrot YouTube: https://www.youtube.com/@uitdegrot 00:00 Vrijheid van meningsuiting vs. antisemitisme 07:35 Absurdisme en kunst 13:08 Popper: falsificatie, open samenleving en tolerantieparadox 17:17 Vrijheidsparadox en debat over rapper 26:31 Nederlandse tolerantie 31:43 Constitutionele bescherming en democratische paradox 46:07 Burgerparticipatie en maatregelen tegen intolerantie 48:10 Bevorderen van rationeel debat en publieksparticipatie 51:26 Afsluiting

About

Dé filosofie-podcast over maatschappelijke kwesties. Door de groeiende vluchtigheid van informatie komt ons kritisch denkvermogen onder druk te staan. Als tegenwicht belichten filosofen Lars Limburg en Thyme van den Beuken in deze serie verschillende filosofische perspectieven om beter te begrijpen wat er gaande is in de wereld, in het maatschappelijk debat en in het alledaagse leven. Zo leren we van ideeën die aan onze manier van denken ten grondslag liggen en werpen we tegelijk nieuw licht op een thema dat nu speelt.