Neurofact

مونا مشتاق

کارکرد مغز به زبانی ساده با هدف بالا بردن آگاهی و‌ کیفیت زندگی

Episodes

  1. 2d ago

    اپیزود هشتم | معماری عصبی شرم

    اپیزود هشتم: معماری عصبی شرم شرم فقط یک احساس نیست؛ یک معماری عصبی پیچیده است که در لحظه‌های خاص روشن می‌شود. وقتی فکر می‌کنیم «کافی نیستیم»، وقتی نگاه دیگران سنگین می‌شود، وقتی صدای قضاوت درونی بلندتر از واقعیت حرف می‌زند. در این اپیزود، می‌رویم سراغ سازوکار پنهان شرم: چطور آمیگدالا، اینسولا و شبکه‌های پیش‌پیشانی با هم یک «نقشه عصبی شرم» می‌سازند، چرا مغز گاهی ما را در چرخه‌ی شرم گیر می‌اندازد، و چطور می‌توانیم این پیام عصبی را به آگاهی و مهربانی با خود تبدیل کنیم. اگر می‌خواهی بفهمی شرم از کجا می‌آید، چرا گاهی بی‌دلیل شدت می‌گیرد، و چطور می‌شود از آن عبور کرد، این اپیزود برای توست. منابع 1. Tangney, J. P., & Dearing, R. L. (2002). Shame and guilt. New York: Guilford Press. 2. Gilbert, P. (2010). Compassion focused therapy: Distinctive features. Routledge. 3. Tracy, J. L., & Robins, R. W. (2004). Putting the self into self-conscious emotions: A theoretical model. Psychological Inquiry, 15(2), 103–125. 4. Smith, R., Lane, R. D., Alkozei, A., Bao, J., Smith, C., & Killgore, W. D. (2018). Neural basis of emotional awareness: Overlap between emotion and interoception. Human Brain Mapping, 39(12), 5381–5391. 5. Andrews, B., & Hunter, E. (1997). Shame, early abuse, and adult depression: A clinical model. British Journal of Medical Psychology, 70(4), 317–329.

  2. Jul 18

    اپیزود هفتم | نقطه کور خودآگاهی مغز

    اپیزود هفتم «نقطهٔ کور خودآگاهی» گاهی در لحظه‌ای کاملاً معمولی، یک چیز نامعمول اتفاق می‌افتد: انگار مغز برای چند ثانیه از «اتوماتیک بودن» جدا می‌شود و ما می‌توانیم خودمان را از بیرون ببینیم. این همان نقطهٔ کور خودآگاهی است؛ لحظه‌ای که توجه، اینترسپشن و شبکه‌های پیش‌پیشانی با هم قفل می‌شوند و یک تصویر شفاف از «منِ واقعی» ظاهر می‌شود. در این اپیزود درباره اینکه چطور مغز این نقطهٔ کور را می‌سازد، چرا معمولاً از دید ما پنهان می‌ماند، و چگونه می‌توانیم آن را بیشتر تجربه کنیم حرف می‌زنیم. اگر می‌خواهی بفهمی چرا بعضی لحظه‌ها ناگهان «بیدارتر» هستی، یا چطور می‌شود از حالت واکنشی به حالت آگاهانه رفت، این اپیزود برای توست. 🎧 اپیزود هفتم نوروفکت «نقطهٔ کور خودآگاهی» منابع ‏• Craig, A. D. (2009). How do you feel—now? The anterior insula and human awareness. Nature Reviews Neuroscience, 10(1), 59–70. ‏• Seth, A. K. (2013). Interoceptive inference, emotion, and the embodied self. Trends in Cognitive Sciences, 17(11), 565–573. ‏• Northoff, G., & Bermpohl, F. (2004). Cortical midline structures and the self. Trends in Cognitive Sciences, 8(3), 102–107. ‏• Fleming, S. M., & Dolan, R. J. (2012). The neural basis of metacognitive ability. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 367(1594), 1338–1349. ‏• Damasio, A. (2010). Self comes to mind: Constructing the conscious brain. Pantheon Books.

    اپیزود هفتم | نقطه کور خودآگاهی مغز
  3. Jul 12

    اپیزود ششم| مغز چطور پیش بینی می‌کند ؟ |قسمت دوم

    اپیزود ششم – نوروفکت در اپیزود ششم، به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های علوم اعصاب بدن‌محور سر می‌زنیم: چرا بعضی تجربه‌ها فقط «در ذهن» نمی‌مانند و ردشان را در بدن هم احساس می‌کنیم؟ در بخش اول، مسیر عصبی تجربه‌های عاطفی را دنبال می‌کنیم؛ از لحظه‌ای که یک اتفاق احساسی رخ می‌دهد تا زمانی که سیستم عصبی تصمیم می‌گیرد با آن چه‌کار کند. در بخش دوم، وارد دنیای بدن‌ـ‌ذهن می‌شویم: جایی که تنش‌ها، حافظه احساسی، و الگوهای قدیمی بقا در بافت‌های بدن ثبت می‌شوند و گاهی سال‌ها بعد دوباره فعال می‌شوند. اگر می‌خواهی بفهمی چرا بعضی احساس‌ها «پاک نمی‌شوند» و چطور می‌توانیم با تنظیم عصبی دوباره به تعادل برسیم، این اپیزود برای توست. منابع ‏Porges, S. W. (2011). The polyvagal theory: Neurophysiological foundations of emotions, attachment, communication, and self-regulation. W. W. Norton & Company. ‏Van der Kolk, B. A. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking. ‏Levine, P. A. (2010). In an unspoken voice: How the body releases trauma and restores goodness. North Atlantic Books. ‏Craig, A. D. (2002). How do you feel? Interoception: The sense of the physiological condition of the body. Nature Reviews Neuroscience, 3(8), 655–666. ‏https://doi.org/10.1038/nrn894 ‏Schore, A. N. (2001). Effects of a secure attachment relationship on right brain development, affect regulation, and infant mental health. Infant Mental Health Journal, 22(1–2), 7–66. ‏https://doi.org/10.1002/1097-0355(200101/04)22:1 (doi.org in Bing)3.0.CO;2-N

  4. Jul 4

    اپیزود پنجم | مغز چطور پیش بینی میکنه؟ | پارت اول

    اپیزود پنجم (پارت اول) در پارت اول اپیزود پنجم نوروفکت، وارد دنیای پیش‌بینی‌های مغز می‌شیم؛ جایی که ذهن ما نه فقط واکنش‌گر، بلکه یک «ماشین پیش‌بینی‌کننده» است. از مدل Predictive Coding شروع می‌کنیم؛ اینکه مغز چطور دائماً حدس می‌زند چه چیزی قرار است اتفاق بیفتد و بعد این حدس را با واقعیت مقایسه می‌کند. اختلاف بین این دو همان «خطای پیش‌بینی» است؛ لحظه‌ای که مغز می‌فهمد جهان با انتظارش فرق داشته. بعد سراغ Bayesian Brain می‌ریم؛ مغزی که مثل یک سیستم احتمال‌سنج کار می‌کند و همیشه تلاش دارد غافلگیری را کم کند. در ادامه، «پیش‌بینی‌های سلسله‌مراتبی» را بررسی می‌کنیم؛ اینکه مغز در چند لایه پیش‌بینی می‌سازد—از حس‌های خام تا معنا، احساس و تجربهٔ ذهنی. و درست همین‌جا، قبل از ورود به یکی از مهم‌ترین بخش‌های اپیزود یعنی: ‏Interoception یعنی چی؟ پارت اول تمام می‌شود. منابع پارت اول ‏Barrett, L. F., & Simmons, W. K. (2015). Interoceptive predictions in the brain. Nature Reviews Neuroscience, 16, 419–429. https://doi.org/10.1038/nrn3950 ‏Marshall, A. C., Gentsch, A., & Schütz-Bosbach, S. (2018). The interaction between interoceptive and action states within a framework of predictive coding. Frontiers in Psychology, 9, 180. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00180 (doi.org in Bing) ‏Wang, R. L., & Chang, R. B. (2024). The coding logic of interoception. Annual Review of Physiology, 86, 301–327. https://doi.org/10.1146/annurev-physiol-042222-023455 (doi.org in Bing) ‏Satpute, A. B., & Lee, K. M. (2026). The default mode network in a hierarchical generative model of the brain. Current Opinion in Behavioral Sciences, 69, 101656. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2025.101656 (doi.org in Bing) ‏Author(s). (Year). Perceiving the uncertain: predictive coding and individual differences in the dynamics of multistable perception. Cognitive Processing. Springer.

    اپیزود پنجم | مغز چطور پیش بینی میکنه؟ | پارت اول
  5. Jun 26

    تجربه سیگار در مغز

    اپیزود چهارم — تجربه‌ی سیگار در مغز سیگار «آرامش» نمی‌دهد. سیگار فقط اضطرابی را خاموش می‌کند که خودش ساخته. در این اپیزود رفتیم داخل مغز و دیدیم نیکوتین چطور سیستم پاداش را هک می‌کند، چرا دوپامین ناگهانی بالا می‌رود، چرا مغز گیرنده‌ها را کم می‌کند، و چرا فرد بعد از مدتی نه برای لذت، بلکه برای «نرمال شدن» سیگار می‌کشد. فهمیدیم آرامش سیگار یک توهم زیستی است. و مهم‌تر از همه: مغز بعد از ترک، دوباره خودش را بازسازی می‌کند—گیرنده‌ها برمی‌گردند، لذت طبیعی فعال می‌شود، خلق بهتر می‌شود و تمرکز واقعی برمی‌گردد. این اپیزود درباره‌ی قدرت مغز است. درباره‌ی اینکه چطور می‌تواند از وابستگی عبور کند و دوباره به تعادل برسد. منابع ‏• Volkow, N. D., Koob, G. F., & McLellan, A. T. (2016). Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. New England Journal of Medicine, 374(4), 363–371. ‏• Benowitz, N. L. (2010). Nicotine addiction. New England Journal of Medicine, 362(24), 2295–2303. ‏• Di Chiara, G. (1999). Drug addiction as dopamine-dependent associative learning disorder. European Journal of Pharmacology, 375(1–3), 13–30. ‏• Robinson, T. E., & Berridge, K. C. (2008). The incentive sensitization theory of addiction: Some current issues. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 363(1507), 3137–3146. ‏• Koob, G. F., & Le Moal, M. (2008). Addiction and the brain antireward system. Annual Review of Psychology, 59, 29–53. ‏• Lüscher, C. (2016). The emergence of a circuit model for addiction. Annual Review of Neuroscience, 39, 257–276.

    تجربه سیگار در مغز
  6. Jun 20

    تجربه همدلی در مغز و نورون های آیینه ای

    اپیزود سوم: تجربه همدلی در مغز و نورون‌های آینه‌ای اپیزود سوم نوروفکت سفریه به یکی از زیباترین کشفیات علوم اعصاب: نورون‌هایی که وقتی دیگری را می‌بینیم، انگار ما را درون خودشان تکرار می‌کنند. نورون‌های آینه‌ای توضیح می‌دهند چرا دردِ دیگری در سینه‌مان می‌پیچد، چرا خنده مسری است، و چرا انسان‌ها بدون کلمه هم می‌توانند همدیگر را بفهمند. در این اپیزود، از کشف این نورون‌ها در دهه‌ی ۹۰ تا نقششان در همدلی، یادگیری، تقلید، و ارتباط انسانی را بررسی می‌کنیم. و در پایان، به این پرسش می‌رسیم: «اگر مغز ما بازتاب دیگری‌ست… پس مرز میان من و تو کجاست؟» . منابع • Rizzolatti, G., & Craighero, L. (2004). The mirror-neuron system. Annual Review of Neuroscience, 27, 169–192. • Rizzolatti, G., Fogassi, L., & Gallese, V. (2001). Neurophysiological mechanisms underlying the understanding and imitation of action. Nature Reviews Neuroscience, 2(9), 661–670. • Iacoboni, M. (2009). Imitation, empathy, and mirror neurons. Annual Review of Psychology, 60, 653–670. • Keysers, C., & Gazzola, V. (2009). Expanding the mirror: Vicarious activity for actions, emotions, and sensations. Current Opinion in Neurobiology, 19(6), 666–671.

    تجربه همدلی در مغز و نورون های آیینه ای

About

کارکرد مغز به زبانی ساده با هدف بالا بردن آگاهی و‌ کیفیت زندگی

You Might Also Like