Neurofact

مونا مشتاق

5.0 (1)
Mental Health
Updated Weekly

کارکرد مغز به زبانی ساده با هدف بالا بردن آگاهی و‌ کیفیت زندگی

1d ago

اپیزود پنجم | مغز چطور پیش بینی میکنه؟ | پارت اول

اپیزود پنجم (پارت اول) در پارت اول اپیزود پنجم نوروفکت، وارد دنیای پیش‌بینی‌های مغز می‌شیم؛ جایی که ذهن ما نه فقط واکنش‌گر، بلکه یک «ماشین پیش‌بینی‌کننده» است. از مدل Predictive Coding شروع می‌کنیم؛ اینکه مغز چطور دائماً حدس می‌زند چه چیزی قرار است اتفاق بیفتد و بعد این حدس را با واقعیت مقایسه می‌کند. اختلاف بین این دو همان «خطای پیش‌بینی» است؛ لحظه‌ای که مغز می‌فهمد جهان با انتظارش فرق داشته. بعد سراغ Bayesian Brain می‌ریم؛ مغزی که مثل یک سیستم احتمال‌سنج کار می‌کند و همیشه تلاش دارد غافلگیری را کم کند. در ادامه، «پیش‌بینی‌های سلسله‌مراتبی» را بررسی می‌کنیم؛ اینکه مغز در چند لایه پیش‌بینی می‌سازد—از حس‌های خام تا معنا، احساس و تجربهٔ ذهنی. و درست همین‌جا، قبل از ورود به یکی از مهم‌ترین بخش‌های اپیزود یعنی: ‏Interoception یعنی چی؟ پارت اول تمام می‌شود. منابع پارت اول ‏Barrett, L. F., & Simmons, W. K. (2015). Interoceptive predictions in the brain. Nature Reviews Neuroscience, 16, 419–429. https://doi.org/10.1038/nrn3950 ‏Marshall, A. C., Gentsch, A., & Schütz-Bosbach, S. (2018). The interaction between interoceptive and action states within a framework of predictive coding. Frontiers in Psychology, 9, 180. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00180 (doi.org in Bing) ‏Wang, R. L., & Chang, R. B. (2024). The coding logic of interoception. Annual Review of Physiology, 86, 301–327. https://doi.org/10.1146/annurev-physiol-042222-023455 (doi.org in Bing) ‏Satpute, A. B., & Lee, K. M. (2026). The default mode network in a hierarchical generative model of the brain. Current Opinion in Behavioral Sciences, 69, 101656. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2025.101656 (doi.org in Bing) ‏Author(s). (Year). Perceiving the uncertain: predictive coding and individual differences in the dynamics of multistable perception. Cognitive Processing. Springer.

25 min
Jun 26

تجربه سیگار در مغز

اپیزود چهارم — تجربه‌ی سیگار در مغز سیگار «آرامش» نمی‌دهد. سیگار فقط اضطرابی را خاموش می‌کند که خودش ساخته. در این اپیزود رفتیم داخل مغز و دیدیم نیکوتین چطور سیستم پاداش را هک می‌کند، چرا دوپامین ناگهانی بالا می‌رود، چرا مغز گیرنده‌ها را کم می‌کند، و چرا فرد بعد از مدتی نه برای لذت، بلکه برای «نرمال شدن» سیگار می‌کشد. فهمیدیم آرامش سیگار یک توهم زیستی است. و مهم‌تر از همه: مغز بعد از ترک، دوباره خودش را بازسازی می‌کند—گیرنده‌ها برمی‌گردند، لذت طبیعی فعال می‌شود، خلق بهتر می‌شود و تمرکز واقعی برمی‌گردد. این اپیزود درباره‌ی قدرت مغز است. درباره‌ی اینکه چطور می‌تواند از وابستگی عبور کند و دوباره به تعادل برسد. منابع ‏• Volkow, N. D., Koob, G. F., & McLellan, A. T. (2016). Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. New England Journal of Medicine, 374(4), 363–371. ‏• Benowitz, N. L. (2010). Nicotine addiction. New England Journal of Medicine, 362(24), 2295–2303. ‏• Di Chiara, G. (1999). Drug addiction as dopamine-dependent associative learning disorder. European Journal of Pharmacology, 375(1–3), 13–30. ‏• Robinson, T. E., & Berridge, K. C. (2008). The incentive sensitization theory of addiction: Some current issues. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 363(1507), 3137–3146. ‏• Koob, G. F., & Le Moal, M. (2008). Addiction and the brain antireward system. Annual Review of Psychology, 59, 29–53. ‏• Lüscher, C. (2016). The emergence of a circuit model for addiction. Annual Review of Neuroscience, 39, 257–276.

33 min
Jun 20

تجربه همدلی در مغز و نورون های آیینه ای

اپیزود سوم: تجربه همدلی در مغز و نورون‌های آینه‌ای اپیزود سوم نوروفکت سفریه به یکی از زیباترین کشفیات علوم اعصاب: نورون‌هایی که وقتی دیگری را می‌بینیم، انگار ما را درون خودشان تکرار می‌کنند. نورون‌های آینه‌ای توضیح می‌دهند چرا دردِ دیگری در سینه‌مان می‌پیچد، چرا خنده مسری است، و چرا انسان‌ها بدون کلمه هم می‌توانند همدیگر را بفهمند. در این اپیزود، از کشف این نورون‌ها در دهه‌ی ۹۰ تا نقششان در همدلی، یادگیری، تقلید، و ارتباط انسانی را بررسی می‌کنیم. و در پایان، به این پرسش می‌رسیم: «اگر مغز ما بازتاب دیگری‌ست… پس مرز میان من و تو کجاست؟» . منابع • Rizzolatti, G., & Craighero, L. (2004). The mirror-neuron system. Annual Review of Neuroscience, 27, 169–192. • Rizzolatti, G., Fogassi, L., & Gallese, V. (2001). Neurophysiological mechanisms underlying the understanding and imitation of action. Nature Reviews Neuroscience, 2(9), 661–670. • Iacoboni, M. (2009). Imitation, empathy, and mirror neurons. Annual Review of Psychology, 60, 653–670. • Keysers, C., & Gazzola, V. (2009). Expanding the mirror: Vicarious activity for actions, emotions, and sensations. Current Opinion in Neurobiology, 19(6), 666–671.

16 min
Jun 14

تجربه سوگ در مغز

«سوگ یعنی واکنش طبیعی ما به فقدان… وقتی کسی یا چیزی که برای ما ارزشمند بوده دیگه کنارمون نیست، احساس غم، دلتنگی و حتی خشم سراغمون میاد. این واکنش بخشی از انسان بودنه… اما از نگاه علمی، سوگ فقط یک احساس نیست؛ یک فرآیند روانی و زیستی‌ست. مغز و بدن ما تلاش می‌کنن با تغییر بزرگ کنار بیان… برای همین هم احساسات شدید، تغییر در خواب و تمرکز، و مرور خاطرات اتفاق می‌افته… . . منابع: ‏• Statharakos, N. (2025). Unraveling the Neurobiology of Grief. ‏• Donaldson, Z. R., & Shear, M. K. (2023). Neurobiology of Prolonged Grief Disorder. ‏• ScienceDirect (2026). Grief and bereavement: A systematic review of neuroimaging studies.

14 min
Jun 9

اپیزود اول نوروفکت: چرا باید مغز را علمی بشناسیم؟

نگاهی ساده اما علمی به مغز و حقایق آن . . منابع: ‏• Kandel, E. R. (2013). Principles of Neural Science. McGraw-Hill. ‏• Nature Neuroscience — Review Articles (2022–2024) ‏• Harvard Brain Science Initiative (HBI) ‏• Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow.

8 min

5 Episodes

کارکرد مغز به زبانی ساده با هدف بالا بردن آگاهی و‌ کیفیت زندگی

Creator

مونا مشتاق
Years Active

2K
Episodes

5
Rating

Clean
Copyright

© مونا مشتاق
Show Website

Neurofact