SIMPLE SCIENCE

Faculty of Science, Mahidol University

Podcast by Faculty of Science, Mahidol University (MUSC) / พอร์ดแคสต์ โดย คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

  1. 05/12/2023

    Radiation safety...save ใจ รู้ไว้ปลอดภัยถ้วนหน้า

    เรื่อง ‘รังสี’ ใครว่าเป็นเรื่องเล็ก เมื่อปลายเดือนมีนาคม 2566 ที่ผ่านมา เกิดเหตุการณ์ ‘ซีเซียม-137’ ซึ่งเป็นวัตถุกัมมันตรังสีที่ส่งผลต่อสุขภาพหายไปจากโรงงาน แล้วพบว่าถูกถลุงเป็นฝุ่นแดง สร้างความตื่นตระหนกไปทั่วประเทศ จะดีกว่าไหมถ้าหากเรารู้จักสัญลักษณ์ความปลอดภัยทางรังสีง่าย ๆ อย่างป้ายเตือนที่เป็นสากลของวัตถุกัมมันตรังสี หรือเครื่องหมายพื้นที่ที่มีกัมมันตภาพรังสี และอันตรายจากการสัมผัสวัตถุกัมมันตรังสี รวมถึงการบริหารจัดการความเสี่ยง เพื่อป้องกันเหตุการณ์แบบนี้ในอนาคต 01:05 คำถามนำ ‘สัญลักษณ์เตือนอันตรายจากกัมมันตภาพรังสีหน้าตาเป็นอย่างไร?’ 01:58 คำชวนสับสน ‘กัมมันตรังสี’ vs ‘กัมมันภาพรังสี’ ความหมายต่างกันอย่างไร? 02:23 การสลายตัวของกัมมันตรังสีโดยทั่วไป และการสลายตัวของ ‘ซีเซียม-137’ 02:58 อันตรายจากการสัมผัสกัมมันตรังสีในระยะสั้นและระยะยาว 03:26 ผลกระทบต่อสุขภาพ ปัจจัยที่ส่งผลต่ออันตรายจากการสัมผัสรังสี หลักการหลีกเลี่ยงอันตรายจากการสัมผัสรังสี 06:15 ตัวอย่างกัมมันตรังสีที่ใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมและการแพทย์ 06:31 การใช้รังสีรักษาทางการแพทย์ 07:29 การใช้รังสีในการศึกษาวิจัยทางเคมี 08:41 การบริหารจัดการความเสี่ยงภายในองค์กรที่มีการเก็บวัตถุกัมมันตรังสี...

    11 min

  2. 09/09/2021

    เกร็ดน่ารู้วัคซีนโควิด - 19

    ปัจจุบันการระบาดของโควิด-19 ทำได้เราได้เห็นถึงเทคโนโลยีการผลิตวัคซีนที่น่าทึ่ง มีการผลิตวัคซีนหลากหลายประเภทออกมาเพื่อหยุดยั้งการระบาดของโรค ไม่ว่าจะเป็น Inactivated vaccine Viral vector vaccine Subunit vaccine หรือ mRNA vaccine แต่รู้หรือไม่เทคโนโลยีการผลิตวัคซีนบางชนิดมีมาก่อนที่จะเกิดการระบาดครั้งใหญ่ และบางเทคโนโลยีก็ต่อยอดมาจากเทคโนโลยีอื่น เช่น ยีนบำบัด (gene therapy) มาฟังเกร็ดน่ารู้เกี่ยวกับวัคซีน ทั้งความเป็นมา หลักการทำงาน และความพิเศษของเทคนิคการผลิตวัคซีนแต่ละชนิด พร้อมอัปเดตวัคซีนไทยที่น่าจับตามอง กับ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อุ่นใจ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล นักสื่อสารวิทยาศาสตร์ผู้มากความสามารถ หนึ่งในผู้เขียนหนังสือ Vaccine War สมรภูมิวัคซีนโควิด-19 ผู้แปลหนังสือ เมื่อโลกติดเชื้อ ฉบับกระชับ บรรณาธิการหนังสือ ไวรัส ฉบับกระชับ คอลัมน์นิสต์ประจำมติชนสุดสัปดาห์ กรุงเทพธุรกิจ...

    37 min

  3. 08/25/2021

    พลิกหลังกล่องหน้ากากอนามัย

    ปฏิเสธไม่ได้ว่าหน้ากากอนามัย กลายเป็นหนึ่งในสิ่งจำเป็นในยุคนี้ไปเสียแล้ว เนื่องจากการระบาดของโควิด-19 ซึ่งมีการกลายพันธุ์และแพร่กระจายเป็นวงกว้างอย่างต่อเนื่อง เมื่อไม่นานมานี้ ได้มีการพูดถึงประสิทธิภาพของหน้ากากอนามัยในการป้องกันโควิด-19 และตัวย่อ BFE, PFE, VFE บนกล่องหน้ากากอนามัยกันเป็นวงกว้างในโซเชียลมีเดีย จนทำให้หลายคนเกิดความวิตกกังวลว่าหน้ากากอนามัยที่เราใส่อยู่สามารถป้องกันโควิด-19 ได้หรือไม่ มาพลิกหลังกล่องหน้ากากอนามัย ไขความหมายของตัวย่อ BFE, PFE, VFE ทำความเข้าใจประสิทธิภาพของหน้ากากอนามัยเพื่อป้องกันโควิด-19 ไปกับ รองศาสตราจารย์ ดร.กิตติทัศน์ สุบรรณจุ้ย อาจารย์ประจำกลุ่มสาขาวิชาวัสดุศาสตร์และนวัตกรรมวัสดุ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล 01:12 BFE, PFE, VFE บนกล่องหน้ากากอนามัยหมายถึงอะไร รองศาสตราจารย์ ดร.กิตติทัศน์ สุบรรณจุ้ย กล่าวถึงความหมายของ BFE, PFE, VFE บนกล่องหน้ากากอนามัยอย่างคร่าว ๆ 02:14 ต้องเป็นหน้ากากอนามัยที่ได้ VFE 99% เท่านั้นไหม...

    24 min

  4. 08/13/2021

    ไขความลับพลังความเร็ว 100 เมตร ในการแข่งขันโตเกียวโอลิมปิกเกมส์ 2020

    มาพูดคุยกันต่อเนื่องถึงเบื้องหลังที่ทำให้นักกีฬา วิ่งได้เร็วกว่าคนทั่ว ๆ ไป ความอัศจรรย์ของร่างกายมนุษย์ และปัจจัยที่พานักวิ่งไปสู่เหรียญทองโตเกียวโอลิมปิกเกมส์ ในสนามการแข่งขันวิ่ง 100 เมตรไปกับ รองศาสตราจารย์ ดร.เทพมนัส บุปผาอินทร์ อาจารย์ประจำภาควิชาสรีรวิทยา ประธานหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสรีรวิทยาการออกกำลังกาย (หลักสูตรนานาชาติ) คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล 00:46 ทำไมนักวิ่งถึงทำเวลาได้น้อยกว่าคนทั่วไป รองศาสตราจารย์ ดร.เทพมนัส บุปผาอินทร์ เกริ่นถึง 4 ปัจจัยที่ทำให้นักวิ่งทำเวลาได้น้อยกว่าคนทั่วไป และสามารถคว้าชัยในการแข่งขันได้ และปูความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการเคลื่อนที่เบื้องต้น ซึ่งเป็นหลักการสำคัญที่เชื่อมโยงกับปัจจัยทั้ง 4 อย่างที่ส่งผลต่อการวิ่งระยะสั้นโดยตรง 04:18 ปัจจัยทางสรีรวิทยา (Physiological Factor) เมื่อการวิ่งคือการออกแรงผลักตัวเองให้เคลื่อนไปข้างหน้า ทำอย่างไรเราจึงจะสร้างแรงถีบพื้นส่งตัวให้พุ่งออกไปข้างหน้าได้แรงที่สุด และสร้างความเร็วได้ภายในเวลาไม่กี่วินาที รองศาสตราจารย์ ดร.เทพมนัส บุปผาอินทร์ อธิบายถึงกล้ามเนื้อและระบบพลังงานที่ร่างกายใช้ในการวิ่งระยะสั้น และระบบประสาทและการตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นซึ่งส่งผลโดยตรงกับการออกตัวของนักกีฬาพร้อมยกกรณีตัวอย่าง นอกจากนั้นยังให้ข้อมูลเพิ่มเติมถึงพันธุกรรม การฝึกฝนที่มีส่วนในการเพิ่มปริมาณกล้ามเนื้อ...

    34 min

  5. 08/10/2021

    ส่องสถิตินักวิ่งลมกรด 100 เมตรในโตเกียวโอลิมปิกเกมส์ 2020

    การแข่งขันวิ่งอยู่คู่กับกีฬาโอลิมปิกเกมส์มาตั้งแต่ครั้งยุคโบราณ และโอลิมปิกเกมส์ยุคใหม่ซึ่งเริ่มจัดขึ้นในปี ค.ศ. 1896 จนกระทั่งปัจจุบัน ผ่านมากว่า 125 ปี การแข่งขันวิ่งก็ยังเป็นหนึ่งในไฮไลท์ของกีฬากรีฑา ที่ผู้คนจับตามองเป็นอย่างมากว่าใครจะถูกจารึกชื่อเป็นมนุษย์ที่เร็วที่สุดในโลก ในการแข่งขันโตเกียวโอลิมปิกส์เกมส์ 2021 ซึ่งได้ทำการแข่งขันประเภทวิ่งทุกรายการเสร็จสิ้นในวันที่ 8 สิงหาคม 2564 นี้ แน่นอนว่า ความตื่นเต้น ระทึกใจ นับเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของการเชียร์นักวิ่งทุกประเภท โดยเฉพาะการแข่งขันประเภทวิ่งประเภท 100 เมตร ซึ่งนักวิ่งลมกรดทั้งหลายต่างฝึกซ้อมกันนานแรมปี เพื่อเค้นพลังชิงชัยกันในเวลาไม่กี่วินาทีเท่านั้น ส่องสถิตินักวิ่ง 100 เมตร ในโตเกียวโอลิมปิกเกมส์ และสถิติวิ่ง 100 เมตร ที่ดีที่สุดของการแข่งโอลิมปิกเกมส์ยุคใหม่ รวมถึงสถิติของนักวิ่งระยะ 100 เมตร ที่ชาวไทยเคยทำไว้ในการแข่งขันโอลิมปิกเกมส์ไปกับ รองศาสตราจารย์ ดร.เทพมนัส บุปผาอินทร์ อาจารย์ประจำภาควิชาสรีรวิทยา ประธานหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสรีรวิทยาการออกกำลังกาย (หลักสูตรนานาชาติ)...

    16 min

  6. 07/14/2021

    ฉลามไทยน่ารักษ์

    ใต้ท้องทะเลที่สวยงาม มีสิ่งมีชีวิตแสนพิเศษนานาชนิดอาศัยอยู่ รวมถึง ฉลาม ปลากระดูกอ่อนที่มีวิวัฒนาการมายาวนานอย่างที่น่าทึ่ง หนึ่งในนักล่าแห่งท้องทะเล ซึ่งกำลังถูกคุมคามทั้งจากการบริโภคของมนุษย์ และการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศและสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรงในปัจจุบัน เราอาจจะคิดว่าเดิมทีน่านน้ำประเทศไทยมีฉลามอาศัยอยู่น้อย แต่รู้หรือไม่ว่าน่านน้ำทะเลไทยก็จัดเป็นพื้นที่มีความหลากหลายทางชนิดของปลากระดูกอ่อนมากแห่งหนึ่งของโลก โดยมีปลากระดูกอ่อนอย่างน้อย 187 ชนิด แบ่งเป็นฉลามกว่า 87 ชนิด กระเบน 95 ชนิด และไคเมรา 5 ชนิด ซึ่งในจำนวนนี้ยังมี 13 ชนิดที่ยังไม่มีชื่ออย่างเป็นทางการเนื่องจากมีลักษณะบางส่วนที่แตกต่างจากชนิดที่เคยมีการศึกษามาก่อนซึ่งต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมอีกด้วย เปิดโลกใต้ทะเลไปรู้จักฉลามไทย ซึ่งกำลังลดจำนวนลง และต้องการการปกป้องอนุรักษ์เอาไว้ไม้แพ้สัตว์ชนิดอื่น ๆ ในวัน Shark Awareness Day ซึ่งตรงกับวันที่ 14 กรกฎาคม นี้ ไปกับ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เจนจิต คูดำรงสวัสดิ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา 01:30 ทะเลในประเทศไทยมีฉลามอยู่ไหม ผู้ช่วยศาสตราจารย์...

    31 min

  7. 06/09/2021

    พลาสติกจิ๋ว “ไมโครพลาสติก&นาโนพลาสติก”

    เมื่อไม่นานมานี้ เรือคอนเทนเนอร์สัญชาติสิงคโปร์ เอ็กซ์-เพรส เพิร์ล ซึ่งบรรทุกสารเคมีกับเครื่องสำอาง เกิดเหตุไฟไหม้นอกชายฝั่งเมืองเนกอมโบ ทางตะวันตกของประเทศศรีลังกา ทำให้มีเม็ดพลาสติกที่ใช้ในอุตสาหกรรมด้านหีบห่อจากตู้คอนเทนเนอร์บนเรืออย่างน้อย 8 ตู้ ตกจากเรือ มีเม็ดพลาสติกจำนวนมหาศาลรั่วไหลลงสู่ทะเล และถูกซัดขึ้นมายังชายหาดเนกอมโบ สถานที่ยอดนิยมของนักท่องเที่ยวและเป็นที่รู้จักกันในชื่อ ศูนย์กลางประมง ซึ่งทางการศรีลังกาได้สั่งปิดพื้นที่และใช้รถแทรกเตอร์ตักเม็ดพลาสติกมารวมกันได้จำนวนมหาศาล เม็ดพลาสติกขนาดเล็กนั้นมีหลายขนาด แต่ที่ถูกพูดถึงมากขึ้นเรื่อย ๆ เป็นวงกว้าง คงจะหนีไม่พ้น “ไมโครพลาสติก และนาโนพลาสติก” ซึ่งกำลังเป็นปัญหาที่น่ากังวลในด้านของผลกระทบต่อระบบนิเวศ ความปลอดภัยและความมั่นคงทางอาหารของมนุษย์ในอนาคต ไมโครพลาสติก และนาโนพลาสติก คืออะไร มาจากไหน หากพลาสติกเหล่านี้รั่วไหลลงสู่สิ่งแวดล้อมแล้วจะเกิดอะไรขึ้น จะสามารถย่อยสลายได้หรือไม่ จะเกิดผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อมโดยรอบอย่างไร เราสามารถช่วยลดปริมาณไมโครพลาสติกและนาโนพลาสติกได้ไหม ไขคำตอบเกี่ยวกับพลาสติกจิ๋ว “ไมโครพลาสติก และนาโนพลาสติก” ไปกับ รองศาสตราจารย์ ดร.กัลยาณี สิริสิงห อาจารย์ประจำภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล 01:53 ไมโครพลาสติก...

    28 min

  8. 04/09/2021

    การใช้ยีสต์เพื่อการศึกษากระบวนการเกิดโรคในมนุษย์

    เราอาจจะคุ้นเคยกับยีสต์ สิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก ในกระบวนการทำขนมปังให้ฟูนุ่ม หมักเบียร์หรือบ่มไวน์ให้รสชาติดี  เพิ่มสุนทรียภาพในรับประทานอาหารไปอีกขั้น แต่รู้หรือไม่ว่าถึงแม้ยีสต์จะเป็นสิ่งมีชีวิตที่ซับซ้อนน้อยกว่ามนุษย์ แต่ก็ยังคงมีโครงสร้างและกระบวนการพื้นฐานที่เหมือนหรือคล้ายคลึงกับของมนุษย์ รวมถึงเป็นที่ยอมรับอย่างแพร่หลายในระดับสากลในการนำมาใช้เป็นสิ่งมีชีวิตต้นแบบในการศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์ได้ด้วย เปิดมุมมองเกี่ยวกับยีสต์สายพันธุ์ Saccharomyces cerevisiae ที่ไม่ใช่แค่ยีสต์ที่ใช้ในกระบวนการหมักอาหารและเครื่องดื่มทั่ว ๆ ไป แต่เป็นยีสต์ที่เป็นสิ่งมีชีวิตต้นแบบในการศึกษาการเกิดโรคของมนุษย์กับ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อมรรัตน์ นรานันทรัตน์ เจนเซน อาจารย์ประจำภาควิชาพยาธิชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้ใช้โมเดลยีสต์สายพันธุ์ Saccharomyces cerevisiae ศึกษาการเกิดโรคในมนุษย์ และค้นพบความผิดปกติในระดับในระดับเซลล์ที่อาจเป็นสาเหตุหนึ่งของกระบวนการเกิดโรคทางพันธุกรรมชนิดหนึ่ง ที่มีผลกระทบต่อการสร้างโปรตีนภายในเซลล์ รวมถึงยังค้นพบแนวทางในการแก้ไขความผิดปกติที่เกิดขึ้นซึ่งอาจนำไปสู่การพัฒนาการรักษาผู้ป่วยในอนาคต 01:51 การศึกษากระบวนการการเกิดโรคในมนุษย์มีความสำคัญอย่างไร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อมรรัตน์ นรานันทรัตน์ เจนเซน เล่าถึง ความสำคัญของการศึกษากระบวนการการเกิดโรคในมนุษย์ 03:35 ทำไมถึงเลือกใช้ยีสต์ Saccharomyces cerevisiae เป็นโมเดลในการศึกษาการเกิดโรคในมนุษย์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อมรรัตน์ นรานันทรัตน์...

    13 min
See All (24)

About

Podcast by Faculty of Science, Mahidol University (MUSC) / พอร์ดแคสต์ โดย คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Information

  • Creator
    Faculty of Science, Mahidol University
  • Years Active
    2020 - 2023
  • Episodes
    24
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Faculty of Science, Mahidol University
  • Show Website
    SIMPLE SCIENCE