ARTEFAKTY

Łukasz Białkowski

O sztuce, o jej złożonych związkach z życiem społecznym, technologią, nauką i polityką. Autorem podcastu jest Łukasz Białkowski, krytyk sztuki, niezależny kurator, wykładowca akademicki i tłumacz. Więcej na stronie https://lukaszbialkowski.wordpress.com/

Episodes

  1. Jakie mity o sztuce obala AI?

    25/08/2025

    Jakie mity o sztuce obala AI?

    Na przełomie 2022 i 2023 roku wybuchł rodzaj medialnej histerii wywołanej pojawieniem się Chatu GPT w wersji 3.5 a następnie 4.0. Dziennikarze prześcigali się w donoszeniu o niebezpieczeństwach, które grożą ludzkości, jeśli AI będzie dalej rozwijać się w takim tempie. Media chętnie przedstawiały przyszłość w czarnych barwach również, gdy mówiły o kulturze, np. o strajkach aktorów i scenarzystów w Hollywood. Źle miało dziać się też w sztukach wizualnych. AI miała zabrać artystom pracę i kraść ich prawa autorskie. Przede wszystkim jednak uznawano ją za jedynie imitację "prawdziwej" sztuki, tej tworzonej przez ludzi. W sztuce AI, jak przekonują sceptycy, nie ma oryginalności, nie ma intencji, emocji, które powodują, że tradycyjna sztuka ma tak duże znaczenie dla jej odbiorców. Nie jest też tworzona świadomie. To tylka czarna skrzynka, która w przeciwieństwie do człowieka, nie rozumie, co właściwie robi. Czy jednak te zarzuty dają się podtrzymać? Czy na pewno ludzka sztuka jest zawsze oazą oryginalności i twórczości? Czy artyści zawsze wiedzą, co robią i dlaczego? Czy na pewno nie można odczuwać emocji, a nawet intencji oglądając sztukę AI? Wbrew pozorom różnice między twórczością ludzi i AI chyba nie są wcale duże. Odcinek powstał w oparciu o tekst "Jak przeceniamy sztukę ludzi i nie doceniamy sztuki AI. Sztuczna Inteligencja i obawy o „prawdziwą” sztukę", który ukazał się w magazynie "Szum" w 2024 roku.

    46 min
  2. Czy Alicja Żebrowska była feministką?

    20/08/2025

    Czy Alicja Żebrowska była feministką?

    Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku odbyło się na świecie kilka wystaw, którym krytyka artystyczna zarzucała obskurantyzm, niezdrowe epatowanie praktykami magicznymi lub teoriami spiskowymi. Można tu wymienić np. Eclipse w Moderna Musset w Sztokholmie, When Things Cast No Shadows w ramach Berlin Biennale albo After Nature w nowojorskim MoMA Wszystkie pokazywano w 2008 roku.  Te organizowane niezależnie od siebie, w dużych instytucjach i pod różnymi szerokościami geograficznymi wydarzenia niektórzy krytycy oceniali jako wręcz niebezpieczne, wskazując, że dziwnie korelowały z prawicowo-populistycznymi ruchami politycznymi w Europie. Sztuka – której rozwój uznawano niegdyś za sztandarowe narzędzie emancypacji i synonim nowoczesności – okazała się niespodziewanie skłonna do flirtu z politycznymi agendami konserwatyzmu. Zjawisko to dotyczy również sztuki polskiej, chociaż rozwijało się w oparciu o nieco inną chronologię i dynamikę. Choć pierwsze kilkanaście lat po zmianie ustrojowej upłynęło pod znakiem emancypacyjnej roli sztuki – takienadzieje wyrażali wobec niej najbardziej opiniotwórczy krytycy, kuratorzy i sami artyści. Z perspektywy czasu można żywić przekonanie, że stawiane przed sztuką zadanie było niestety zbyt ambitne. Próbuję uzasadnić to przekonanie, traktując twórczość Alicji Żebrowskiej jako świetny przykład tego, jak złudzenia mylono z rzeczywistością. I jak opinię jednej czołowych artystek feministycznych w Polsce przyklejono jej na wyrost. Bo więcej niż obyczajowej rewolucji było w jej pracach wątków New Age, szamanizmu i neopoganizmu.   Odcinek powstał na podstawie tekstu Nigdy nie będziemy nowocześni, który ukazał się w 2020 roku.

    34 min

About

O sztuce, o jej złożonych związkach z życiem społecznym, technologią, nauką i polityką. Autorem podcastu jest Łukasz Białkowski, krytyk sztuki, niezależny kurator, wykładowca akademicki i tłumacz. Więcej na stronie https://lukaszbialkowski.wordpress.com/