De Kleine Spinoza

Jolanda Mathijssen

In deze serie neemt Jolanda Mathijssen je mee in haar zoektocht naar innerlijke rust, vrijheid en menselijkheid. Met haar levenservaring en passie voor filosofie en bewustwording deelt ze inzichten over hoe we in onrustige tijden toch kalm en verbonden kunnen blijven. Abonneer je op deze inspirerende podcast zodat je geen enkele aflevering hoeft te missen.  

  1. 5 dgn geleden

    Aflevering 15. Welke kar ben jij gaan trekken door je gevormde "Kar"akterstructuur. Deel 3.

    Karakterstructuren zijn overlevingsmechanismen uit je jeugd. Ze verklaren patronen in gedrag, gevoelens en zelfs lichamelijke en psychische klachten, zoals controle behoefte, angst of conflictvermijding. Het mooie is: ze zijn niet vaststaand. Door bewustwording en zelfreflectie kun je oude patronen doorbreken, grenzen leren stellen en meer vrijheid en balans in je leven vinden.   In je jeugd ontwikkel je allemaal patronen om met de wereld om te gaan. Die noemen we karakterstructuren. Het zijn manieren van doen en voelen die je vroeger hielpen, maar die je later soms ook in de weg kunnen zitten. Er zijn zes hoofdstructuren: De afwezige – trekt zich terug in zichzelf, zoekt veiligheid in denken en afstand. De onverzadigbare – verlangt naar verbinding en zorg, maar voelt vaak een tekort. De afhankelijke – past zich sterk aan en verliest zichzelf snel in de ander. De opofferende – zet zichzelf op de laatste plaats, houdt spanning en pijn vast. De afstandelijke – streeft naar perfectie, beheersing en wil controle houden over gevoelens. De wantrouwige – wil controle houden, bang om afhankelijk te zijn.   Iedereen heeft een eigen mix van deze structuren. Ze zijn niet goed of fout – het zijn overlevingsstrategieën. Door ze te herkennen, kun je beter begrijpen waarom je doet, wat je doet en waarom je eruit ziet zoals je eruit ziet. Je lichamelijke en psychische kenmerken kunnen je ook al vroegtijdig iets vertellen. En door verandering kun je meer vrijheid vinden in je keuzes omdat je door je karakterstructuur veel keuzes niet meer kunt maken. Ook hier gaat dus op, je verleden kiest, niet jij zelf dus ook hier weer duidelijk, dit ben je niet zelf, je bent veel meer als je karakterstructuur.   Deze karakterstructuren verklaren waarom je je soms angstig, boos, leeg, onzeker of afhankelijk voelt, waarom je grenzen moeilijk bewaakt, of waarom je steeds tegen dezelfde dingen aanloopt. Door ze te herkennen, kun je eindelijk beginnen met echte verandering — richting heelheid, innerlijke rust en vrijheid.   In mijn eigen leven heb ik vooral karakterstructuren sterk ontwikkeld: de opofferende en de afstandelijke. En als derde de Wantrouwige structuur, zij bepaalden jarenlang mijn busrit. Ik zorgde altijd voor anderen, werkte hard en wilde alles perfect doen, maar vergat daarbij mezelf. Grenzen stelde ik nauwelijks, kwetsbaarheid liet ik niet zien. De wantrouwende was ook in mij aanwezig, waardoor ik vaak te dominant was en daardoor geen gezonde assertiviteit bezat. De Afwezige was nauwelijks in mij ontwikkeld, ik voelde me overal veilig soms weleens te veilig, was veel te goed van vertrouwen.   Door dit te herkennen, begreep ik eindelijk waarom ik vaak vastliep: waarom ik zo moe werd, waarom ik soms ontplofte en waarom intimiteit lastig was. En waarom het zo moeilijk was voor mij om gezonde relaties op te bouwen. Het inzicht in mijn eigen structuren heeft me geholpen om meer balans te vinden, beter voor mezelf te zorgen en dichter bij mezelf te blijven.

    45 min.
  2. 26 mei

    Aflevering 14. Welke kar ben jij gaan trekken door je gevormde karakterstructuur, deel 2

    In deze aflevering kijken we verder naar de “kar” die je in je leven bent gaan trekken. Vaak is dat niet jouw eigen kar, maar eentje die ontstaat uit je karakterstructuur — gedrag en overlevingsmechanismen die je als kind hebt ontwikkeld. Ze bepalen hoe jij nu denkt, voelt en reageert, maar ze zijn niet wie je werkelijk bént. Veel van die last, of dat privilege, komt voort uit je karakterstructuur — het tweede onderdeel van je overlevingspakket. Welke “kar” trek jij eigenlijk in je leven? De kar staat voor de rollen en maskers die je bent gaan gebruiken om met pijn, onzekerheid of afwijzing om te gaan. Denk aan de pleaser, de perfectionist of de clown. Ze helpen je om te overleven, maar ze verbergen ook wie je echt bent.  We kijken naar twee nieuwe karakterstructuren. De eerste is de afhankelijke. Deze ontstaat wanneer je als kind te weinig ruimte kreeg om zelfstandig te worden, of juist te weinig steun hebt ervaren. Je leert je aan te passen, conflicten te vermijden en op anderen te leunen. Je bent gevoelig, verbindend en voelt anderen goed aan, maar vindt het lastig om je eigen grenzen te bewaken en op jezelf te vertrouwen. De tweede is de opofferende. Deze ontstaat wanneer je als kind moest voldoen aan verwachtingen en liefde voorwaardelijk voelde. Je leert jezelf weg te cijferen en de last van anderen te dragen. Je bent zorgzaam, loyaal en sterk, maar raakt jezelf vaak kwijt en houdt je eigen gevoelens binnen, tot het te veel wordt. Belangrijk om te onthouden: deze rollen zijn niet wie je bent, maar wat je hebt aangeleerd om te overleven. Door ze te herkennen, kun je stap voor stap, stoppen met het trekken van andermans kar… en weer jouw eigen pad gaan volgen.

    28 min.
  3. 12 mei

    Aflevering 13, Welke kar ben jij gaan trekken door je gevormde karakterstructuur, deel 1

    In Deel 1, kijken we naar de volgende stap in jouw vormingsproces: je karakterstructuur. Waar de bus gaat over wie je van binnen bent, laten je karakterstructuren zien wat je naar buiten toe laat zien. Het zijn als het ware maskers of rollen die je als kind hebt ontwikkeld om te overleven in je omgeving. Deze karakterstructuren ontstaan al vroeg in je leven en bepalen hoe je denkt, voelt, doet en zelfs hoe je eruitziet. Bij iedereen zijn er meerdere aanwezig, maar vaak zijn er één of twee die het meest op de voorgrond staan. En vaak één of twee waar je jezelf nauwelijks in herkent.   We staan in deze aflevering even stil bij de eerste twee karakterstructuren: De eerste is de Afwezige. Deze ontstaat wanneer je je als kind niet veilig of welkom hebt gevoelt. Je trekt je terug in je hoofd en maakt minder contact met je gevoel. Je kunt heel intelligent, gevoelig en creatief zijn, maar hebt moeite met verbinding en aanwezigheid in het moment.   De tweede is de Onverzadigbare. Deze ontstaat wanneer je als kind te weinig aandacht, liefde of voeding hebt ervaren. Je blijft als het ware op zoek naar bevestiging en verbinding. Je bent zorgzaam en liefdevol, maar kunt ook afhankelijk en behoeftig worden.   Belangrijk om te beseffen is: dit ben je niet. Dit is hoe je gevormd bent. Daarom kun je eigenlijk beter zeggen, ik ben veel meer, dan ik denk dat ik ben. Door dit te herkennen, kun je stap voor stap loskomen van deze patronen en dichter bij jezelf komen. In de volgende afleveringen gaan we verder met de andere vier karakterstructuren en ontdek je nog meer over jouw eigen gevormde patronen.

    40 min.
  4. Aflevering 11, Wie bestuurt jouw leven, denk je dat je dat zelf bent

    14 apr

    Aflevering 11, Wie bestuurt jouw leven, denk je dat je dat zelf bent

    In aflevering 11, ontdek je, wie jouw leven eigenlijk bestuurt. Jij bent de chauffeur van je eigen bus, maar die bus zit vol passagiers: jouw eigenschappen. Als kind had je ze allemaal in balans, maar door je opvoeding zijn sommige eigenschappen sterker geworden en vooraan in de bus gaan zitten. Andere eigenschappen zijn juist naar achteren verdwenen of zelfs verstopt geraakt.   De eigenschappen die jou als kind het meeste opleverden – zoals pleasen, perfectionisme of hard werken – zijn vaak dominant geworden. Ondertussen zijn andere, waardevolle kanten van jezelf, zoals kwetsbaarheid, zelfvertrouwen of ontspanning, naar de achtergrond verdwenen.   Veel van dit gedrag is niet bewust gekozen, maar aangeleerd door je omgeving: ouders, school, ervaringen en alles wat je hebt meegemaakt. Daardoor lijkt het alsof jij je leven zelf stuurt, maar in werkelijkheid nemen je aangeleerde patronen vaak het stuur over.   Het goede nieuws is: al jouw eigenschappen zijn er nog. Ook de eigenschappen die je bent “vergeten”. Door bewust te worden van jouw passagiers en hun plek in de bus, kun je weer zelf het stuur in handen nemen.   En dat is waar het om gaat: leren rijden vanuit wie je écht bent, in plaats van wat je hebt aangeleerd. Als je leert om alle passagiers in jouw bus weer een plek te geven, kun je zelf kiezen wie je inzet op welk moment. Dan ben jij weer de chauffeur van je eigen leven. En dát is waar het uiteindelijk om draait: de regie terugpakken, je bagage leren kennen, en alle kanten van jezelf omarmen. Dat is de weg naar innerlijke rust, vrijheid, en wat ik noem: de Kunst van het Goede Leven.

    43 min.
  5. Aflevering 10: Je innerlijke bagage, een rugzak vol

    31 mrt

    Aflevering 10: Je innerlijke bagage, een rugzak vol

    Het is een Levens Kunst, de Kunst van het Goede Leven, om te ontdekken hoe je als mens vrijer kunt leven – los van je verleden, bewust in het nu. We zijn gestart met de belangrijkste basis: het overlevingspakket en het symbooleffect. Als kind ontwikkel je – vaak niet bewust – een overlevingspakket. Het is een verzameling van gedrag, gedachten, gevoelens en automatische reacties die je hielpen om moeilijke situaties te overleven. Dit pakket beschermde je toen, maar beïnvloedt ook nu nog hoe je als volwassene denkt, voelt en handelt. Vaak zonder dat je het doorhebt.  De vijf vormingsprocessen van het overlevingspakket: ·        De Bus – symboliseert je huidige karaktereigenschappen. Deze zijn aangeleerd en afgeleerd in je jeugd, maar niet wie je echt bent. ·        Karakterstructuren – zijn de maskers of rollen die je bent gaan aannemen om je staande te houden. ·        Afweermethoden – ontstaan om negatieve gevoelens te onderdrukken, maar ze bepalen nog steeds je gedrag. ·        Vluchtmechanismen – zorgen ervoor dat je je ware gevoelens vermijdt of niet meer en/of op de juiste manier voelt. ·        De Beschermer – een innerlijk deel dat je beschermt, bestaande uit een kinderdeel en een volwassendeel. Het kinderdeel reageert impulsief en mechanisch, het volwassendeel is rationeel en bewust.  Tijdens je jeugd vormen zich symbolen –  niet bewuste zintuiglijke waarnemingen die je huidige gedrag aansturen. Deze symbolen activeren het kinderdeel in jou, waardoor je vaak mechanisch reageert op situaties, alsof je verleden jouw keuzes maakt. Spinoza beschreef drie soorten kennis. In het overlevingspakket herken je de eerste soort: kennis uit zintuiglijke waarneming. Het symbooleffect is hier een mechanisch gevolg van. Er is dan géén sprake van vrije wil – je reageert vanuit je verleden, niet vanuit bewuste keuze. Vrij worden van het symbooleffect is dé weg naar 100% volwassenheid. Je leert symbolen herkennen en doorvoelen. Je ruilt niet bewuste reacties in, voor bewuste keuzes. Dan leef je vanuit je volwassendeel – met rust, inzicht en vrijheid. Tot slot: Wie deze weg bewandelt, leert werkelijk vrij te leven. Niet geleid door het verleden, maar bewust aanwezig in het nu. Dat is de kern van de Kunst van het Goede Leven en de hoogste vorm van intuïtieve kennis zoals Spinoza die bedoelde. Geen illusie meer – maar waarheid.

    32 min.
  6. Aflevering 8: Het voelt als een plicht

    3 mrt

    Aflevering 8: Het voelt als een plicht

    Ik vertel waarom het voor mij voelt als een plicht om mijn inzichten met de wereld te delen. Door de eeuwen heen spraken filosofen en spirituele leraren – van Socrates tot Spinoza, van de Bijbel, de Koran, Boeddhisme, Hindoeïsme enzovoort….  tot aan de Stoa – over waarheid: als je iets hebt ontdekt dat de mensheid kan helpen groeien, mag je dat niet voor jezelf houden. Waarheid is bedoeld om gedeeld te worden, om licht te brengen in de wereld. Ik vertel ook over mijn eigen reis, over de pijnlijke lessen die me hebben gebracht tot de ontdekking van het symbooleffect – dat mechanische deel in ons dat reageert vanuit oude kinderlijke pijn. Vandaar dat er nog zoveel kinderlijk gedrag te zien is in volwassen mensen. En juist dit onbewuste effect, veroorzaakt zoveel misverstanden, ruzies en zelfs oorlogen. Als we, zo jong mogelijk leren, dat dit symbooleffect, het leven vaak onnodig moeilijk kan maken. Kunnen we het veel eerder herkennen en op een volwassen manier reageren met respect naar anderen toe. Dan kunnen we eindelijk vrij reageren, denken, handelen en zelf keuzes maken, in plaats van net als een robot, grotendeels mechanisch. Dat is de kern van wat ik noem: De Kunst van het Goede Leven.Geen nieuwe stroming, geen -isme, maar een levenswijze waarin we leren echt te luisteren, echt te begrijpen, en vrede te vinden – eerst in onszelf, en dan met elkaar. Want wie innerlijke rust vindt, hoeft nooit meer strijd te voeren.

    45 min.

Info

In deze serie neemt Jolanda Mathijssen je mee in haar zoektocht naar innerlijke rust, vrijheid en menselijkheid. Met haar levenservaring en passie voor filosofie en bewustwording deelt ze inzichten over hoe we in onrustige tijden toch kalm en verbonden kunnen blijven. Abonneer je op deze inspirerende podcast zodat je geen enkele aflevering hoeft te missen.  

Suggesties voor jou