Woordwaarde

BNR Nieuwsradio

Taal maakt het verschil. Maria Punch praat in deze podcast met experts in taal en communicatie.    

  1. 01/27/2022

    #25 De meest verafschuwde taalfout

    Als er één ding is waar mensen zich graag over opwinden dan zijn het wel taalfouten. Die van anderen welteverstaan. Voorbeelden genoeg maar ‘hun hebben’ geldt als de ergste in het rijtje. Taalexpert Wouter van Wingerden wordt juist heel vrolijk van taalfouten omdat hij snapt waarom we ze maken. In deze aflevering van Woordwaarde ontleedt hij enkele hardnekkige klassiekers. Ja maar.. In zijn boek ‘Maar zo heb ik het geleerd’ duikt Wouter van Wingerden in vijftig taalkwesties waar vaak verwarring over is. Wie ooit wel eens om de oren is geslagen over een taalfout, kan in het boek bruikbare munitie vinden. Sommige taalregels zijn helemaal niet zo zwart-wit als ze er op school zijn ingestampt. In het onderwijs is volgens Van Wingerden te weinig ruimte om de nuances mee te nemen. Het lijkt een oplossingsstrategie van docenten, begrijpelijk, maar zo worden mensen onzeker gemaakt. Grip op de wereld Taalregels geven houvast, grip op de wereld en dat is fijn in een tijd waarin de informatie continu over je heen rolt. Dat verklaart ook waarom sommige mensen zo aan de regels hangen, denkt Van Wingerden. De taal van anderen corrigeren of ridiculiseren is een minder mooie eigenschap. Daar zitten vaak allerlei sociale oordelen achter. Van Wingerden smult juist van ‘taalfouten’ omdat ze laten zien dat sommige regels onlogisch zijn. Hij pleit voor minder taalmoraal en meer taalverwondering. ‘Als je wil dat het Nederlands nooit meer verandert, moet je stoppen met Nederlands spreken. Dan wordt het een dode taal. Echte taal is juist gesproken taal’. Gast Wouter van Wingerden is taaladviseur, lid van de Commissie Spelling en auteur van het boek 'Maar zo heb ik het geleerd'. Volg Wouter op twitter of lees zijn blog over actuele taalkwesties.  Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 18 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer. See omnystudio.com/listener for privacy information.

  2. 12/23/2021

    #24 Fietsaso, je bent hier niet in Amsterdam!

    Wat doe jij als je tijdens een wandeling in het park met een lege koffiebeker voor een volle afvalbak staat? Loop je door naar de volgende bak, of prop je die beker erbij? De tekst die op de afvalbak staat, zou wel eens de doorslag kunnen geven. Jeanine Mies is taalexpert in gedragsverandering en deelt in Woordwaarde lessen over effectief sturen op ‘goed gedrag’ via taal. Ze heeft een eigen aanpak ontwikkeld met ‘magneetwoorden’. Agenderen Wil je iets agenderen dan ben je ergens tégen, wil je iets veranderen dan ben je ergens vóór. Dit is het motto van Jeanine Mies. Als tekstschrijver en trainer komt ze nog veel voorbeelden tegen van activerende campagnes die in het probleem blijven hangen. Zet een streep door discriminatie bijvoorbeeld. Wat verwacht je dan van mensen? Wat wil je dat ze doen? Een goede campagne die stuurt op positief gedrag, heeft altijd een handelingsperspectief nodig: een concrete actie die je kan uitvoeren. Je kan denken aan: ‘mishandeling, meld je vermoedens’. Dit in tegenstelling tot een campagne rond kindermishandeling met de tekst ‘ik kijk niet weg’. De niet-boodschap is zelden effectief, legt Mies uit. Weerstand wegnemen Opvallend is dat succesvolle campagnes vaak met humor of zachte aanmoediging werken. Bij instructies ervaren mensen doorgaans weerstand. Ze krijgen iets opgedragen en dat gaat in tegen een gevoel van autonomie. Op het moment dat je met een woordgrap bezig bent in plaats van met de instructie valt de weerstand weg. Sowieso zijn we meer geneigd iets op te volgen als we vrolijk zijn. Ervaring leert dat een angstscenario voorspiegelen niet werkt. Daarom kiest het ministerie van Justitie en Veiligheid in een campagne over online veiligheid voor een pratende kat. Bij delicate onderwerpen moet je natuurlijk oppassen met humor, waarschuwt Mies, maar ook daar kan je inzetten op een positieve uitkomst. Maatwerk We zien aan de corona-instructies hoe lastig het is om één duidelijke boodschap te maken voor 18 miljoen Nederlanders. En daarin barst het van handelingsperspectief. Een campagne voor het netjes parkeren van je fiets in Amsterdam onder de noemer ‘vak die fiets’ zou in in een kleinere plaats misschien niet werken. De stad Groningen verslikte zich eerder in een campagne onder de noemer fietsaso. Later werd die omgedoopt tot fietsheld. Fietsers die netjes parkeerden kregen een gouden zadelhoesje. Het goede werd aangemoedigd in plaats van de foutparkeerders te shamen. Fietsheld, dat is volgens Mies bij uitstek een magneetwoord. Luister de podcast voor meer inspirerende voorbeelden. Gast Jeanine Mies is ruim 20 jaar zelfstandig tekstschrijver en trainer, neerlandicus, en gespecialiseerd in taal in gedragsverandering. Mies doet veel opdrachten voor de Rijksoverheid en blogt over magneetwoorden. Je kan Jeanine ook via twitter volgen. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 18 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer. See omnystudio.com/listener for privacy information.

  3. 09/03/2021

    #23 Papa moet werken, is dat OK?

    Merkwaarde Het is tijd voor een ander beeld van vrouwen in reclames, zowel op de schermen als erachter. Dat is de missie van Kiona de Vries en Geerke Catshoek, oprichters van creatief bureau Calamity Jane. Ze adviseren merken hoe ze minder stereotype campagnes kunnen ontwikkelen. Vaak leunen de beslissers in de creatieve teams nog op achterhaald onderzoek. Ze zijn bang om het 'fout' te doen en kiezen dan voor een veilige, traditionele verhaallijn. Bij een jongere generatie hoef je daar niet mee aan te komen, volgens Catshoek en De Vries. Recent onderzoek laat juist zien dat je merkwaarde toeneemt als je inclusieve en non-stereotype reclames maakt. Langs de meetlat De male gaze, het mannelijke perspectief, is nog dominant in reclames, zegt Kiona de Vries. Dat komt deels doordat maar heel weinig bureaus een vrouw als creative director hebben. Daarnaast zijn we allemaal zo opgegroeid met dat perspectief dat ook vrouwen via die 'mannelijke lens' kijken en denken. Het zit in verhaallijnen, in taalgebruik en in kleine details. In deze podcast leggen Catshoek en De Vries met host Maria Punch drie bekende merken langs de meetlat: Renault, Albert Heijn en Starbucks. Spoiler: twee krijgen een onvoldoende. Luister de aflevering en kom erachter welk merk wél positief verrast. Gasten Geerke Catshoek en Kiona de Vries zijn de oprichters van Calamity Jane, een creative agency. Calamity Jane gaat voor vrouwelijke inclusiviteit in advertising: een realistische rol van vrouwen in reclame, zonder stereotypen. En een betere man-vrouw balans in creatieve functies in de branche. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 17 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer. See omnystudio.com/listener for privacy information.

  4. 05/14/2021

    #21 Meertalig opvoeden doe je zó (1)

    Nooit te laat Meertaligheid bij kinderen kan alleen slagen als je vroeg begint. Dat is ook een veelgehoorde stelling rond meertalig opvoeden. Je maakt zeker een vliegende start door vroeg met je baby te praten. Babys wennen namelijk aan de klank van verschillende talen. Maar als kinderen al wat ouder zijn kan je nog steeds een tweede taal introduceren, legt Unsworth uit. Ze benadrukt dat het goed is om vóór de geboorte na te denken over een family language plan. Je bouwt namelijk een taalrelatie met je kind op, er slijten gewoontes in. Eén van de vragen die een ouder zichzelf kan stellen is: in welke taal kan ik me het beste uitdrukken en alle gesprekken voeren met mijn kind die ik wil voeren. Dynamisch Sharon Unsworth komt zelf uit Engeland en heeft een Nederlandse partner. Zij hebben thuis afgesproken om beiden consequent Engels te spreken met de kinderen. Deze strategie pakt goed uit in haar gezin. De keuzes die stellen met kinderen maken zijn uiteindelijk van veel factoren afhankelijk. En het mooie is dat je de aanpak altijd gaandeweg kan bijstellen. In de podcast vertelt Maria Punch hoe de tweetalige opvoeding bij haar thuis verliep en hoe zij het zelf aanpakte toen ze een kind kreeg. Gast Sharon Unsworth is taalwetenschapper, onderzoeker en docent aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze maakt een podcast over meertaligheid bij kinderen getiteld Kletsheads. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 17 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer. See omnystudio.com/listener for privacy information.

  5. 04/09/2021

    #20 Be like Noraly

    Geen twijfel Zeker 16 uitgevers hadden ingetekend om een Nederlandse editie te maken van de internationale succesformule Bedtime stories for rebel girls. ROSE Stories haalde de klus binnen. Deels omdat andere, gevestigde uitgeverijen twijfelden of een boek met uitsluitend vrouwen wel zou verkopen. Chafina Bendahman, oprichter van het culturele bedrijf Rose Stories, twijfelde juist geen seconde. De Hollandse editie is met crowdfunding gefinancierd en iedereen mocht een vrouw nomineren. Dat was essentieel om de voor ROSE Stories zo belangrijke meerstemmigheid te krijgen. Dit is pas het begin Blader door het boek en je ziet de illustraties zowat van het papier spatten. Meer dan 60 vrouwen werkten aan dit boek: een cultureel divers team van 48 illustratoren en 16 schrijvers. Maria Lam is een van de hoofdauteurs. Ze kan moeilijk kiezen met welke vrouw ze zich het meest verwant voelt. Eén van haar favorieten is kunstenaar en activist Sioejen Tsao omdat zij een boegbeeld is voor jonge Aziatische vrouwen. Maria Lam en Chafina Bendahman hebben zoveel rolmodellen verzameld dat ze het liefst nog een deel willen maken: dit zijn pas de eerste honderd! Gasten Chafina Bendahman is oprichter van het bedrijf ROSE Stories, maker, producent en ondernemer. Ze is verantwoordelijk voor Research & Development. Onder de vlag van ROSE Stories worden tv-programmas, theatervoorstellingen en podcasts gemaakt en boeken uitgegeven. Maria Lam is auteur en hoofd Marketing & Communicatie bij ROSE Stories. Ze publiceerde eerder Maancake & Jasmijn - 100 geheime recepten van Chinese moeders. Maria heeft een achtergrond in de PR-business voor films en verhalen. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 17 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer. See omnystudio.com/listener for privacy information.

  6. 03/12/2021

    #19 Not all men: debattips voor vrouwen

    Huh, is dit wel een debat? We zagen het nog niet zo vaak in Nederland: twee vrouwelijke lijsttrekkers die met elkaar in debat gaan. De reacties na het debat tussen Lilianne Ploumen (PvdA) en Sigrid Kaag (D66) onder leiding van Jeroen Pauw op 8 maart waren wisselend. Sommige mensen vonden het een verademing. Anderen vroegen zich af of het eigenlijk wel een debat was; het leek meer op een dialoog! Debattrainer Liesbeth Tettero blijft het liefst weg van stereotypen. Toch is ze van mening dat vrouwen een andere manier van overtuigen hebben dan mannen. Nooit meer verbaal onder de voet gelopen Je moet simpelweg de strategieën van je tegenstander kennen, anders walst iemand over je heen. Omgaan met interrupties hoort erbij, maar ook herkennen wanneer een opponent je ongeloofwaardig wil maken. Vrouwen hebben in het openbaar bestuur helaas ook te maken met seksisme. Soms is het subtiel en mogelijk onbedoeld. Soms is het hard, lelijk en in your face. Benoem het altijd, is het advies van Tettero. Als je wil dat er iets verandert moet je het ontmaskeren en daarmee een norm stellen. Het seksisme komt van buiten en binnen de politieke arena, zo werd onlangs in De Groene onderbouwd met data van de Universiteit Utrecht. Nou en? Maak het ook niet te zwaar, waarschuwt Tettero. Met humor, vaardigheden, en een gezonde portie relativering kom je een heel eind. Durf ook feedback te geven aan collegas bijvoorbeeld: benoem op een rustig moment wat je anders wil. Enkele vrouwen uit het kabinet Rutte-III deden dat. In een stuk van NRC-journalist Lamyae Aharouay valt te lezen dat de premier vrouwen minder vaak liet uitpraten. Hij werd er tijdens een lunch fijntjes op gewezen. Met een recordaantal van tien vrouwelijke lijsttrekkers bij deze verkiezingen zijn de verhoudingen in ieder geval aan het veranderen. Gast Liesbeth Tettero is gespecialiseerd in de rol van vrouwen in het openbaar bestuur. Ze geeft trainingen in debatteren, overtuigen en leiderschap. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 17 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer. See omnystudio.com/listener for privacy information.

About

Taal maakt het verschil. Maria Punch praat in deze podcast met experts in taal en communicatie.    

More From BNR Nieuwsradio