នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ

RFI ខេមរភាសា / RFI Khmer
  • 5.0 (1)
  • Health & Fitness
  • Updated Weekly

សុខភាព​ជា​បញ្ហា​ចម្បង​របស់​មនុស្ស​គ្រប់​រូប ! ដើម្បី​​ចូល​រួម​​ចំណែក​​លើក​​កម្ពស់​​សុខភាព​សាធារណៈ នៅ​​រៀង​រាល់​​​ថ្ងៃ​​ពុធ អស់​លោក​អ្នកនាង​នឹង​បាន​ស្តាប់ សេចក្តី​អត្ថាធិប្បាយ និង​បទសម្ភាសន៍​របស់ អៀង សុខម៉ិញ ជាមួយ​​នឹង​​គ្រូពេទ្យ​​ឯកទេស ស្តី​ពី​​ប្រធានបទ​​ផ្សេងៗ​ទាក់ទង​​នឹង​​សុខភាព មានជាអាទិ៍​ការការពារ ការព្យាបាល។

  1. 5d ago

    ហេតុអ្វី​ដៃ​ជើង​ហើម​ នៅពេល​មេឃឡើង​ក្តៅ?

    ​​ធ្ងន់​ជើង​ មាន​អារម្មណ៍​តឹងនៅ​បាត​ដៃ ហើមនៅ​​ម្រាម​ដៃ ម្រាម​ជើង ​​... អាការៈ​នេះ​តែង​កើត​មាន​ជា​ញឹកញាប់ នា​ពេល​អាកាសធាតុ​ឡើង​ក្តៅ​ខ្លាំង។ ការ​ហើម​ដៃ​ហើម​ជើង​បែប​នេះ មិនធ្ងន់ធ្ងរ​ទេ​ជាទូទៅ។ ប៉ុន្តែហេតុ​អ្វី​បាន​ដៃ​ជើង​ឡើង​ហើម និង​គួរ​ព្រួយ​បារម្ភ​ដែរឬទេ ? តើ​​វិធី​ចៀស​វាង​បាន​ទេ? ដោះ​ចិញ្ជៀន​មិន​ចេញ ពាក់​ស្បែក​ជើង​លែង​​ចូល​ ... ព្រោះ​តែ​​​ប្រអប់​ដៃ​ប្រអប់​ជើង ក​ជើង ឡើង​ហើម​។ ​នេះ​ជា​បាតុភូត​ដែល​​តែង​កើត​ឡើង​ជា​ញឹក​ញាប់​​ នៅ​ពេល​មនុស្ស​យើង​អសកម្ម អង្គុយ​ ឬ​ឈរ​មួយ​កន្លែង​យូរ​ពេក ទើប​ចរន្ត​ឈាម​មិន​អាច​ហូរ​បាន​ស្រួល​។ សាច់​ដុំ​ជើង​ កំភួន​ជើង​ រលាស់​រលា​ល្អ នៅ​ពេល​ណា​មនុស្ស​ធ្វើ​ចលនា​។ បើ​គ្មាន​ចលនា​ ឈាម និង​ជាតិ នឹង​ទៅ​ដក់​ កក​ស្ទះ​ នៅ​តំបន់​ណាមួយ​នៃ​សរីរាង្គកាយ ហើយ​បង្ក​ឱ្យ​មាន​អាការៈ​ប៉ោង ហើម​នៅ​តំបន់​នោះ។ ចំណីអាហារ​ប្រៃ មាន​រសជាតិ​ឆ្ងាញ់​មាត់​ណាស់ ប៉ុន្តែ​ជាតិ​ប្រៃ​ និង​អំបិល​នេះ អាច​ស្រូប​ទប់​ជាតិ​ទឹក​ទុក​ក្នុង​ខ្លួន​​ច្រើន ទើប​អាច​បង្ក​ឱ្យ​មាន​បញ្ហា​ដល់​សុខភាព ហើម​ប៉ោង​ចុង​ដៃ​ចុងជើង។ ​មានផ្ទៃ​ពោះ​ចូល​ដល់​ត្រីមាស​ទីពីរ និង​ទីបី អាច​ជា​មូលហេតុ​នាំ​​ ឱ្យស្ត្រី​ ហើម​ដៃ​ ហើម​ជើង ព្រោះ​ដោយ​កត្តា​អរមូន និង​ដោយ​ទារក​ក្នុង​ផ្ទៃ​មាន​មាឌ​ធំ មាន​ជំហរ​មិន​ស្រួល​ ទៅ​កិន​ប៉ះ​ពាល់​សរសៃ​ឈាម​ ទើប​ឈាម​រត់​មិន​ស្រួល។ សម្រាប់​ស្ត្រី​ក្នុង​វ័យ​បន្ត​ពូជ ដៃជើង​ហើម​អាច​ជា​សញ្ញា​មួយ​បញ្ជាក់​ថា​ជិត​ដល់​ពេល​ធ្លាក់​រដូវ​ដែរ។ ជា​ចុងក្រោយ​ គឺ​ភាព​ក្តៅ។ ម្រាម​ដៃ ម្រាម​ជើង ប្រអប់​ជើង​ ក​ជើង អាច​ឡើង​ហើម​បាន​នៅ​ពេល​ អាកាសធាតុ​ឡើង​ក្តៅ​។ តើ​​កម្តៅ​ថ្ងៃ​មាន​ពាក់ព័ន្ធអ្វី​នឹង​ការ​ហើម​ដៃ​ហើម​ជើង? នៅ​ពេល​អាកាសធាតុ​​ក្នុង​បរិយាកាស​ ឡើង​ក្តៅ ទោះ​បី​ជា​នៅក្រៅ​ខ្លួន​យើង​ក៏​ដោយ ក៏​ញាណ​ធម្មជាតិ​របស់​មនុស្ស ដឹង​និង​បញ្ចេញ​ប្រតិកម្ម​​ភ្លាម។​ ញាណHipothalamus ​​​នៅលើ​ផ្ទៃ​ស្បែក​​​ជ្រាបដឹង​ភាព​ក្តៅ​ភ្លាម ក៏​បញ្ជូន​ព័ត៌មាន​ទៅប្រាប់​ខួរក្បាល​ ដែលទៅ​​បញ្ជាឱ្យ​ខ្លួន​ប្រាណ​​សម្រប​ខ្លួន​ទៅ​នឹង​សីតុណ្ហភាព​ក្តៅ ដើម្បី​ចាត់​ចែង​កម្តៅ​នៅក្នុង​សរីរាង្គកាយ តាម​រយៈ​​យន្តការ​ចម្បង​ពីរ​​។ ប្រឈម​នឹង​ភាព​ក្តៅ ខ្លួនប្រាណ​បាន​ដើរ​តួ​ជា​ម៉ាស៊ីន​ចាត់​ចែង​សីតុណ្ហភាព ដើម្បី​ការពារ​សរីរាង្គ​សំខាន់ៗ និង​ធានា​រក្សា​កម្តៅ​ក្នុង​ខ្លួន​ ឱ្យ​នៅម្តុំ​​៣៦,៥​អង្សា។ ដើម្បី​បញ្ចុះ​កម្តៅ និង​ ច្រាន​​កម្តៅ​​ចេញ យន្តការ​ទីមួយ គឺឈាម។ ឈាម​ក្តៅ បាន​ទៅ​​ពង្រីក​សរសៃ​ឈាម​តូចៗ​ នៅ​តាម​ផ្ទៃ​ស្បែក​ ដើម្បី​ឱ្យ​កម្តៅ​អាច​​សាយ​ភាយ​ចេញ​តាម​រន្ធ​ស្បែក​បាន​ខ្លះ។ នេះ​ជា​ដំណើរ​ធ្វើ​ឱ្យ​សរសៃ​ឈាម​រីកធំ។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​នៅ​ពេល​យើង​ដើរ​ត្រូវ​ថ្ងៃ ​ក្រោម​​មេឃ​ក្តៅ​ខ្លាំង​ មុខ​និង​ស្បែក​របស់យើង​តែង​ឡើង​ក្រហមនោះ។ ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​ស្វ័យត​ក៏​ទៅ​ដាស់​បាតុភូត​​មួយ​ទៀត​ ដែល​រឹត​តែ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព។ នោះ​គឺ​យន្តការ​ដាស់​ភ្ញោច​​ក្រពេញEccrine ដែល​មាន​តួនាទី​​​ផលិត​​ញើស។ ក្រពេញ​នេះ​មាន​សកម្មភាពជាប់​រហូត តែ​នៅ​ពេល​ជួប​សីតុណ្ហភាព​ក្តៅ​ វា​ធ្វើ​សកម្មភាព​កាន់​តែ​ខ្លាំង ​​បញ្ចេញ​ញើស​កាន់​តែ​ច្រើន មក​ផ្សើម​ស្បែក​ឱ្យ​ត្រជាក់​។ អ៊ីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​នៅ​ពេល​មេឃ​ក្តៅ​ យើង​បែក​​​ញើស​។ នេះ​ជា​យន្តការ​ការពារ​សរីរាង្គកាយ។ ប៉ុន្តែ​យន្តការ​ទប់​កម្តៅ​ ​ជា​ធម្មជាតិ​របស់​សរីរាង្គកាយ​នេះ អាច​បង្ក​ផលវិបាក​ ដូច​ជា ខ្លួន​ប្រាណ​បញ្ចេញ​ញើស​ខ្លាំង​ពេក នោះ​យើង​នឹង​មាន​អាការៈ​ខ្សោះ​ជាតិ​ទឹក​ និង​ការ​បាត់​បង់​​ជាតិ​រ៉ែ មាន​ជាអាទិ៍​អំបិល​ សូយ្យូម។ ដូច្នេះ​ត្រូវ​ឧស្សាហ៍​ទទួល​ទាន​​ទឹក និង​បរិភោគ​អាហារ​ជា​បន្លែ​ផ្លែឈើ​ស្រស់។ ចំណែក​ដំណើ​ររីក​សរសៃ​ឈាម​ អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ចរន្ត​ឈាម។ នៅ​ពេល​សរសៃ​ឈាម​រីក​ធំ ឈាម​ពិបាក​រត់​ទៅ​កាន់​​បេះដូង។ សរសៃ​ឈាម​នៅ​ផ្នែក​ខាង​ចុង​អវៈយវៈ​ រង​សម្ពាធ​កាន់​តែ​ខ្លាំង ​ទើប​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​អាការៈ​ហើម​លេច​ឡើង​នៅ​ចុង​ជើង​និងចុង​ដៃ។ បើ​តាម​វេជ្ជបណ្ឌិត Marie-Ange Boulesteix ជំនាញ​ផ្នែក​សរសៃ​ឈាម​ ការ​ហើម​ដៃ​ជើង ដោយ​អាកាសធាតុ​ ច្រើន​តែ​កើត​ឡើង ​នៅ​ពេល​មាន​រលក​កម្តៅ​ខ្លាំង​ដំបូង​ភ្លាម​​ និង​នៅ​ពេល​​ធ្វើ​ដំណើរ​វែង​ ហើយ​ខ្វះ​ជាតិ​ទឹក។ បន្ថែម​ពី​អាការៈ​ហើម​ដៃ​ជើងដោយបាតុភូត​​សរសៃ​ឈាម​រីក​ធំ នៅ​មាន​ករណី​​សរសៃបង្ហូរ​​ជាតិ​ទឹក​រងៃ​​ចុះ​ខ្ស

    8 min

  2. Jul 2

    តើ​ទឹក​ដូងមាន​គូណប្រយោជន៍​សម្រាប់​សុខភាព​យ៉ាងណា?

    ជា​ភេសជ្ជៈ​ដ៏​ល្អ​ មិន​សូវ​ផ្អែម អាច​បំបាត់ការ​​ស្រេក​ទឹក​បាន នៅ​ពេល​មេឃ​ក្តៅ​​ខ្លាំង​បាន ទឹក​ដូង មាន​គុណ​ប្រយោជន៍ចំពោះ​​សម្រាប់​សុខភាព​យ៉ាង​ណា? តើ​គេ​អាច​បរិភោគ​ទឹក​ដូង​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ បាន​ដែរឬទេ? ដូង​ក្រអូប ដូងតឿ ដូងភ្លើង ដូង​ខ្ទិះ ... ដូង​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ណាស់​។ សាច់ ខ្ទិះ ប្រេង របស់​ដូង មិន​ត្រឹម​តែមាន​ឱជារសឆ្ងាញ់​មាត់​​ទេ តែ​ថែម​ទាំងអាច​ផ្តល់​គុណប្រយោជន៍ផ្នែក​អាហារូបត្ថម្ភ​​ច្រើន​​ ​និង ​អត្ថប្រយោជន៍​​ចំពោះ​សុខភាព ដូច​ជា​ប្រេង​ដូង​អាច​ជួយ​ស្បែក និង​សក់​ឱ្យ​រលើប​រលោង​ដុះ​ល្អ ព្រមទាំង​កម្ចាត់​សត្វ​ចៃ​។ សាច់​ដូង​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ធាតុ​ផ្សំ​សម្រាប់​ផលិត​ថ្នាំ​ដុះ​ធ្មេញ​ដើម្បី​ជួយ​ឱ្យ​ធ្មេញ​ស​ល្អ។ សូម្បី​តែ​សម្បក​​ និង​លលាដ​ដូង ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​លាយ​ក្នុង​ផលិតផល​សំអាង​សម្រាប់​ដុះ​ខាត់​លាប​លើ​ស្បែក​ឱ្យ​ទន់​រលោង។​ចំណែក​​​ទឹក​ដូង​ជាប់​ឈ្មោះ​ជា​ភេសជ្ជៈ​ដ៏​ល្អសម្រាប់​សុខភាព​ទៀត​ផង។ គុណសម្បត្តិ​​នៃ​ទឹក​ដូង​ខ្ចី​ចំពោះ​សុខភាពមាន​ច្រើន​ ដោយ​សារ​តែ​សមាសធាតុ​ផ្សំនិ​ង​ជាតិ​​រ៉ែ​​ក្នុង​​ទឹក​ដូង។ ទឹក​ដូង​នៅ​ពេល​ខ្ចី មាន​សមាសធាតុ​ទឹកជាង​​៩០%​ និង​​មិន​សូវ​សម្បូរ​ជាតិ​​វីតាមីន​ និង​អំបិល​ទេ ប៉ុន្តែ​មាន​ផ្ទុក​សារធាតុ​រ៉ែ​ជា​ច្រើន​ជា​ពិសេស​ ម៉ាញេស្យូម​ និង​ប៉ូតាស្យូម។ មាន​ជាតិ​រ៉ែ​ច្រើន មាន​ន័យ​ថា​ទឹក​ដូច​ជា​ភេសជ្ជៈ​​ដ៏​ល្អ​ នៅ​​ពេលក្តៅ​បែក​ញើស​ខ្លាំង។ នៅពេល​ចេញ​ញើស​​ ដោយ​ហេតុអាកាសធាតុ​ក្តៅ​ខ្លាំង ឬ​ដោយ​ការ​ប្រឹង​បញ្ចេញ​កម្លាំងកាយ​ធ្វើ​កីឡា​​ សរីរាង្គកាយ​យើង​បាត់​បង់​ជាតិ​ទឹក​ផង និង​ជាតិ​រ៉ែ​ផង​។ ដូច្នេះ​ ទឹក​ដូង​អាច​ជា​ដំណោះ​ស្រាយ​ដ៏​សំខាន់​មួយ ដែល​អាច​ជួយ​ផ្សើម​សរីរាង្គកាយ​ផង និង​ជួយ​សាច់​ដុំ​​ឱ្យ​ឆាប់​មាន​កម្លាំង​ឡើង​វិញ​ផង។​ វត្តមាន​ដ៏​ច្រើន​នៃ​​ជាតិ​រ៉ែ​ប៉ូតាស្យូម​ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ភេសជ្ជៈអាល់កាលីន​ដូច​យ៉ាង​ទឹក​ដូង​នេះ ទៅ​ជួយ​ឱ្យ​មាន​លំនឹង​PH​របស់​សរីរាង្គ​។ សរីរាង្គ​គ្មាន​លំនឹង​​ជាតិ​អាស៊ីតក្នុង​ខ្លួន ស្បែក​នឹង​ឡើង​ស្ងួត​រោល​ ឬ​ស្បែក​ឡើង​មុន​ ឆ្អឹង​ឆាប់​ស្ពោត ពុក មាន​វិបត្តិ​ដំណេក​ ឬ​មាន​បញ្ហា​អាល្លែកហ្ស៊ី ... ទឹក​ដូង មិន​អាច​ព្យាបាលរោគា​ដែល​រៀប​រាប់​ខាង​លើ​នេះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ទឹក​ដូង​អាច​ចូល​រួម​ចំណែក​ជួយ​ការ​ការ​ពារ​កុំ​ឱ្យ​មាន​ផល​រំខាន​ទាំងអស់​នោះបាន​ខ្លះ។ ជាមួយ​ជាតិ​ប៉ូតាស្យូម​ដ៏​ច្រើន​ ​ទឹក​ដូងអាច​ជួយ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ឡើង​សម្ពាធ​ឈាម​ ពោល​គឺ​ជួយ​ឱ្យ​សរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូង​មាន​ដំណើរការ​ល្អ និង​ជួយ​ចាត់​ចែង​​អត្រា​ជាតិ​ខ្លាញ់​កូឡេស្តេរ៉ូល​​ល្អ និង​អាក្រក់​ព្រម​ទាំង​ទ្រីក្លីសេរីត​នៅ​ក្នុង​ឈាម​បាន​ទៀត។​ ល្បី​ខ្លាំង​ខាង​ផ្តល់​ជាតិ​ទឹក ទឹក​ដូង​ក៏​មាន​លាក់​សារធាតុ​ចិញ្ចឹម​ដែល​មិនគួរ​មើល​រំលង​ទេ។ បើ​តាមការ​សិក្សា​កាលពី​​ឆ្នាំ​២០០៦ អ្នកស្រាវជ្រាវ​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ទឹក​ដូង​ពូជ​ខ្លះ​សម្បូរ​ជីវជាតិ​អាហារូបត្ថម្ភ​ និង​សមាសធាតុ​​ជីវៈ​សកម្ម ជា​ភ្នាក់ងារ​អង់ទី​អុកស៊ីដង់​ដ៏​​មាន​សមត្ថភាពខាង​​កម្ចាត់​ក្រុម​កោសិកា​សេរី​ ដែលជា​ដើម​ហេតុ​នាំ​មាន​ស្ត្រេស និង​ធ្វើ​ឱ្យ​កោសិកាឆាប់​ចាស់​មុន​វ័យ។ ពោល​គឺ​ទឹក​ដូង​ បាន​ពាំនាំ​មកនូវ​ជាតិ​សើម​ផង និង​សារធាតុ​មីក្រូអាហារូបត្ថម្ភ​មាន​សមត្ថភាព​បង្ការ​​ឱ្យ​មាន​សុខភាព​ល្អ​ជា​ទូទៅ។ ទឹក​ដូង​ក៏​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​ជាតិ​អាស៊ីត​ខ្លាញ់​ម្យ៉ាង​ដែល​អាច​ជួយ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​បាក់តេរី​ វីរ៉ុស និង​ពពួក​ផ្សិត។ ដូច្នេះ​ការ​បរិភោគ​ទឹក​ដូងចូល​ទៅ​ក្នុង​ខ្លួន​ក្នុង​បរិមាណ​ដ៏​ត្រឹម​ត្រូវ​និង​សមរម្យ នឹង​ជួយ​រក្សា​ប្រព័ន្ធ​ការពារ​ខ្លួន​ឱ្យ​មានកម្លាំង​និង​មាន​សមត្ថភាព​រឹង​មាំ​។ ហើយ​បូក​ផ្សំ​នឹង​​ជាតិ​​ទឹក​ដល់​ទៅ​ជិត​៩៦% ទទួល​ទាន​ទឹក​ដូង​ជា​ការ​បង្កើនបរិមាណ​​ទឹក​នោម​ បង្កើន​សកម្មភាព​​​បញ្ចេញ​ចោល​​ ដែល​អាច​ជួយ​កម្ចាត់​ពពួក​មេរោគ​​បាន​ក្នុង​ករណី​មាន​ការ​បង្ករោគ​ រលាក​ផ្លូវ​នោម។ មាន​ន័យ​ថា​ទឹក​ដូង​អាច​ជួយ​តម្រង​នោមឬ? ជួយ​ចម្រោះ​ ជួយ​កំរិត​ហានិភ័យ​នាំ​ឱ្យ​មាន​គ្រួស​ក្នុង​តម្រងនោម ទឹកដូង​គួរ​តែអាច​ជួយ​ទ្រទ្រង់​ដំណើរការ​របស់​តម្រងនោម ប៉ុន្តែ​រហូត​មកទល់​ពេល​នេះ គ្មាន​ភស្តុតាង​វិទ្យាសាស្ត្រ​ណាមួយ​អាច​បំភ្លឺ​​ឱ្យ​ឃើញ​អំពី​គុណសម្បត្តិ​នៃ​ទឹក​ដូង​ចំពោះ​តម្រង​នោម​ទេ។ សម

    8 min

  3. Jun 10

    តើ​គួរ​លេប​ថ្នាំ​ប៉ូវ​បន្ថែម​អូមេហ្កា៣​ដែរឬទេ?

    ក្នុង​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​មក​នេះ គេ​លើក​សរសើរ​ច្រើន​អំពី​គុណប្រយោជន៍​នៃខ្លាញ់​​អូមេហ្កា-​៣​ចំពោះ​សុខភាព។ ទីផ្សារ​ថ្នាំ​អាហារបំប៉ន​​ អូមេហ្កា-​៣ ក៏​កំពុង​ពេញនិយម​ខ្លាំង​ណាស់​ដែរ។ តើ​ថ្នាំបំប៉ន​ ​អូមេហ្កា​៣​ ពិត​ជា​ថ្នាំ​ចាំបាច់​​ឬ? អូមេហ្កា​៣​ជា​អ្វី​ មាន​គុណប្រយោជន៍​យ៉ាងណា​ខ្លះ​សម្រាប់​សុខភាព?​ មាន​គ្រប់​ទម្រង់ ជា​គ្រាប់​រលូនទន់ៗ​ថ្លាៗ​ឆ្លុះ​ឃើញ​​ខ្លាញ់ខាង​ក្នុង ថ្នាំ​អាហារ​បន្ថែម​អូមេហ្កា៣ កំពុង​ពេញ​និយម​ខ្លាំង​ណាស់ និង​​​រីកចម្រុះ​​ដូច​ផ្សិត​ នៅ​តាម​ឱសថស្ថាន ឬ​ផ្សារលក់​វត្ថុ​ធម្មជាតិ-​សីររាង្គ។ ទីផ្សារថ្នាំ​​អូមេហ្កា៣ មាន​តម្លៃ​រាប់​សិបពាន់​លាន​ដុល្លារ​ឯណោះ។ តើ​អូមេហ្កា៣​ជាអ្វី? មុន​ផ្តើម​និយាយ​អំពីថ្នាំអាហារ​អូមេហ្កា៣ គេ​ត្រូវ​ដឹង​ថា អូមេហ្កាជា​អ្វីសិន។ អូមេហ្កា៣ គឺ​ជា​អាស៊ីតអាមីណេ ឬ​អាស៊ីត​​ខ្លាញ់ ដែល​ចាំបាច់​បំផុត​សម្រាប់​ដំណើរ​ការ​និង​ការ​លូត​លាស់​នៃ​សរីរាង្គកាយ​។  អូមេហ្កា៣​ដូច​ជា​អូមេហ្កា៦-៩​ដែរ ស្ថិត​ក្នុង​ចង្កោម​គ្រួសារ​អាស៊ីត​ខ្លាញ់ Polyinsaturé ដែល​មាន​តូនាទីសំខាន់​​ណាស់​ក្នុង​ដំណើររក្សា​លំនឹង​​ជីវគីមី​របស់​ខ្លួន​ប្រាណ ប៉ុន្តែ​សរីរាង្គ​កាយមនុស្ស​​មិន​ចេះ​ផលិត​សារធាតុ​ខ្លាញ់​អូមេហ្កា-៣​នេះ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ទេ។ ដូច្នេះ​គេ​ត្រូវ​ពឹង​ផ្អែក​ទាំង​ស្រុង​ទៅ​លើ​ការ​បរិភោគ​ចំណីអាហារ​ ដើម្បី​បាន​ជីវជាតិ​អូមេហ្កា៣​មក​ចិញ្ចឹម​សរីរាង្គកាយ។ វិទ្យាសាស្ត្រ​បាន​បញ្ជាក់​ហើយ​បញ្ជាក់​ទៀត ថា​អាស៊ីខ្លាញ់​អូមេហ្កា៣ ឬ​អូមេហ្កា​៣​ ចាំ​បាច់​ណាស់។ ការ​សិក្សា​បាន​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ថា អាស៊ីតខ្លាញ់​ដ៏​ល្អ​ អូមេហ្កា​៣ អាច​ជួយ​​បញ្ចុះ​សម្ពាធ​ឈាម ពង្រឹង​ប្រព័ន្ធការពារ​ខ្លួន បន្ថយអាការៈ​រោល​រលាកនៅ​តាម​សន្លាក់ ចូល​រួម​ចំណែក​ទ្រទ្រង់​ឱ្យ​មាន​សុខភាព​ខួរក្បាល​បាន​ល្អ​ ។ អូមេហ្កា៣​ អាច​ជួយ​បេះ​ដូង ពោល​គឺ​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​ហានិភ័យ​កើត​​ជំងឺ​សរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូង និង​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូងបាន​ទៀត។ អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​​បាន​រក​ឃើញ​ គុណប្រយោជន៍​​នៃ​អូមេហ្កា៣​ ដោយ​សារ​ក្រុម​ជនជាតិភាគ​តិច​រស់​នៅ​លើ​តំបន់ទឹកកក Groenland។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧០ អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ឆ្ងល់​ថា​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ពលរដ្ឋ​នៅ​Groenland​ មិន​សូវ​មាន​ជំងឺ​បេះ​ដូង​​ដូច​បណ្តាប្រជាពលរដ្ឋ​នៅលើ​​ទ្វីប​ផ្សេង​ទៀត​នៅលើ​ផែនដី? ពួកគាត់​ក៏​បាន​សិក្សា​​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​ផ្តោតទៅ​លើ​ចំណីអាហារ​ ហើយ​រក​ឃើញ​ថា ​ជនជាតិ​នេះ មាន​របប​-ម្ហូបអាហារ​ ទទួល​ទាន​ត្រី (ប្រភេទ​ត្រី​ខ្លាញ់​ច្រើន)​ ដែល​សម្បូរ​ទៅ​ដោយសារធាតុ​អូមេហ្កា៣​ ជា​ចម្បង​។ ក្រៅ​ពី​មាន​សមត្ថភាព​ជួយ​ការពារ​និង​បង្ការ​គ្រោះ​កើត​ជំងឺ​​​បេះដូង អូមេហ្កា​៣​​ ចាំ​បាច់​ខ្លាំង​សម្រាប់​ខួរក្បាល​និង​ប្រសី​ភ្នែក​ទៀត។ ការ​សិក្សា​ខ្លះ​ បាន​លើក​សរសើរ​អំពី​គុណប្រយោជន៍​នៃ​អូមេហ្កា​ក្នុង​ការ​ទប់​ស្កាត់​ភាព​ចាស់​ទ្រុឌទ្រោម​នៃ​កោសិកា​ ឥទ្ធិពល​អាក្រក់​នៃ​ស្ត្រេស និង​អាច​ជួយលើក​ទឹក​ចិត្ត​អ្នក​មាន​ជំងឺបាក់​ទឹក​ចិត្ត​ទៀត​ផង។ គុណសម្បត្តិ​នៃ​អូមេហ្កា៣​​មាន​ច្រើន​ណាស់​ ប៉ុន្តែ​មនុស្ស​ទូទៅ​ ក្នុង​ចំនួន​ដ៏​ច្រើន​លើស​លុប​បរិភោគ​អាហារ​មាន​ជាតិ​អូមេហ្កា៣​មិន​គ្រប់​គ្រាន់ ​តាម​អនុសាសន៍​របស់​អង្គការ​សុខភាពពិភពលោកទេ។ បើ​តាម​ការ​ស្រាវជ្រាវ ៩០%​នៃ​កុមារ​ និង​៦៨%​នៃ​មនុស្ស​ធំ មាន​អូមេហ្កា​៣​ទាប​ជាង​​សេចក្តី​ត្រូវ​ការ​ប្រចាំ​ថ្ងៃរបស់​សីររាង្គ។​  ​ថ្នាំ​អាហារ​បំប៉ន​​អូមេហ្កា៣​ឬ ​អូមេហ្កា៣​ធម្មជាតិ? ជា​អាស៊ីត​ខ្លាញ់​ដ៏​ចាំបាច់​ព្រោះខ្លួន​ប្រាណ​មនុស្ស​មិន​អាច​ផលិត​ ដោយ​ម្នាក់​ឯងបាន ​​អូមេហ្កា-៣ មានពីរ​ប្រភេទ​នៅក្នុង​ធម្មជាតិ ឬ​​បី​ទម្រង់ គឺ​ អូមេហ្កា៣ ALA ក្នុង​រុក្ខជាតិ ដូច​ជា​ក្នុង​ប្រេង​ផ្កាកុលហ្សា ប្រេងសណ្តែក​ គ្រាប់​ស្វាយចន្ទី អូមេហ្កា​៣ EPA ​មក​ពី​​សមុទ្ទ​ មាន​នៅ​ក្នុង​ត្រី​ខ្លាញ់ ត្រី​រស់​ក្នុង​ទឹក​ត្រជាក់​ខ្លាំង ដូច​ជា​ត្រី​សូម៉ុង ត្រីសាឌីន (ត្រីខប្រអប់) ត្រី​សាបាក់ ត្រីសមុទ្ទ​​ចំហុយ អូមេហ្កា៣ DHA មក​ពី​សមុទ្ទ​ដែរ តែ​មាន​ច្រើន​នៅក្នុង​សារាយ​សមុទ្ទ សរីរាង្គកាយ​មនុស្ស​អាច​បំប្លែង​អូមេហ្កា៣​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​ALA ទៅ​ជា​អូមេហ្កា៣​EPA- DHA បាន​ខ្លះ តែ​ក្នុង​កំរិត​តិច​តួច​បំផុត។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​គេ​ត្រូវ​តែ​ទទួល​ទានត្រី​ខ្លាញ់​ដោយ​ផ្ទាល់​​តែម្តង​ទើប​អាច​ទាញ​ជ

    8 min

  4. Jun 3

    សំឡេងតម្លង់ជះផលវិបាកដល់សុខភាពដំណេកយ៉ាងណា?

    សំឡេង​អាច​ជះ​ឥទ្ធិពល​អវិជ្ជមាន​ច្រើន​យ៉ាង​ដល់សុខភាព​សរីរាង្គកាយ។ ​សំឡេងអាច​នាំ​ឱ្យ​មាន​វិបត្តិ​ដំណេក និង​ ​​​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ត្រចៀក​​ថ្លង់បាន​។ ខុស​ពី​សរីរាង្គ​ចក្ខុ ត្រចៀក​មិន​ចេះ​សម្រាក​ទាល់​តែ​សោះ​។ គេ​មិន​អាច​បិទ​ត្រចៀកឱ្យ​ជិត​ឈឹង​​លែង​ឮ​អ្វី​​ ដូច​បិទ​ភ្នែក​លែង​មើល​ឃើញ​អ្វីទាំងអស់ឡើយ​។ នៅ​ពេល​យប់ ពេល​សំរាន្ត​​លក់​ ​ត្រចៀក​នៅ​តែ​បន្ត​ឮ​សំឡេងដដែល គ្រាន់​តែ​​ពេល​ខ្លះ​សំឡេង​នោះ​មិន​រំខាន​ដល់​ភ្ញាក់ តែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ​ ដោយ​ជាក់​ស្តែង​ទៅនោះ ​ត្រចៀក​នៅ​តែ​ទទួល​ឮសំឡេង ដែល​អាច​​ប៉ះពាល់ និង​​គំរាម​កំហែង​ច្រើន​ណាស់​ដល់​សុខភាព ផ្លូវ​កាយផង ផ្លូវ​អារម្មណ៍​ផង និង​អាច​បង្ក​ឱ្យ​មាន​វិបត្តិ​ដំណេក​ទៀត។ សំឡេង​និង​ដំណេក សំឡេង​ថ្លង់​រំខាន​​ ជា​​​ប្រភព​នាំ​ឱ្យ​មាន​​វិបត្តិ​ដំណេក ដែល​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​ មើល​រំលង។ សំឡេង​ឆ្កែព្រុះ មាន់​រងាវ សំឡេង ស៊ីផ្លេ ​ឡាន ម៉ូតូ ​សំឡេង​ម៉ាស៊ីនរោទិ៍​ ខារ៉ាអូខេ សំឡេង​ភ្លេង​ សំឡេង​ក្តូងក្តាំង សំឡេងមនុស្ស​​ឡូឡា​ជជែកគ្នា​ ... សំឡេង​ទាំងអស់​នេះ បាន​​បង្អាក់ និង​រំខាន​ចង្វាក់​ដំណេក​ខ្លាំងណាស់ បើ​ទោះ​បី​ជា​អ្នក​ធ្លាប់​​លែង​ភ្ញាក់​ក៏​ដោយ ក៏​ដំណេក​របស់​អ្នក​គ្មាន​គុណភាព​ដែរ។ នៅ​ពេល​ភ្ញាក់​ឡើង​ អ្នក​ច្បាស់​ជា​មាន​អារម្មណ៍​អស់​កម្លាំង​ សំរាន្ត​មិនបានគ្រប់​គ្រាន់ ​មិន​ឆ្អែត​ ជា​ប្រាកដ។​ ដោយ​មូលហេតុ​សំឡេង​នេះ ​ទើប​អ្នក​ធ្វើ​ការ​យប់​សម្រាក​ថ្ងៃច្រើន​តែមាន​​វិបត្តិដំណេក​ និងបញ្ហាសុខភាព​​​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាង​មនុស្ស​ធម្មតា។ ពាក្យ​​ថា​វិបត្តិ​ដំណេក គឺ​អាច​ជា​អាការៈ​ ៖ -​ ពិបាកឬ​ក្រដេក​លក់​ - ភ្ញាក់​កណ្តាល​យប់​ញយ​ និង​ ភ្ញាក់យូរ​ទម្រាំ​លក់​ទៅវិញ - រយៈ​ពេល​សរុប​​នៃ​ម៉ោង​ដំណេក​ខ្លី​ជាង​ធម្មតា - វដ្ត​ដំណេកប្រែប្រួល ដំណាក់កាល​លង់លក់​និង​ដំណាក់កាលលក់​ស្កប់ស្កល់​យល់​សុបិន្ត​ខ្លី​ តាម​ដំណើរ​ធម្មជាតិ ចង្វាក់​ដំណេក​របស់​មនុស្សប្រៀប​ដូច​ជា​រលក​ឡើង​ចុះ​ៗ និង​វិល​ទៅវិលមក ​​ចំនួន​៤ទៅ​៥​វគ្គ ដែល​ក្នុង​មួយ​វដ្តៗ មាន​រយៈ​ពេល​ប្រមាណ​៩០​នាទី ហើយ​​ចែក​ចេញ​ជា​បី​ដំណាក់កាលធំៗទៀត គឺ​ដំណាក់កាល ​លក់​រលីវៗ ដំណាក់កាល​លង់លក់​ និង​ការ​លក់​ស្កប់ស្កល់យល់​សប្តិយល់​សូង។ នៅពេល​គ្មាន​សំឡេងអ្វីមករំខាន មនុស្ស​នឹង​លង់លក់​ស្កប់​ស្កល់​យល់​សប្តិ​ នៅ​២៦​នាទី​ជាមធ្យម ក្រោយ​ចូលសំរាន្ត។ ផ្ទុយទៅ​វិញ បើ​មាន​សំឡេង ឆ្កែព្រុះ សំឡេង​ឡាន​ សំឡេង​មនុស្សឡូឡា មករំខាន នោះ​គេ​ត្រូវ​ការប្រើ​ពេលដល់​ទៅ ៣៣នាទី​ទៅ​៥៣​នាទី​ជាមធ្យម ទើប​អាចលក់​ដល់​ដំណាក់កាល​ស្កប់ស្កល់​បាន។ សំឡេង​ ត្រឹម​កំរិត៣៥ទៅ​៤០ដេស៊ីបែល តែ​​បី​នាទី​យ៉ាង​ច្រើន ឬខ្លី​ជាងនេះផង នៅ​ដំណាក់កាលលក់រលីវៗ អាចដាស់​អ្នក​កំពុង​ដេក​​ឱ្យ​ភ្ញាក់វិញ​បាន។​ បើ​លក់ចូល​​ដល់​ដំណាក់កាល​លង់ខ្លាំង​និង​ស្កប់ស្កល់ អាំង​តង់​ស៊ីសំឡេង​ពី​៥០​ទៅ ៨០​ដេស៊ីបែល​ ទើប​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ភ្ញាក់បាន។ សំឡេង​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​និង​កំរិត។ បើ​ជា​សំឡេង​បែប​ស្រទន់ មានទំនុក​ រងំ ថេរ​មិន​ឡើង​ចុះ អាច​ជួយ​បង្កើន​គុណភាព​ដំណេក។​​ ផ្ទុយ​ទៅវិញ​ជា​សំឡេង​ឆូង​ឆាង មួយ​ឆាប​លេច​ឡើង​​នៅ​ដំណាក់កាល​កំពុង​លង់​លក់​ខ្លាំង ជា​ការ​កាត់​ដំណេក​ដាល់​មនុស្ស​ឱ្យ​ភ្ញាក់​ក្រងាង​សើងមម៉ើង នោះ​អាក្រក់​ខ្លាំង​ណាស់​សម្រាប់​សុខភាព​​ខួរក្បាល។ សំឡេង​​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ទើប​នឹង​លក់ នៅ​ពេល​ជិត​ភ្ញាក់​ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ជា​ការ​រំខាន​ខ្លាំង​អាក្រក់​បំផុត​នៃ​ដំណេក។ សំឡេង​និង​ផលវិបាក​​ចំពោះសុខភាព ការ​រំខាន​នៃសំឡេងចំពោះ​ដំណេក ​អាចជះ​ផលវិបាក​ភ្លាមៗ ដល់​ជីវិត​រស់នៅ​ប្រចាំ​ និងដល់​សុខភាព​នៅ​ថ្ងៃអនាគត។ ផលវិបាក​ភ្លាមៗ មាន​ដូច​ជា​ ងងោកងងុយ​​នៅ​ពេល​ធ្វើការ នៅសាលា​ ឬនៅ​ពេលបើកបរ។ មាន​អារម្មណ៍​​អស់កម្លាំង​ ហត់ល្វើយ។ ពិបាក​ផ្ចង់អារម្មណ៍​ធ្វើការ រៀនសូត្រ។ មាន​បញ្ហា​ក្នុង​ការសិក្សា និង​ការ​ចងចាំង។ មានអារម្មណ៍​មួរហ្មង និងមាននិន្នាការ​ឆាប់​ខឹង ឬ​ឆេវឆាវ។ ថ្វី​បើការប្រឈមនឹង​សំឡេង​រំខាន​នៅ​ពេល​យប់ ​យូរៗ​ទៅ​ អាចធ្វើ​ឱ្យ​ត្រចៀក​ទម្លាប់​បានមែន ប៉ុន្តែគេត្រូវ​ការ​ប្រើពេលយូរ​ថ្ងៃ និងអាចច្រើន​សប្តាហ៍​ផង ទម្រាំទម្លាប់​នឹងសំឡេង ហើយ​ធ្វើ​ឱ្យ​​គុណភាព​ដំណេក​អាច​ប្រសើរ​ឡើង​បាន​។ ជាង​នេះ​ទៅទៀត ការសិក្សា​បានបង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ថា បើ​ទោះ​បី​ជា​យើង​អាច​​​ទម្លាប់​នឹងសំឡេង​រំខាន​បាន​ ហើយ​អាច​គេង​លក់​បាន​យ៉ាង​ស្

    8 min

  5. May 27

    ភាព​ចាស់​របស់​មនុស្ស៖ អាយុ​គ្រាន់​តែ​ជា​តួលេខ?

    ចូល​ដល់​អាយុ​ប៉ុន្មាន​ទើប​ចាត់​ទុក​ថា​ចាស់? ភាព​ចាស់របស់​មនុស្ស​ម្នាក់ៗ​ អាច​​អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​​មាត់​អ្នក​ថា ដូច​ពាក្យ​លេង​សើច​ដែល​ថា អាយុ​គ្រាន់តែ​ជា​តួលេខ។ ប៉ុន្តែបើ​​តាម​​​វិទ្យាសាស្ត្រ ភាព​ចាស់​របស់​មនុស្ស​​ មាន​អាយុ​ច្បាស់​លាស់ និង​ឆាប់​ជាង​ការ​គិត​របស់​យើង​ឆ្ងាយ​ណាស់។ កាលនៅតូច​​ចង់ឆាប់​ធំ​។ តែដល់​ពេល​ចាស់​ចង់​​នៅ​ក្មេង ចង់​ឱ្យ​គេ​ថា​នៅ​ក្មេង។ បើ​ដូច្នេះ​សួរ​ថា​តើ​​​មនុស្ស​ ចាស់ ​នៅ​អាយុ​ប៉ុន្មាន​? នេះជា​សំណួរ​ដែល​គ្មាន​ចម្លើយ​ស្រប​គ្នា​ទេ។ សួរ​មនុស្ស​១០​នាក់ ចម្លើយ​ច្បាស់​ជា​ខុស​គ្នា​ទាំង​១០។ សម្រាប់​ក្មេងអាយុ​ជាង​១០ឆ្នាំ មនុស្ស​ចាស់​ គឺក្រុម​អ្នក​មានអាយុ​ជាង​សាម តែដល់​ពេល​ខ្លួន​ឯង​ចូល​វ័យ​សាម​ឬ​សែសិបឆ្នាំ អ្នក​មាន​អាយុ​ជាង​ហា ជាង​ហុក ទើប​ជាមនុស្ស​ចាស់។ ពាក្យ​ថា “ចាស់”​ នឹង​រំកិល​ប្តូរផ្លាស់ ជា​រៀង​រហូត។ មនុស្ស​ចាស់ គឺ​ជា​អ្នក​ដែល​មានអាយុ​ច្រើន​ជាង​យើង​ពី​១០​ទៅ​១៥​ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែ​ភាព​ចាស់​មិន​មែន​ជា​ការ​គណនា​អាយុ​ ដូច​ធ្វើ​លេខ​បូក​លេខ​ដក​ទេ។ មនុស្សម្នាក់ៗ​សុទ្ធ​តែ​មាន​ទស្សនៈ​ខុសៗ​គ្នា​ ចំពោះ​អាយុ​ និង​ភាព​ចាស់​។ អាយុសន្នត់ថាចាស់ប្រែប្រួលទៅតាមប្រទេស និង​វប្បធម៌។ ​បើ​តាមការ​ស្ទង់មតិរបស់​វិទ្យាស្ថាន​ស្ទង់មតិ​នយោបាយ​និង​មតិសង្គម Ispos ​ឆ្នាំ២០១៩ ចូល​ដល់​អាយុ​៦៩​ឆ្នាំ​ត្រូវ​បាន​គេចាត់ទុកថា​ជាមនុស្ស​ចាស់​ហើយ នៅ​សង្គម​បារាំង។ ប៉ុន្តែ​មនុស្សម្នាក់​​រាប់​ថា​ “ចាស់” នៅ​អាយុ​៧០​ឆ្នាំ សម្រាប់​ក្រុមប្រទេសនៅអាមេរិកឡាទីន - ៦៦ឆ្នាំ​នៅក្នុងប្រទេស​​​ជប៉ុន និង​ត្រឹមតែ​៥៦​ឆ្នាំ​នៅ​​ម៉ាឡេស៊ី។ ក្នុងសង្គម​ការងារ​ បុគ្គលិកមាន​​​អាយុ​​ចាប់​ពី​៤៥​ឆ្នាំឡើង​ទៅ​ ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​មនុស្ស​វ័យ​ចំណាស់​ហើយ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ក្នុង​ពិភពវេជ្ជសាស្ត្រ វ័យ​ចំណាស់​ត្រូវ​រុញ​ដល់​អាយុ​៧០ឆ្នាំ មានន័យ​ថា​គ្រូពេទ្យ​ “ចាស់” នៅ​អាយុ​​៧០​ឆ្នាំ​។​ ទាំង​អស់​នេះ​ជា​ឧទាហរណ៍​ដែល​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ថា គ្មានទេ​​ចម្លើយ​ច្បាស់​លាស់​មួយ​យ៉ាង​ពិត​ប្រាក​ដ​ ​ទៅ​នឹង​សំណួរ​ “ចាស់​នៅ​អាយុ​ប៉ុន្មាន​” នោះ។ មាន​កត្តាច្រើន​ណាស់​ដែល​ចូលរួម​ចំណែកកំណត់ភាពចាស់​របស់មនុស្ស។ ភេទ​ ពូជសាសន៍​ជាតិ​កំណើត វប្បធម៌ និង​សុខភាព​ មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ទៅលើ​ភាព​ចាស់​ឬ​ក្មេងរបស់​មនុស្សម្នាក់ៗ។ អាយុ​និងភាព​ចាស់ ​ក៏​អាស្រ័យ​ផងដែរ​ទៅ​លើ​ការ​យល់​ឃើញ​របស់មនុស្សខ្លួន​ឯង និង​មនុស្សដទៃ។ គេអាច​បែង​ចែក​ជា​អាយុ​ជា​បី​ប្រភេទ អាយុពិត (អាយុ​គិត​តាម​ថ្ងៃ​កើត អាយុដែល​មាន​ចុះ​ក្នុង​លិខិត​កំណើតជា​ផ្លូវការ) អាយុក្នុង​សង្គម (ដែល​អ្នកក្រៅ​ឱ្យ) និង​អាយុក្នុង​អារម្មណ៍ (ដែលម្ចាស់ខ្លួន​ផ្ទាល់​ទទួលអារម្មណ៍​ពិត​ផុស​ចេញ​ពី​បេះ​ដូង​ ពី​ក្នុង​ខ្លួន​មក)។ អាយុ​នេះ​អា​ច​លម្អៀង​ខុស​គ្នា ដល់​ទៅ​១០ឆ្នាំ​ពី​អាយុ​ពិត។ ប៉ុន្តែ​ក្រៅ​អំពី​ទស្សនៈ​និង​អារម្មណ៍​យល់​ឃើញ​ពី​ភាពចាស់ វិទ្យាសាស្ត្រ​ក៏​មានសេចក្តី​ពន្យល់​ទាក់ទង​នឹង​ភាព​ចាស់​​របស់​សរីរាង្គកាយ​មនុស្សដែរ។ វេជ្ជបណ្ឌិត នៅមហាវិទ្យាល័យ​វេជ្ជសាស្ត្រ​និង​មន្ទីរពេទ្យ​​​ក្រុង​លីល ​មជ្ឈមណ្ឌល​តែមួយ​គត់​នៅប្រទេស​បារាំង​ដែល​សិក្សា​អំពី​បញ្ហា​​នេះ លោក Éric Boulanger ជំនាញ​ផ្នែកមនុស្ស​ចាស់ បាន​អះអាង​ថា សញ្ញា​នៃ​ភាព​ចាស់​របស់មនុស្ស​បាន​លេច​ឡើង​យ៉ាង​ឆាប់​ ជាង​ការគិត​​របស់​យើង​ឆ្ងាយណាស់។ “បើ​យោង​តាម​​ផ្នែកជីវសាស្ត្រ​ ​មូលេគុល​ចាប់​លោតភ្លើង​និង​ផ្តល់សញ្ញា​ Warning ថា​អ្នកចាប់​ផ្តើម​​ចាស់​ នៅ​អាយុ​៣៤​ឆ្នាំ”។​ នេះ​បើ​តាម​ប្រសាសន៍​របស់​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត Boulangère ដោយ​​​ពន្យល់បន្ថែម​ទៀតថា ចូល​ដល់​អាយុ​៣៤​ឆ្នាំ មូលេគុល​ចាប់​ផ្តើមបាត់បង់​តួនាទីខ្លះៗ ម៉ាសមាឌ​សាច់​ដុំចាប់​ស្រក​ចុះ​ ម៉ាសឆ្អឹងក៏​ផ្តើម​ថយ។ ដំណើរការ​​ផ្នែក ចំណេះ​ដឹង​ ​បញ្ញាញាណ​ ក៏​ដូច​គ្នា​ ហាក់​ចាប់​មាន​សកម្មភាព​យឺត​ជាងមុន។ ភាព​​ចាស់​របស់​ជាលិកា​​ក្នុង​សរីរាង្គ​កាយ​មនុស្ស​ចាប់​មាន​​ល្បឿនស្ទុះ​លឿន​ខ្លាំង​នៅ​អាយុ​ចន្លោះ​ពី​៤៤-ទៅ​៥៥​ឆ្នាំ។ ការ​សិក្សា​មួយ​ទៀត​ របស់​សកលវិទ្យាល័យ​អាមេរិក​Stanford បាន​រកឃើញ​ថា​ភាព​ចាស់របស់​មនុស្ស​​បាន​ពន្លឿន​​ខ្លាំង​ ជាបី​ដំណាក់កាល គឺ​នៅ​អាយុ​ ៣៤​ឆ្នាំម្តង ៦០​ឆ្នាំ​ម្តង និង​៧៨​ឆ្នាំម្តង​ទៀត។ តែ​គ្រប់​អ្នក​ជំនាញ សុទ្ធ​តែ​មាន​ជំហរ​ដូច​គ្នា​ទាំង​អស់ ថា មានក្បួន​រក្សា​ខ្លួន​ឱ្យ​នៅ​ក្មេង​បាន​យូរ។ អាយុ​គ្

    10 min

  6. May 23

    តើ​សារធាតុ​ពុល​អមតៈ អាច​បំផ្លាញ​សុខភាព​មនុស្ស​យ៉ាងណា?

    បំពុល​បរិស្ថាន​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ហើយ​មាន​នៅ​គ្រប់​ទិសទី ក្នុង​ខ្យល់ ក្នុង​ទឹក​ ក្នុង​ដី និង​ក្នុង​សរីរាង្គកាយ​មនុស្ស​ ... សារធាតុ​ពុល​អមតៈ​ អាច​បង្ក​ហានិភ័យយ៉ាង​ណា​ខ្លះ​ដល់​សុខភាព? ខ្ទះ​ឆា​មិន​ជាប់ ក្រណាត់​មិន​ជ្រាប​ទឹក របស់​ប្រើ​ជាប់​បាន​យូរ ... នេះ​ជា​លក្ខណៈ​បញ្ជាក់​អំពី​គុណភាព​ដ៏​ល្អ​នៃ​​វត្ថុ​មួយ តែបញ្ហា​នៅ​ត្រង់ថា ជាតិ​គីមី​ដំឡើង​គុណភាព​របស់​របរ​ទាំងអស់នោះ​ មិន​បាត់​បង់ និង​មិន​រលាយ​ក្នុង​បរិស្ថាន​ទេ។ សារធាតុ​គីមី​នោះ ​នឹង​ទៅ​បំពុល​ទឹក បំពុល​ខ្យល់​បរិយាកាស និង​បំពុល​ដី។ អ៊ីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​គេឱ្យ​ឈ្មោះ​វា​ថា​ជា​សារធាតុ​ពុល​អមតៈ។ ​ សារធាតុពុល​អមតៈ​នេះ​ ​មាន​ឈ្មោះ​បច្ចេកទេស​ថា Perfluoralkylées និង Polyfluoralkylées ឬ​ហៅ​កាត់​ថា​ Pfas។ សារធាតុ​ពុល​អមតៈ​ អាច​ចម្លង​ទៅ ត្រី ខ្ចៅ​ខ្យង ស៊ុត ឬ​ទឹក​ដោះ​គោ រួច​មក​ដល់​ខ្លួន​មនុស្សដោយ​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​​សុខភាព​យ៉ាង​ខ្លាំង ដូច​ជា​បង្កើន​គ្រោះ​ហានិភ័យ​មាន​ជំងឺ​មហារីក បញ្ហា​ក្រពេញ​ទីរ៉ូអ៊ីត ឬ​បង្កើន​អត្រា​ជាតិ​ខ្លាញ់​ក្នុង​ឈាម​ (ឡើង​កូឡេស្តេរ៉ុល) ។ល។ និង​។ល។ តើ​សារធាតុ​គីមី​ពុលអមតៈ​ជា​អ្វី? ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​យក​ឈ្នះ​​​សត្រូវបាន ជា​បឋមគេត្រូវ​តែ​ស្គាល់​អត្តសញ្ញាសត្រូវ​នោះ​​ឱ្យ​បាន​ជា​មុន​សិន។ ប៉ុន្តែ​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​សត្រូវPfas ដែល​គេ​ស្គាល់​រូប​មន្ត​ពិត ​ជា​លំបាក​ខ្លាំងណាស់​។ នេះបើ​តាម​អ្នកស្រាវជ្រាវ​​ វេជ្ជបណ្ឌិត អ្នក​ជំនាញផ្នែក​ជាតិ​ពុល គីមីវិទូផ្នែក​បរិស្ថាន និង​ឧស្សាហកម្ម​ ដែល​បាន​ជួបប្រជុំ​គ្នា​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​៩​មេសាឆ្នាំ​២០២៦​ នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ដើម្បី​ជជែក​ពិភាក្សា​អំពី​ភាព​ប្រឈម​នឹង​សារធាតុ​គីមី​អមតៈ PFAS។ សារធាតុ​គីមី ​PFAS ជា​ចង្កោម​គ្រួសារ​នៃ​បន្សំ​មូលេគុល​គីមី ​​ដែលមានរូបមន្ត ​កាបោនបូក​និង​ភ្លុយអរ ​(២ឬ​៣​​អាតូម) និង​ដែល​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ជា​លើក​ទីមួយ កាលពី​ប្រមាណ​ជាង​៧០​ឆ្នាំមុន។ សំយោគ​​ធាតុ​គីមី​នេះ​ មាន​លក្ខណៈ​ប្រាកដ​ខ្លាំង​ជា​ពិសេស​ ដោយ​អាច​ស៊ូ​នឹង​ភាព​ក្តៅ ទឹក និង​ខ្លាញ់​បាន​យ៉ាង​ប្រពៃ​បំផុត។  តាំងពី​ពេល​នោះ​មក​ ​បម្រើប្រមាស់សារធាតុ​គីមី​អមតៈ​ ​កើន​ឡើង​ជា​លំដាប់​ ព្រោះជា​បន្សំ​​​​មូលេគុល​គីមី​ដែលនឹង​ល្អ​​​​បំផុត​ នៃ​ប្រវត្តិ​រូបមន្តគីមី។ ដោយ​សារ​សមត្ថភាពនឹង​​ពិសេស អាច​ផ្តល់​​ភាព​រឹង​ មានអាយុ​យឺនយូរខ្លាំង ​ដូច្នេះហើយ​ បាន​ជា  ​វត្ថុ​ប្រើប្រាស់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ក្នុង​ផ្ទះ​ ក្រណាត់សម្លៀក​បំពាក់ ពពុះ​ពន្លត់អគ្គិភ័យ ឧបករណ៍​ក្នុង​វិស័យ​អវកាស របស់របរ​ក្នុង​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្ត្រ ឱសថសាស្ត្រ ព្រមទាំង​គ្រឿង​សំអាងផង សុទ្ធ​តែ​មាន​ផ្ទុក​មូលេគុល​​  PFAS ទាំងអស់។ ​ ប៉ុន្តែ​ភាព​ខ្លាំង ភាព​មាំ ភាព​រឹង ភាព​ស្ថិតស្ថេរ​ របស់​សារធាតុគីមីអមតៈ​នេះ​ ក៏​ធន់​ក្នុង​បរិយាកាសដែរ ហើយ​ប្រែ​ក្លាយ​ជាអាវុធ​មុខ​ពីរ​មក​​បំពុល​បរិស្ថានយ៉ាង​ខ្លាំង។ សារធាតុ​គីមី​​អមតៈ​ អាចបញ្ចេញ​សារធាតុ​ពុល​​ នៅ​គ្រប់​ដំណាក់កាល តាំងពី​ពេល​ចាប់​ផ្តើមផ្សំ​ ពេល​យក​មក​ផ្សំ​បង្ក​បង្កើត​ជា​ផលិត​ផល​មួយ នៅ​ពេល​ប្រើប្រាស់ និងជាពិសេសខ្លាំង ​នៅ​ពេល​វត្ថុ​ប្រើប្រាស់ ផ្សំ​ពីសារធាតុគីមី​អមតៈ​ត្រូវ​ក្លាយ​ជា​សំរាម។ ជា​សំរាម​ សារធាតុ​គីមី​PFAS ​មិន​ងាយ​បំបែកធាតុ​ប្តូរ​រូប​រាង​ទេ។ ការ​រលួយ​​​រលាយក្នុង​ធម្មជាតិ ប្រព្រឹត្តទៅ​ យ៉ាងយឺតជា​ទីបំផុត។ នៅ​ពេលPFASក្លាយ​ជា​​សំរាម​ដែល​គេ​បោះ​ចោល ហើយ​គ ក្នុង​បរិយាកាស ក្នុង​ខ្យល់ ក្នុង​ទឹក ក្នុង​ដី ច្រើន​ឡើងៗ​ ​វា​នឹង​ឆ្លង​ទៅ​បំពុល​ប្រព័ន្ធអេកូសាស្ត្រ ​ព្រមទាំង​សរីរាង្គមាន​ជីវិត​ទាំង​ឡាយ រាប់​ទាំង​មនុស្ស​ផង ដោយ​សន្សឹមៗ​ និង​ជា​និរន្តរ៍​តែម្តង។ ដូច្នេះ​មិន​ចម្លែក​ឡើយ​ដែល​​​គេចាត់​ទុក​សារធាតុ​គីមី PFASនេះ​ ថា​ជា​សារធាតុ​ពុល​អមតៈ។ បើតាម​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែកសុខភាពនៃ​ស្ថាប័ន EFSA ការ​ចម្លង​សារធាតុ​គីមី​ពុលអមតៈ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ជា​ចម្បង​តាម​រយៈ​ ការ​បរិភោគ​គ្រឿង​សមុទ្ទ ស៊ុត និង​សាច់សត្វ​។ ទឹក​ស្អាត​សម្រាប់​បរិភោគ​រាល់​ថ្ងៃ ខ្យល់​ដែល​យើង​ស្រូប​សម្រាប់​ដក​ដង្ហើម រាល់​ថ្ងៃ ដី​លម្អង​ធូលី​ដែល​ហុយ​ចូល​ច្រមុះ​ភ្នែករាល់​ថ្ងៃ សុទ្ធ​តែ​អាច​មាន​ឆ្លង​​សារធាតុ​គីមពុល​អមតៈ​ទាំងអស់។​ សារធាតុ​ពុល​អមតៈ​និង​ឥទ្ធិពល​ចំពោះ​សុខភាព ​ឥទ្ធិពល​អាក្រក់​នៃ​សារធាតុ​គីមីពុល​អមតៈ​ចំពោះ​សុខភាព​ត្រូវ​​បាន​សិក្សា​និង​ម

    10 min

  7. May 13

    តើ​គួរ​ភ័យ​ខ្លាច​មាន​ការ​​រាតត្បាត​សកលបង្កឡើង​ដោយ​ ហាន់តាវីរុសដែរឬទេ?

    អង្គការ​សុខភាពពិភពលោក​បាន​ប្រកាស​នៅ​ថ្ងៃទី ៣​ឧសភា​ អំពី​ករណី​ស្លាប់​បី​នាក់ ដោយមេរោគ​ផ្លូវ​ដង្ហើម​​អង់តាវីរ៉ុស នៅក្នុង​នាវា​ទេសចរណ៍​ Hondius។ មក​ទល់​ពេល​នេះ អង្គការ​សុខភាពពិភពលោក​ បាន​ចាត់​ទុក​អង់តាវីរុស​ថា​មាន​លក្ខណៈ​គំរាម​កំហែង​តិច​តួច ប៉ុន្តែ​តើ​ហាន់តាវីរុស​ជា​មេរោគ​អ្វី? ពិភពលោក​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​គ្រោះ​មាន​ជំងឺរាតត្បាត​សកលដោយ​ហាន់តាវីរុស ​ដូច​កូវីដ​១៩​ទៀត​ឬ​យ៉ាងណា? តើ​មាន​ថ្នាំ​បង្ការ និង​ព្យាបាល​ជំងឺ​បង្ក​ឡើង​ដោយ​ ហាន់តាវីរុសដែរឬទេ? រូបភាព​ក្រុមសង្គ្រោះ​ក្នុង​ឯកសណ្ឋាន​ការពារ​​បិទ​ជិត​ឈឹងចុះទៅក្នុង​នាវា​ទេសចរណ៍ Hondius ធ្វើ​ឱ្យ​គេ​នឹង​ឃើញ​ដល់​ទិដ្ឋភាព​ក្នុង​សម័យ​មាន​ជំងឺ​រាតត្បាត​សកល​កូវីដ​១៩​ភ្លាម។ ថ្វីបើ​គេ​រក​ឃើញ​ករណី​អ្នក​មាន​ផ្ទុក​ហាន់តាវីរុស​ថ្មី​បន្ថែម​ទៀត នៅតាម​បណ្តា​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ទៀតមែន ប៉ុន្តែពួកគេ​សុទ្ធ​សឹង​ជា​អ្នក​ដំណើរ នៅ​ក្នុង​នាវា​ទេសចរណ៍ កន្លែង​ផ្ទុះ​មេរោគ​ហាន់តាវីរុស​​តែមួយ និង​គ្មានកន្លែង​ផ្ទុះ​ហាន់តាវីរុសថ្មី ​ទីពីរ ឬ​ទីបី​នោះ។ ​​អ្នក​បាន​ប៉ះពាល់​ដោយ​ផ្ទាល់​ ត្រូវ​ទទួល​ការ​តាមដាន និង​ដាក់​ឱ្យ​នៅ​ដាច់​ពី​គេ​ឯង​មួយ​រយៈ​ធំ​។ ​​អង្គការ​សុខភាពពិភពលោក​ បាន​ប្រកាសប្រកប​ដោយ​ជំនឿ​ជាក់​​ថា​​ហាន់តាវីរុស​ មិន​ដូច​​កូវីដ​១៩​ទេ និង​មាន​ការ​គំរាមកំហែងរាតត្បាតសកល​ ​​តិច​តួចណាស់។ ហាន់តាវីរុស​ជាអ្វី? ជា​ប្រភេទ​វីរុស​ដែល​បង្ក​ឱ្យ​មាន​វិបត្តិ​ផ្លូវ​ដង្ហើម បេះ​ដូង និង​គ្រុន​ក្តៅ ​ហូរ​ឈាម​ ហាន់តាវីរុស​​បាន​លេច​ឡើង​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥០ នៅ​ត្រង់​តំបន់ទន្លេ​ហាន់តា នៅ​តាម​​ព្រំដែន​ខណ្ឌ​ចែក​កូរ៉េ​ទាំងពីរ ដែល​កំពុង​មាន​សង្គ្រាម​នឹង​គ្នា​ ទើប​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​វីរុស​នោះ​ថា ហាន់តាវីរ៉ុស​រហូត​មក​ទល់​សព្វថ្ងៃ។ កាលណោះ​ ហាន់តាវីរុស​បាន​ចម្លង​រាត​ត្បាត​លើ​ទាហាន​កូរ៉េ​ ​ប្រមាណ​ជាង​៣ពាន់​នាក់ ឱ្យ​ធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ​ យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ។ ហាន់តាវីរុស​ជា​ចង្កោម​វីរុស​ក្នុង​គ្រួសារ​ដ៏​ធំ​មួយ​ ដែល​មាន​នៅ​លើ​គ្រប់ទ្វីប​ទាំងអស់។ តែហាន់តាវីរុស​​ធ្វើ​ចរាចរណ៍​និង​ចម្លង​​មក​មនុស្ស​តាម​រយៈ​​​សត្វ​ប្រមាណ​ដល់​ទៅ១៤០​ប្រភេទ តែ​ជា​ពិសេស​តាម​រយៈ​ពពួក​សត្វកកេរ មាន​ជាអាទិ៍​សត្វ​កណ្តុរ​ តែ​ក៏​មាន​ដែរ​ក្នុង​ករណី​កម្រ​ដែល​ចម្លង​ដោយ​សត្វ​ប្រចៀវ​ ពស់​ ឬ​ត្រី។ តាម​ធម្មតា​ ហាន់តាវីរុស​ឆ្លង​ចូល​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​ដោយ​មិនផ្ទាល់​ទេ គឺ​តាម​រយៈ​ការ​ដក​ដង្ហើម​ស្រូប​យក​លម្អ​ង​ធូលី ដែល​បំពុល​ ដោយ​អាចម៍​ ឬទឹក​នោម​ កណ្តុរ​ឈឺ។ ការ​ចម្លង​ដោយ​កណ្តុរ​ខាំ​ជា​ករណី​កម្រ​ណាស់។ មនុស្ស​​ដែល​ប្រឈម​នឹង​ការ​ចម្លង​មេរោគ​ហាន់តាវីរុស ច្រើន​ជា​បុគ្គល​ធ្វើការ​នៅ​ក្នុង​ចំការ ក្នុង​ព្រៃ​ ក្នុង​តំបន់​មាន​ហានិភ័យ​ ដោយ​ទៅ​ប៉ះពាល់​ឧស​ ឈើ​ងាប់​ ឬជា​អ្នក​បោស​សម្អាត​ទីតាំង​មាន​លម្អ​​ធូលី​ច្រើន។ ហាន់តាវីរុស និង​ការ​ចម្លង​ពី មនុស្សទៅមនុស្ស ​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ ដែលខុស​ៗ​គ្នា​ទៅ​តាម​តំបន់​ទី​តាំងភូមិសាស្ត្រ​ ពី​ទ្វីបមួយ​ទៅ​ទ្វីប​មួយ និង​ដែល​ផ្តល់​អាការៈ​​ជំងឺ​ក៏​ខុស​គ្នា​ដែរនោះ ហាន់តាវីរុសកម្រ​ចម្លង​ក្នុង​រង្វង់​មនុស្ស​ម្នាក់​ទៅមនុស្ស​ម្នាក់​ណាស់។​ ក្នុង​ចំណោម​វីរុសហាន់តា​៣៨​ប្រភេទ​ដែល​ក្រុម​វេជ្ជសាស្ត្រ​​ស្គាល់​ ​មាន​តែ​មួយ​ប្រភេទ​គត់​ដែល​អាច​ចម្លង​ពី​មនុស្ស​ទៅមនុស្ស​បាន នោះ​គឺហាន់តាវីរុស​​ប្រភេទ​Andes។ ការ​ចម្លង​ពីមនុស្ស​ទៅ​មនុស្ស ធ្លាប់​ឃើញ​មាន​កើត​​ជា​លើក​ទី​មួយ កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៩៦  នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ប្រទេស​អាហ្សង់ទីន ម្តង តែដោយ​ពុំ​មាន​ការ​ផ្ទុះ​រាត​ដាលទេ។ នៅ​លើក​នេះ​ ​ហាន់តាវីរុស​ ​ដែលបាន​និ​ងកំពុង​ចម្លង​នៅក្នុង​នាវា​ទេសចរណ៍​Hondius បណ្តាល​ឱ្យ​ស្លាប់​ទេសចរ​បីនាក់ ក៏​ជា​ ហាន់តាវីរុស ​ប្រភេទAndes ដែរ។ មេរោគ​ហាន់តា ប្រភេទ​Andes ​រក​ឃើញ​នៅអាហ្សង់ទីន មាន​សមត្ថភាព​ចម្លង​ខ្ពស់​។ ពពួក​សត្វ​កណ្តុរ​​ តូចៗ​​កន្ទុយ​វែង រស់​នៅ​វាល​ស្រែ ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ភ្នាក់ងារ​ចម្លង​មេរោគ មក​មនុស្ស រួច​ពី​មនុស្ស​ទៅ​មនុស្ស។ រយៈ​ពេល​ឆ្លង​ខ្លាំង និង​ងាយ​ឆ្លង​បំផុត គឺ​នៅ​ដំណាក់កាល​ដំបូង​នៃ​ជំងឺ​ ពោល​គឺ​នៅ​ពេល​ជំងឺ​ទើប​​ចាប់​ផ្តល់​រោគ​សញ្ញាដំបូង​​ ហើយ​អ្នក​ជំងឺ​​មិន​ទាន់​បាន​ចាប់​ផ្តើម ឬ​ទទួល​ការ​​ព្យាបាល​នៅ​ឡើយ។ ហេតុ​ដូច្នេះហើយ​បាន​ជាជន​រងគ្រោះ​ងាយ​ប្រឈម​នឹង​ការ​ឆ្លង​ហាន់តាវីរុស

    10 min

  8. May 7

    ប៉ាគីនសុន​ ជា​ជំងឺអ្វី?

    ​​ញ័រ​ រឹងសរសៃ​រឹង​សាច់​ដុំ​ពិបាក​ធ្វើ​ចលនា​ធ្វើ​ ចលនា​យឺតៗ ខ្សោយ​កម្លាំង​ ប៉ាគីនសុន​ជា​ជំងឺ ​មនុស្ស​ចាស់ ដែលមាន​កើត​ច្រើន ​លំដាប់​ទីពីរ​បន្ទាប់​ពី​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់ ក្នុង​ផ្នែក​ប្រព័ន្ធប្រសាទ។ មាន​មនុស្ស​ចាស់​ជិត​​១០លាន​នាក់​ ដែល​កើត​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន​នេះ នៅលើ​ពិភពលោក។ នេះ​បើ​តាម​តួលេខ​របស់​សមាគម​ប៉ាគីសុន​បារាំង។ តើ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន​ជា​ជំងឺ​អ្វី? ប៉ាគីនសុនជា​ជំងឺ​ដែល​កើត​មាន​ញឹកញាប់​លំដាប់​ទីពីរ បន្ទាប់​ពី​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់​អាល់ហ្សៃម៉ែរ ប៉ុន្តែ​ហាក់​ដូច​ជា​ពុំ​សូវ​មាន​អ្នក​ចាប់​អារម្មណ៍​និង​ស្គាល់​ទេ។ ជា​ប់​ឈ្មោះ​ជា​ជំងឺ​ញ័រ ប៉ាគីសុនដែល​ច្រើន​កើត​លើ​មនុស្ស​ចាស់​ចាប់​ពី​អាយុ​៦០​ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ មិនមែន​កំណត់​ត្រឹម​អាការៈ​ញ័រ​ និង​សមត្ថភាព​បញ្ជា​របស់​ខួរ​ក្បាល​ទេ។ អ្នក​ជំងឺ​ប៉ាគីនសុនជា​ច្រើន​​បាន​លើក​​ឡើង​អំពី​អាការៈ​រោគ​ជា​ច្រើន​ផ្សេង​ទៀត ដូច​ជា​វិបត្តិ​ដំណេក វិបត្តិ​បញ្ញា​ញាណ និង​ប្រព័ន្ធ​រំលាយ​អាហារ ទល់​លាមក​រ៉ាំរ៉ៃ ការ​ឈឺ​ចុកចាប់ ស្រមើស្រមៃ​ផ្តេសផ្តាស ខ្វល់​ខ្វាយ​ថប់​បារម្ភ ធ្លាក់​ទឹក​ចិត្ត​ឬ វិបត្តិ​ផ្ចង់​អារម្មណ៍។ល។ ដោយ​ហេតុ​តែ​មាន​ទម្រង់​ច្រើន ទើប​ការ​វិភាគ​រោគ​សញ្ញា​មានការ​លំបាក​ខ្លាំង ឯ​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​អ្នក​ជំងឺ​រង​ការ​រំខាន​ខ្លាំង។ ​ប៉ាគីនសុនជា​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ៃ វិវឌ្ឍ​ដោយ​យឺតៗ​និង​ទៅមុខ​ជានិច្ច​។ ការ​ធ្វើ​រោគ​វិនិច្ឆ័យ​កំណត់​រក​អាការៈ​សញ្ញា​ដំបូង​នៃ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន បាន​កាន់​តែ​ឆាប់ កាន់តែ​ប្រសើរ ព្រោះ​គ្រូពេទ្យ​អាច​ផ្តល់​ការ​ព្យាបាល​ដែល​ជួយ​ធានា​រក្សា​គុណភាព​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​បាន​​យូរ​អង្វែង។ តែ​ជា​ទូទៅ រោគ​សញ្ញា​ជាក់លាក់​នៃ​ជំងឺ​ប៉ាគីនសុន ច្រើន​តែ​លេច​ឡើង​នៅ​ពេល​ណា​កោសិកាប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​ផលិត​ជាតិ​ដូប៉ាមីន ត្រូវ​បំផ្លាញ​អស់​ប្រមាណ​ពី​៥០ទៅ​៧០%​ទៅ​ហើយ ហើយ​ខួរ​ក្បាល​មិន​អាច​បំពេញ​វិញ​បាន។ រោគ​សញ្ញាចម្បងៗ​នៃ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន ​អាការៈ​​សញ្ញា​ចម្បង​នៃ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន មាន​បី គឺ​ ការ​ញ័រ ពិបាក​ធ្វើ​ចលនា និង​ភាព​រឹង។ អាការៈ​ទាំង​បី នេះ មិន​ប្រាកដ​ថា​លេច​ឡើង​ទន្ទឹម​ពេល​គ្នា​ជាមួយ​គ្នា​ទេ ហើយ​មាន​កំរិត​ខុស​គ្នា​ ជួន​ញ័រ​ខ្លាំង​ជាង ជួន​ភាព​រឹង​ខ្លាំង​ជាង។ ការញ័រ នៃ​ជាជំងឺ​ប៉ាគីសុន លេច​ឡើង​ជា​បឋម​​នៅ​ផ្នែក​ម្ខាង​នៃ​រាង​កាយជា​ពិសេស​នៅ​ដៃ​ ញ័រ​ដៃ​ស្តាំ ឬ​ដៃ​ឆ្វង ​រួច​ញ័រ​ទាំង​សង​ខាង និង​ឡើង​ដល់​ក្បាល។ តែ​បបូរមាត់ ចង្ការ ជើង ក៏​អាច​រង​ការ​ប៉ះពាល់​ដោយ​ជំងឺ​ប៉ាគីនសុន ហើយ​មាន​សញ្ញា​ញ័រ​ដែរ។ ខុស​ពី​ការ​ញ័រ​ឃ្លាន ​ជា​ការ​ញ័រ​ប៉ាគីនសុនកើត​ឡើង​នៅ​ពេ​ល​សម្រាក នៅ​ពេល​អ្នក​ជំងឺ​នៅ​ស្ងៀម ឬ​នៅ​ពេល​មាន​ក្តី​រន្ធត់​អារម្មណ៍ និង​ពេល​ប្រឹង​គណនា​។ អាការៈ​សញ្ញា​នេះ​នឹង​បាត់​ទៅ​វិញ នៅ​ពេល​អ្នក​ជំងឺ​ចាប់​ផ្តើមធ្វើ​ចលនា​ឬ​សកម្មភាព​អ្វីមួយ។ ចំពោះ​អាការៈ​ប៉ះពាល់​នឹង​ចលនានាំ​ឱ្យ​មាន​សភាព​ឬ​កាយវិការ​យឺតៗ ​វិញ អ្នក​ជំងឺ​ប៉ាគីនសុននឹង​ដើរយឺតៗ ជំហាន​ខ្លីៗ​ ដៃបង់​បោយ​មិន​លះ​ដូច​មនុស្ស​ធម្មតា​ទេ ងើប​ដើរ​ឈរអង្គុយ​ឬ​ងាក​ឆ្វេង​ស្តាំ​យ៉ាង​លំបាក។ សូម្បី​តែ​​​ភ្នែក​ក៏មិនសូវ​ប្រិច សំឡេង​ខ្សោយ​បែប​បង្អូសៗ។ ប៉ាគីនសុនបាន​ធ្វើ​ឱ្យ​សាច់​ដុំ ឡើង​​តឹង​រឹង ដែល​ជា​ផលវិបាក អ្នក​ជំងឺ​គ្មានភាព​ទន់ភ្លន់​ក្នុងការ​បញ្ចេញ​​ចលនា​ទេ។ ភាព​រឹង​នេះ​​អាច​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​ចុក​ចាប់ផងនៅ​ពេល​ប្រឹង​ធ្វើ​អ្វីមួយ​៕

    9 min
See All (52)

About

សុខភាព​ជា​បញ្ហា​ចម្បង​របស់​មនុស្ស​គ្រប់​រូប ! ដើម្បី​​ចូល​រួម​​ចំណែក​​លើក​​កម្ពស់​​សុខភាព​សាធារណៈ នៅ​​រៀង​រាល់​​​ថ្ងៃ​​ពុធ អស់​លោក​អ្នកនាង​នឹង​បាន​ស្តាប់ សេចក្តី​អត្ថាធិប្បាយ និង​បទសម្ភាសន៍​របស់ អៀង សុខម៉ិញ ជាមួយ​​នឹង​​គ្រូពេទ្យ​​ឯកទេស ស្តី​ពី​​ប្រធានបទ​​ផ្សេងៗ​ទាក់ទង​​នឹង​​សុខភាព មានជាអាទិ៍​ការការពារ ការព្យាបាល។

Information

More From RFI ខេមរភាសា / RFI Khmer

You Might Also Like