នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ

RFI ខេមរភាសា / RFI Khmer
  • 5.0 (1)
  • HEALTH & FITNESS
  • UPDATED WEEKLY

សុខភាព​ជា​បញ្ហា​ចម្បង​របស់​មនុស្ស​គ្រប់​រូប ! ដើម្បី​​ចូល​រួម​​ចំណែក​​លើក​​កម្ពស់​​សុខភាព​សាធារណៈ នៅ​​រៀង​រាល់​​​ថ្ងៃ​​ពុធ អស់​លោក​អ្នកនាង​នឹង​បាន​ស្តាប់ សេចក្តី​អត្ថាធិប្បាយ និង​បទសម្ភាសន៍​របស់ អៀង សុខម៉ិញ ជាមួយ​​នឹង​​គ្រូពេទ្យ​​ឯកទេស ស្តី​ពី​​ប្រធានបទ​​ផ្សេងៗ​ទាក់ទង​​នឹង​​សុខភាព មានជាអាទិ៍​ការការពារ ការព្យាបាល។

  1. 7H AGO

    ប៉ាគីនសុន​ ជា​ជំងឺអ្វី?

    ​​ញ័រ​ រឹងសរសៃ​រឹង​សាច់​ដុំ​ពិបាក​ធ្វើ​ចលនា​ធ្វើ​ ចលនា​យឺតៗ ខ្សោយ​កម្លាំង​ ប៉ាគីនសុន​ជា​ជំងឺ ​មនុស្ស​ចាស់ ដែលមាន​កើត​ច្រើន ​លំដាប់​ទីពីរ​បន្ទាប់​ពី​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់ ក្នុង​ផ្នែក​ប្រព័ន្ធប្រសាទ។ មាន​មនុស្ស​ចាស់​ជិត​​១០លាន​នាក់​ ដែល​កើត​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន​នេះ នៅលើ​ពិភពលោក។ នេះ​បើ​តាម​តួលេខ​របស់​សមាគម​ប៉ាគីសុន​បារាំង។ តើ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន​ជា​ជំងឺ​អ្វី? ប៉ាគីនសុនជា​ជំងឺ​ដែល​កើត​មាន​ញឹកញាប់​លំដាប់​ទីពីរ បន្ទាប់​ពី​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់​អាល់ហ្សៃម៉ែរ ប៉ុន្តែ​ហាក់​ដូច​ជា​ពុំ​សូវ​មាន​អ្នក​ចាប់​អារម្មណ៍​និង​ស្គាល់​ទេ។ ជា​ប់​ឈ្មោះ​ជា​ជំងឺ​ញ័រ ប៉ាគីសុនដែល​ច្រើន​កើត​លើ​មនុស្ស​ចាស់​ចាប់​ពី​អាយុ​៦០​ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ មិនមែន​កំណត់​ត្រឹម​អាការៈ​ញ័រ​ និង​សមត្ថភាព​បញ្ជា​របស់​ខួរ​ក្បាល​ទេ។ អ្នក​ជំងឺ​ប៉ាគីនសុនជា​ច្រើន​​បាន​លើក​​ឡើង​អំពី​អាការៈ​រោគ​ជា​ច្រើន​ផ្សេង​ទៀត ដូច​ជា​វិបត្តិ​ដំណេក វិបត្តិ​បញ្ញា​ញាណ និង​ប្រព័ន្ធ​រំលាយ​អាហារ ទល់​លាមក​រ៉ាំរ៉ៃ ការ​ឈឺ​ចុកចាប់ ស្រមើស្រមៃ​ផ្តេសផ្តាស ខ្វល់​ខ្វាយ​ថប់​បារម្ភ ធ្លាក់​ទឹក​ចិត្ត​ឬ វិបត្តិ​ផ្ចង់​អារម្មណ៍។ល។ ដោយ​ហេតុ​តែ​មាន​ទម្រង់​ច្រើន ទើប​ការ​វិភាគ​រោគ​សញ្ញា​មានការ​លំបាក​ខ្លាំង ឯ​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​អ្នក​ជំងឺ​រង​ការ​រំខាន​ខ្លាំង។ ​ប៉ាគីនសុនជា​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ៃ វិវឌ្ឍ​ដោយ​យឺតៗ​និង​ទៅមុខ​ជានិច្ច​។ ការ​ធ្វើ​រោគ​វិនិច្ឆ័យ​កំណត់​រក​អាការៈ​សញ្ញា​ដំបូង​នៃ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន បាន​កាន់​តែ​ឆាប់ កាន់តែ​ប្រសើរ ព្រោះ​គ្រូពេទ្យ​អាច​ផ្តល់​ការ​ព្យាបាល​ដែល​ជួយ​ធានា​រក្សា​គុណភាព​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​បាន​​យូរ​អង្វែង។ តែ​ជា​ទូទៅ រោគ​សញ្ញា​ជាក់លាក់​នៃ​ជំងឺ​ប៉ាគីនសុន ច្រើន​តែ​លេច​ឡើង​នៅ​ពេល​ណា​កោសិកាប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​ផលិត​ជាតិ​ដូប៉ាមីន ត្រូវ​បំផ្លាញ​អស់​ប្រមាណ​ពី​៥០ទៅ​៧០%​ទៅ​ហើយ ហើយ​ខួរ​ក្បាល​មិន​អាច​បំពេញ​វិញ​បាន។ រោគ​សញ្ញាចម្បងៗ​នៃ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន ​អាការៈ​​សញ្ញា​ចម្បង​នៃ​ជំងឺ​ប៉ាគីសុន មាន​បី គឺ​ ការ​ញ័រ ពិបាក​ធ្វើ​ចលនា និង​ភាព​រឹង។ អាការៈ​ទាំង​បី នេះ មិន​ប្រាកដ​ថា​លេច​ឡើង​ទន្ទឹម​ពេល​គ្នា​ជាមួយ​គ្នា​ទេ ហើយ​មាន​កំរិត​ខុស​គ្នា​ ជួន​ញ័រ​ខ្លាំង​ជាង ជួន​ភាព​រឹង​ខ្លាំង​ជាង។ ការញ័រ នៃ​ជាជំងឺ​ប៉ាគីសុន លេច​ឡើង​ជា​បឋម​​នៅ​ផ្នែក​ម្ខាង​នៃ​រាង​កាយជា​ពិសេស​នៅ​ដៃ​ ញ័រ​ដៃ​ស្តាំ ឬ​ដៃ​ឆ្វង ​រួច​ញ័រ​ទាំង​សង​ខាង និង​ឡើង​ដល់​ក្បាល។ តែ​បបូរមាត់ ចង្ការ ជើង ក៏​អាច​រង​ការ​ប៉ះពាល់​ដោយ​ជំងឺ​ប៉ាគីនសុន ហើយ​មាន​សញ្ញា​ញ័រ​ដែរ។ ខុស​ពី​ការ​ញ័រ​ឃ្លាន ​ជា​ការ​ញ័រ​ប៉ាគីនសុនកើត​ឡើង​នៅ​ពេ​ល​សម្រាក នៅ​ពេល​អ្នក​ជំងឺ​នៅ​ស្ងៀម ឬ​នៅ​ពេល​មាន​ក្តី​រន្ធត់​អារម្មណ៍ និង​ពេល​ប្រឹង​គណនា​។ អាការៈ​សញ្ញា​នេះ​នឹង​បាត់​ទៅ​វិញ នៅ​ពេល​អ្នក​ជំងឺ​ចាប់​ផ្តើមធ្វើ​ចលនា​ឬ​សកម្មភាព​អ្វីមួយ។ ចំពោះ​អាការៈ​ប៉ះពាល់​នឹង​ចលនានាំ​ឱ្យ​មាន​សភាព​ឬ​កាយវិការ​យឺតៗ ​វិញ អ្នក​ជំងឺ​ប៉ាគីនសុននឹង​ដើរយឺតៗ ជំហាន​ខ្លីៗ​ ដៃបង់​បោយ​មិន​លះ​ដូច​មនុស្ស​ធម្មតា​ទេ ងើប​ដើរ​ឈរអង្គុយ​ឬ​ងាក​ឆ្វេង​ស្តាំ​យ៉ាង​លំបាក។ សូម្បី​តែ​​​ភ្នែក​ក៏មិនសូវ​ប្រិច សំឡេង​ខ្សោយ​បែប​បង្អូសៗ។ ប៉ាគីនសុនបាន​ធ្វើ​ឱ្យ​សាច់​ដុំ ឡើង​​តឹង​រឹង ដែល​ជា​ផលវិបាក អ្នក​ជំងឺ​គ្មានភាព​ទន់ភ្លន់​ក្នុងការ​បញ្ចេញ​​ចលនា​ទេ។ ភាព​រឹង​នេះ​​អាច​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​ចុក​ចាប់ផងនៅ​ពេល​ប្រឹង​ធ្វើ​អ្វីមួយ​៕

    9 min

  2. APR 9

    តើ​ការ​ចិញ្ចឹមសត្វជាមិត្ត មាន​អត្ថប្រយោជន៍​យ៉ាងណា​ចំពោះ​សុខភាព?

    ចិញ្ចឹម​​ឆ្កែ ឆ្មា ធ្វើ​ជាមិត្ត​ រស់​នៅក្នុង​ផ្ទះជាមួយ​ ឬ​មាន​កូន​អាង​ចិញ្ចឹម​ត្រី​ អាច​ប្តូរផ្លាស់​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​យើង​បាន។ តើសត្វ​អាច​មាន​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាងណាជាមួយ​មនុស្ស? តើការសត្វ​ចិញ្ចឹមជាមិត្តផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍អ្វីខ្លះសម្រាប់សុខភាព? ការ​ចិញ្ចឹម​សត្វ​យក​មក​ធ្វើ​​ជា​មិត្ត ​រស់​នៅក្នុង​ផ្ទះ​ជាមួយ​ម្ចាស់ មិនសូវ​ពេញ​និយម​ទេ​នៅក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ។ ខ្លះរើស​អើង​ព្រោះ​ជា​សត្វ ខ្លះ​ខ្លាច​ភាព​កខ្វក់ ខ្លះ​ខ្លាច​កើត​ហឺត ... ប៉ុន្តែ​ការ​ចិញ្ចឹមសត្វ​​ធ្វើ​ជា​មិត្ត​​​ក្នុង​ផ្ទះ​អាច​ផ្តល់​អត្ថប្រយោជន៍​​ច្រើន​ដល់​សុខភាព ៖ សុខភាព​ផ្លូវកាយ ផ្លូវ​ចិត្ត និងសង្គម។ នៅ​ប្រទេសខ្លះ​ ​វេជ្ជ​សាស្ត្រ​បាន​បញ្ចូល​សត្វ​​ចិញ្ចឹម​ ទៅ​ក្នុង​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ជួយ​​ព្យាបាលនិង​ថែទាំ​អ្នក​ជំងឺ​ផង។ គុណប្រយោជន៍​ការ​ចិញ្ចឹម​សត្វ​ជា​មិត្តចំពោះ​​​សុខភាព ត្រូវ​បាន​អនុម័តដោយ​​វិទ្យាសាស្ត្រ​ទៀត។ ​ការ​សិក្សា​ជា​ច្រើន​បាន​បញ្ជាក់អំពី​ឥទ្ធិពល​វិជ្ជមាន​នៃ​សត្វ​ចិញ្ចឹម​ជាមិត្ត​។ ប៉ុន្តែការ​ចិញ្ចឹម​សត្វ​មិន​ផ្តល់​គុណប្រយោជន៍​ចំពោះ​សុខភាព ជា​លក្ខណៈ​​ស្វ័យប្រវត្តិ​ប្រវត្តិ​ទេ។ ​វា​អាស្រ័យ​ជាពិសេស​ទៅលើ​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​សត្វ​ចិញ្ចឹម​ផង និង​ទៅលើ​ការ​គោរព សុខុមាលភាព​របស់​សត្វ​នោះ​ផង។  នេះ​បើ​តាម​ការ​ពន្យល់​បំភ្លឺ​របស់​លោក​ Jean-Marc Poupard បណ្ឌិត​ផ្នែក​នរវិទ្យា​ និង​ជា​នាយក​​ផ្នែក​ទំនាក់ទំនង​មនុស្ស​សត្វ​ នៅសកលវិទ្យាល័យ​ Paris Cité។ សត្វ​ចិញ្ចឹម​និង​ឥទ្ធិពល​ចំពោះ​សុខភាព​ផ្លូវ​កាយ សត្វ​ចិញ្ចឹម មិន​​គ្រាន់​តែជា​មិត្តដើម្បី​​រស់​កំដ​គ្នា​ទេ តែ​ថែម​ទាំង​អាច​ដើរ​តួនាទីសំខាន់​ក្នុង​លំនឹង​ជីវិត​របស់​ម្ចាស់​ទៀត​ផង។ ទោះ​ជា​ម្ចាស់​រស់​នៅ​តែឯង ឬ​ជា​គ្រួសារ​មាន​គ្នា​ច្រើន គ្នា​តិច​​ ជា​ក្មេង​ឬ​ជា​ចាស់​ក៏​ដោយ ក៏​វត្តមាន​នៃ​សត្វ​ចិញ្ចឹមក្នុងផ្ទះ​​អាច​ជះ​ឥទ្ធិពល​ល្អ​ច្រើន​ចំពោះ សុខភាព​ដែរ។ ចំពោះក្មេង ក៏​ដូច​ជា​មនុស្ស​ធំ មាន​​សត្វ​ក្នុង​ផ្ទះ​ ជាពិសេស​សត្វ​ឆ្កែ​ ជា​កត្តា​បង្កើន​សកម្មភាព​ផ្លូវកាយ​ និង​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ស្ពឹក​ស្រពន់។ នាំ​ឆ្កែ​ទៅ​ជុះ​ ប្រលែងលេង​ជាមួយ​ឆ្មា ​ដាក់​ចំណី​ឱ្យត្រី សម្អាត​លាង​ទ្រុង​សត្វ ... បាន​បន្ថែមការងារ ភាព​​​សកម្ម​តិចតួច​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ ដល់​ម្ចាស់​។ សកម្មភាព​តិច​តួច ​ល្មមៗ​ តែ​ថេរជា​រៀង​​រាល់​ថ្ងៃ ​ជា​ប្រការ​ល្អ​សម្រាប់​សុខភាព​ បេះ​ដូង សរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូង។ មនុស្ស​ចាស់មាន​សត្វ​​ចិញ្ចឹម​ជា​មិត្ត​ មាន​គ្រោះ​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​​លើស​ឈាម​ទាប​ និង​មិន​សូវ​មាន​ផល​វិបាក​បង្ក​ឡើង​ដោយ​ជំងឺ​គ្រោះថ្នាក់​សរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូង​ទេ។ ការ​សិក្សា​ជាច្រើន​បាន​បង្ហាញ​ថា រស់​ជាមួយ​សត្វ​ អាច​ជួយ​បញ្ចុះ​សម្ពាធ​ឈាមនិង​ចង្វាក់​បេះដូង  ព្រោះ​ការ​អង្អែល ការ​ចំណាយ​ពេលមើល​ថែ​​នៅ​ជាមួយ​សត្វ​​អាច​ជួយ​លួង​លោម​ខ្លួន​យើង​ឱ្យបានស្ងប់ ​ធូរ​ល្ហែល្ហើយ ​ដែល​អាច​ជួយការពារ​​បេះ​ដូង​​ និងសរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូង នា​ថ្ងៃ​អនាគត បន្ថែម​ពី​លើ​ការព្យាបាល​ដោយ​ប្រើ​ថ្នាំ។ លូត​លាស់​ធំ​ដឹង​ក្តី​ជាមួយ​សត្វ​ចិញ្ចឹម​ក្នុង​ផ្ទះ​ ប្រៀប​ដូច​ជា​បាន​បង្ហាត់​សរីរាង្គ​ខ្លួន​ប្រាណ​ឱ្យ​ជួប​នឹងមីក្រុបស្លូតៗផ្សេងៗ​ ដែល​នឹងទៅ​​ជួយ​ប្រព័ន្ធ​ការពារ​ខ្លួន ជា​ពិសេស​ប្រព័ន្ធការពារ​ខ្លួន​របស់​ក្មេងតូចៗ​​​ឱ្យ​ចេះ​ទប់​ទល់​នឹង​ការ​បៀតបៀន​មក​ពីក្រៅ។ មាន​ន័យ​ថា​ក្មេង​កើត​និង​រស់​ជាមួយ​សត្វចិញ្ចឹម​ មាន​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺហឺត ជំងឺ​អាល្លែហ្ស៊ី​ទាប។ ប៉ុន្តែ​សូម​ប្រយ័ត្ន ! ត្រូវ​ចិញ្ចឹម​សត្វ​ដោយ​ការ​គោរព​ ដោយ​ផ្ចិត​ផ្ចង់​ ប្រកប​ដោយ​អនាម័យ ទើប​អាច​ទាញ​យកគុណប្រយោជន៍​នេះ​បាន។ ​ចំណុច​សំខាន់​មួយទៀតនៃ​​ការ​ចិញ្ចឹម​សត្វ​ជា​មិត្ត​រស់​ក្នុង​ផ្ទះ ដែល​មិន​អាច​កាត់​ថ្លៃ​បាន​នោះ​ គឺ​ការ​​កាត់​​ស្ត្រេស និង​កង្វល់។ លេង​ជាមួយ​ឆ្កែ អង្អែល​សត្វ​ឆ្មា មើល​កូន​ទន្សាយ​ដេក មើល​ត្រីក្រិម​រត់​ប្រដេញ​គ្នា​ទឹក កាយវិការ​សាមញ្ញៗ​ជាមួយ​សត្វ​ចិញ្ចឹម​ទាំងអស់​នេះ​បាន​ជួយ​បញ្ចុះអត្រា​ជាតិ​​Cortisone ដែល​គេ​ហៅថា​​អរមូនស្ត្រេស ពី​ក្នុង​ខ្លួន​យើងបាន។ ការ​សិក្សា​បាន​បង្ហាញ​ថា គ្រាន់តែ​សំឡឹង​​មើល​ឆ្កែ​ឱ្យ​ចំ​ ក៏អាចធ្វើ​ឱ្យ​ខ្លួន​យើងបញ្ចេញ​ជាតិ​​អូស៊ីតូស៊ីន ដែល​ជាអរមូន​សម្រួល ​ឱ្យ​មានអារម្មណ៍កក់​ក្តៅ ​ទុក​ចិត្ត​ យោគយល់ ចង់​រាប់អាន​ និងសម្រួល​យន្តការ​​សុខុ

    9 min

  3. APR 1

    ការ​សិក្សា​ជប៉ុន៖ ចាស់​ទៅ​ធ្វើ​ម្ហូប​ខ្លួន​ឯង ជួយ​កាត់​បន្ថយ​គ្រោះ​កើត​ជំងឺ​វង្វេង

    អ្នក​ស្រាវជ្រាវជប៉ុន​បាន​សិក្សា​ឃើញ​ថា មនុស្ស​ចាស់​ចូល​ចង្ក្រាន​​ធ្វើ​ម្ហូប​បរិភោគ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​​ មាន​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​វង្វេង​ទាប។ ​អ្នក​ដែល​មិន​ធ្លាប់​ធ្វើម្ហូប​អាហារ​ពីក្មេង​ ហើយ​ងាក​មក​​​ផ្តើម​ធ្វើ​ម្ហូប​នៅ​វ័យ​ចំណាស់ កាន់​តែទទួល​បាន​​ផល​ល្អ​ ដោយ​អាច​កាត់​បន្ថយ​គ្រោះភ្លេច​វង្វេង​​​បាន​ច្រើន​ខ្លាំងណាស់ ដល់​ទៅ​៦៧%​ឯណោះ។ តើអ្នកស្រាវជ្រាវ​ អាច​ពន្យល់​អំពី​​ទំនាក់ទំនង​នៃ​​ការ​ធ្វើម្ហូប​និងកា​រកាត់​បន្ថយ​​គ្រោះ​កើត​​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច? ដោយ​សារ​តែ​ភាពចាស់​ជរា​នៃ​ប្រជាជន​នៅលើ​ពិភពលោក និង​ដោយហេតុ​តែ​គ្មាន​ថ្នាំ​ព្យាបាល​ឱ្យ​ជា ជំងឺ​វង្វេងវង្វាន់​អាល់ហ្សៃមែរ បាន​ក្លាយ​ជា​បន្ទុក​កាន់​តែ​ធ្ងន់ឡើងៗ​សម្រាប់​សង្គម និង​មនុស្សជាតិ។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ជំនាញ​ដឹង​​ថា ជិត​ពាក់កណ្តាល​នៃ​ករណី​អាល់ហ្សៃមែរ​នៅ​ពិភពលោកអាច​បញ្ចៀស​ និង​ការពារ ឬ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ក៏​អាច​បង្អូស​ពន្យារ​ពេល​កុំឱ្យ​ឆាប់​​កើតជំងឺ​វង្វេង​​​បានដែរ តាម​រយៈ​វិធី​បង្ការ​ជា​ច្រើន​យ៉ាង។ ដូច្នេះ​យើង​ត្រូវ​ដឹង​និង​ចេះ​ជ្រើសរើស​វិធី​បង្ការ​ទើប​ប្រឹង​ទៅ​​បាន​ផល​។ ការ​ការពារ​ បង្ការ​ជំងឺ​វង្វេង​អាល់ហ្សៃមែរ​ បានក្លាយ​ជា​ប្រធានបទ​នៃ​របាយការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​២០២៥ របស់​មូលនិធិ​យក​ឈ្នះ​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់នៅ​ប្រទេស​បារាំង។ ចុះ​បើ​មាន​​​វិធី​មិន​បាច់​ប្រឹង ​សាមញ្ញ​ ចំណេញ​​ក្រពះ ​​ហើយ​អាច​ជួយ​បង្ការ​និង​កាត់​គ្រោះ​កើត​ជំងឺ​វង្វេងវង្វាន់​ដ៏​គួរ​ខ្លាច​នោះបាន តើ​អ្នក​ស្ម័គ្រ​ធ្វើ​តាម​ទេ? អ្នកស្រាវជ្រាវ​ជប៉ុនបាន​ចង្អុល​បង្ហាញគន្លង​មួយ​ដែល​ងាយ​ និង​អាច​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​ការពារ​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់ នោះ​គឺ ការ​ធ្វើ​ម្ហូប​បរិភោគ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង។ គុណប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ធ្វើម្ហូបចំពោះ​សុខភាព ធ្លាប់​ត្រូវ​បាន​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​លាត​ត្រដាង​​ច្រើន​ មក​ហើយ។ ការ​សិក្សា​ខ្លះ​ បាន​ចាត់​ទុក​ការ​ធ្វើ​ម្ហូប​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដ៏​អស្ចារ្យ​​​សម្រាប់​មាន​សុខភាពល្អ។ បរិភោគ​​ម្ហូប​ធ្វើ​ខ្លួនឯង​នៅ​ផ្ទះ នឹង​នាំ​ឱ្យ​មាន​សុខភាព​ល្អ មិន​ងាយ​កើត​ជំងឺ​ទឹក​នោម​ផ្អែម ជំងឺធាត់​ជ្រុល ឬ​ជំងឺ​សរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូង​ និង​ផ្តល់​ផល​ល្អ​​ដល់​ខួរក្បាល។ នៅ​ឆ្នាំ​២០២២​​ ការ​សិក្សា​អូស្រ្តាលី​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​នៃការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​ធាត់​ជ្រុល​ចុកខ្លាញ់ បាន​អះអាង​ថា​កា​រធ្វើ​ម្ហូបដោយ​ខ្លួន​ឯង​​ អាច​ជួយស្តារ​​សុខភាពផ្លូវ​ចិត្ត​​ឱ្យ​បាន​ប្រសើរ​ឡើង។ ឥទ្ធិពល​នៃ​សកម្មភាព​​ធ្វើ​ម្ហូប​ចំពោះ​ផាសុកភាព​ផ្លូវ​កាយ​និង​ផ្លូវ​ចិត្ត នឹង​ស្តែង​ឡើង​នៅ​៧សប្តាហ៍ បន្ទាប់​ពី​បាន​​ចូល​ចង្ក្រានធ្វើម្ហូប​ដោយ​ទៀង​ទាត់។ តែពេល​នេះ ​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ជប៉ុនសិក្សា​ឃើញ​ទៀតថា មនុស្ស​ចាស់​ធ្វើ​ម្ហូប​ពិសា​ដោយ​ខ្លួន​ឯង តែ​ម្តង​ក្នុង​មួយសប្តាហ៍ ​គ្រប់គ្រាន់​នឹង​កាត់​បន្ថយ​គ្រោះ​កើត​ជំងឺ​អាល់ហ្សៃមែរ​ បាន​មួយ​ភាគបួន​។​ ​ការ​សិក្សា​ជប៉ុននេះមាន​ចុះផ្សាយនៅ​ទំព័រ​ទស្សនាវដ្តី​វិទ្យាសាស្ត្រសុខភាព Journal of Epidemiology and Community Health ​​ថ្ងៃ​ទី ២៤​មីនា​ឆ្នាំ​២០២៦។ ​ដើម្បី​អាច​ចេញ​សេចក្តីសន្និដ្ឋាន​ ​ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ជប៉ុន បាន​សិក្សា​តាមដាន​ក្រុម​មនុស្ស​ចាស់​ជប៉ុន​ អាយុ​ទាប​បំផុត​ ​៦៥​ឆ្នាំ រយៈ​ពេល​៦​ឆ្នាំ​ជាប់​គ្នា (២០១៦-២០២២)។ ជា​លទ្ធផល​ មនុស្ស​ចាស់​ណា​បាន​ចូល​ចង្ក្រាន​ធ្វើ​ម្ហូប​ យ៉ាងហោច​ម្តង​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍ មាន​ហានិភ័យ​ធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ​រោគ​វង្វេង​​​ថយ​អស់​ប្រមាណ​ពី​២៣%សម្រាប់​មនុស្ស​ប្រុស ​និង​​២៧%សម្រាប់​មនុស្ស​ស្រី បើ​ប្រៀប​ទៅនឹង​ចាស់​ដែល​មិនចូល​​ធ្វើ​ម្ហូប​សោះ​ ឬ​គ្មាន​ទម្លាប់​ធ្វើ​ម្ហូប​ខ្លួន​ឯង។ គួរ​ឱ្យ​កត់​សម្គាល់​ខ្លាំង​និង​ជា​ពិសេស​ ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត គ្រោះ​កើត​ជំងឺ​អាល់ហ្សៃមែរ បាន​ធ្លាក់​​ទាប​ខ្លាំង (ថយ-៦៧%) ចំពោះ​មនុស្ស​ចាស់​ណា​ដែល​មិន​ធ្លាប់​ធ្វើ​ម្ហូប​ពី​មុន ឬ​មិន​ប្រសប់​​ធ្វើ​ម្ហូប​កាលពី​នៅ​ក្មេង។ និយាយ​បែប​ផ្សេង មិន​ចេះ​ធ្វើ​ម្ហូប​ពី​ក្មេង​តែ​ចាស់​ឡើង​ចូល​ចង្ក្រាន ស្ល​​ពិសា​ខ្លួន​ឯង អាច​កាត់​បន្ថយ​គ្រោះ​ហានិភ័យ​មាន​ជំងឺ​វង្វេង​បាន​ដល់​ទៅ​៦៧%។ ហេតុអ្វី? តាម​​បែប​អេពីដេមីសាស្ត្រ ការ​សិក្សានេះ​មិន​អាច​សន្មត់​ដោយ​ជាក់​លាក់​អំពី​ហេតុ​និង​ផល​នៃ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ការ​ធ្វើ​ម្ហូប​និង​ជំងឺ​វង្វេង​វង្វាន់​បាន​

    9 min

  4. MAR 25

    អ្នកថែមនុស្ស​ឈឺក្នុង​គ្រួសារ​​ រង​​ផលវិបាក​ផ្នែក​សុខភាព​ផ្លូវ​កាយ​និង​ផ្លូវ​ចិត្ត​យ៉ា

    ក្លាយ​ជា​អ្នក​មើល​ថែមនុស្ស​ឈឺ គឺ​ជា​ស្ថានភាព​ដែល​មានជួប​ប្រទះកាន់​តែ​ច្រើនឡើងៗ។ នៅ​ប្រទេស​បារាំង អ្នកជាប់កាតព្វកិច្ច​ត្រូវ​​​ថែមនុស្ស​ឈឺ (ដែលត្រូវ​​ជា​ម្តាយឪពុក កូន​ក្មួយ មាមីង​ ជាប់​សាច់​សាលោហិត) ​​មាន​ចំនួន​ជាង​៨​លាន​នាក់។ ហើយ​មួយភាគ​បីនៃ​អ្នក​ថែ​មនុស្សឈឺ​ ​បាន​ស្លាប់មុន​អ្នក​ជំងឺទៅ​ទៀត។ ថ្វីបើ​ក្មេង​មើល​ថែ​មនុស្ស​ចាស់​ជួយ​ជំរុញ​ឱ្យ​ក្មេង​នោះ​ឆាប់​ភាព​ចាស់ទុំ​មែន តែ​​ការ​មើល​ថែ​មនុស្ស​ឈឺ​ឬមនុស្ស​ចាស់ ជា​បន្ទុកដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​ខ្លាំង​ណាស់​ ដែល​អាច​​ផលវិបាក​ដល់សុខភាព​ផ្លូវ​កាយ​និងផ្លូវ​ចិត្ត​ ព្រមទាំង​ការ​លំបាក​ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ​ទៀត។ អ្នក​មាន​កាតព្វកិច្ចត្រូវ​​មើល​ថែ​​​ម្តាយឪពុក កូនក្មួយ ស្វាមី/​ភរិយា ឬមាមីង​បងប្អូន​ ​ចាស់​ជរា មាន​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ៃ​ ឬ​ពិការ និយាយ​ជា​រួម​មើល​ថែ​សមាជិកគ្រួសារដែល​​​​បាត់ប​ង់​ស្វ័យភាព បាន​កើន​ឡើង​ជា​លំដាប់ និង​បន្ត​កើន​ឡើង​ទៀត​ នៅ​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ ព្រោះមនុស្សជាតិ​កាន់​តែ​ចាស់​ទៅៗ ​ប្រជាជនមាន​​អាយុ​កាន់​វែង ហើយក្រុម​​គ្រួសារ​បែក​ខ្ញែក​​ ចាក​ចេញ​ទៅប្រកប​របរ​កាន់​តែឆ្ងាយ​ឡើងៗ។ ការ​មើល​ថែ​សមាជិក​គ្រួសារបាត់បង់​ស្វ័យភាព ជា​ការតប​ស្នង ជា​​ទឹក​ចិត្ត​មេត្តា​ករុណា ជា​ស្នេហា ជា​ការ​លះបង់​ដ៏​ធំធេង​ តែ​ក៏​ជា​​បន្ទុក​ដ៏​ធ្ងន់​ដែល​អាច​បន្សល់​ទុកនូវ​ផលវិបាកក្នុង​ជីវភាព​​ជីវិត​រស់នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ និង​ដល់​សុខភាព​របស់​អ្នក​មើល​ថែ​ ខ្លាំងណាស់។ ប៉ុន្តែ​​ក្នុង​ផ្នែក​នេះ ពុំទាន់​​សូវ​មាន​ការគិត​គូរ ​​និងការ​​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ពី​សំណាក់​អាជ្ញាធរ​សង្គម និង​សុខាភិបាល​ទេ មិន​ថា​នៅក្នុង​ប្រទេស​ជឿនលឿន​ឬ​ប្រទេសក្រីក្រ​ឡើយ។ នៅ​ប្រទេស​បារាំង មួយ​ភាគបី​នៃ​អ្នកមើល​ថែ​មនុស្ស​ឈឺ/ចាស់ បាន​ស្លាប់​មុន​អ្នកឈឺ​ដែល​គេមើល​ថែទៅ​ទៀត។ ដូចម្តេចដែលហៅ​ថា​អ្នក​មើលថែ? អ្នកមើលថែ​ គឺ​ជាអ្នកត្រូវ​​ជួយមើល​ការ​ខុស​ត្រូវ ជា​ទៀងទាត់​ឬ​ជា​ញឹកញយ ​លើ​​មនុស្ស​ឈឺ ឬមនុស្ស​បាត់​បង់​ស្វ័យ​ភាព​ ដោយហេតុ​មាន​​ជំងឺ​ ឬ​ដោយ​ភាព​ចាស់​ជរា ឬ​ដោយ​ភាព​ពិការ។ ​ទទួល​បន្ទុក​មើល​ថែ​មនុស្សឈឺ​ក្នុង​គ្រួសារ​ មិនមែន​ជា​ជម្រើស​ មិនមែន​ជា​​ជំនាញ មិនមែន​ជា​អាជីព និង​គ្មានទទួល​បាន​ប្រាក់បៀរវត្សរ៍ ប្រាក់​បំណាច់​នៅ​ពេល​ចូល​និវត្តន៍​ទេ។ អ្នក​ជំងឺ​ជា​សមាជិក​ក្នុង​​គ្រួសារ​ អាច​ជា​ឪពុកម្តាយ ជា​កូនចៅ ជា​ស្វាមី ជា​ប្រពន្ធ  ជា​សាច់​ញាតិ ដែល​ត្រូវ​ការ​ជំនួយ​​ជារៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ ឬ​ស្ទើរ​ជាប់​ជា​ប្រចាំ ជា​ទូទៅ​គឺដោយ​ភាព​​​ជរា ពិការ​ ឬ​មានជំងឺ។ ជំងឺ​ត្រូវ​ការ​អ្នក​មើល​ថែ​ខ្លាំង​​ដំបូង​គេ គឺ​​ជំងឺ​វង្វេងវង្វាន់  ជំងឺ​បាត់បង់ឬ​ធ្លាក់ចុះ​​ខ្សោយ​សតិស្មារតី​ ជំងឺ​ញ័រ​ប៉ាគីសុន ជំងឺ​មហារីក​ ជំងឺ​ស្លាប់​មួយ​ចំហៀង​ខ្លួន ព្រមទាំង​​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ែ​ផ្សេង​ទៀត។ អ្នក​មាន​ជំងឺ​ខូច​សតិ វិកលចរិក មិនគ្រប់​ទឹក ជំងឺ​ញៀន (ស្រា គ្រឿង​ញៀន) ក៏​ជា​បន្ទុក​សម្រាប់​សមាជិក​ក្នុង​គ្រួសារ​ដែរ។ អ្នក​ថែ​គ្មានអត្តសញ្ញាណពិត​ប្រាកដទេ ​តែ​ភាគ​ច្រើន​​ជា​ស្ត្រី និងជាអ្នក​មានភាព​​ចាស់​ទុំ​។ គ្រប់​មនុស្ស​ ​​ក្នុង​មួយ​ជីវិត សុទ្ធ​តែ​អាច​ជួប​នៅ​​ពេល​ណាមួយ​ ថ្ងៃ​ណាមួយ​ កាលៈ​ទេសៈ​ណាមួយ​ជំរុញ​ឱ្យ​ក្លាយ​ជា​អ្នកមើល​ថែ​មនុស្ស​ឈឺ/ចាស់។ អ្នកថែ​មនុស្ស​ឈឺ​ក្នុង​គ្រួសារ​ មិនមែន​ជា​ជម្រើស​ទេ ហើយ​កម្រ​បាន​ត្រៀម​លក្ខណៈ​ទុក​ជាមុន​ណាស់ និង​កម្រ​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់ ​ឱ្យ​តម្លៃ​ទៀត។ បើ​តាម​គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ​ចិត្តសាស្ត្រ​​ នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​អ្នកថែ​ជំងឺ​វិកលចរិក​នៅទីក្រុង​Lyon (centre experts FondaMental de Lyon et Clap (centre lyonnais des aidants en psychiatrie) លោក Romain Ray “​គេ​និយាយ​អំពី​បន្ទុក​របស់​អ្នក​មើល​ថែ​គ្រួសារ​ឈឺ ដោយ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ឥទ្ធិពល​​អវិជ្ជមាន​មក​លើ​បុគ្គល​​ដែល​ជា​អ្នកមើល​ថែឪពុកម្តាយ​បង​ប្អូន​ឈឺ។ បន្ទុក​នោះ​អាច​មាន​ច្រើន​ទម្រង់៖ អាច​ជា​បន្ទុក​ផ្នែក​សម្ភារៈ ផ្នែក​ថវិកា ផ្នែក​សុខភាព​រាងកាយ និង​សុខភាព​ផ្លូវ​ចិត្ត​ទៀត។​ ផលវិបាក​​ផ្លូវ​ចិត្តនិង​ផ្លូវកាយ​​​របស់​អ្នកថែ​គ្រួសារ​ ដោយ​មិន​លម្អិត​អំពី​ផលវិបាក​ផ្នែក​សម្ភារៈ​និងថវិកា ​ដែល​បណ្តាល​មក​ពី​ការ​ចំណាយ​ផ្នែក​ព្យាបាល​ ឬ​ដោយ​ការ​​បាត់​បង់​ចំណូល​ព្រោះ​​មិន​អាច​ទៅ​បំពេញ​ការងារ​រក​លុយ​បន្ថែម​ ការ​មើល​ថែ​គ្រួសារ​ឈឺ​ឬ​អស់​ស្វ័យភាព​ ​រាល់​ថ្ងៃ​ អាច​ប៉ះពាល់​ដល់សុខភាព​រាង​កាយ​​​របស់​អ្នក​ថែ​ដែរ។ ជួយ​លើក​ដាក់​អ្នក​ជំងឺ

    10 min

  5. MAR 18

    ជំងឺ​សម្ពាធ​ឈាម៖ ក្មេងមាន​​ជំងឺ​លើស​ឈាមកើនទ្វេ​ដង​ក្នុង​ពេល​តែ​២០ឆ្នាំ

    លើស​ឈាម​ជា​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់។ ប៉ុន្តែ​គិត​ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​២០០០​មក ចំនួន​ក្មេង​កើត​ជំងឺ​លើស​ឈាម បាន​កើន​ឡើង​ទ្វេ​ដង​។ មាន​កត្តា​ជា​ច្រើន​ជា​ដើមហេតុ​នាំ​ឱ្យ​មាន​កំណើនជំងឺ​លើស​ឈាម​លើ​ក្មេង។ តើ​ជា​អ្វីខ្លះ? អត្រាអ្នក​កើត​ជំងឺលើសឈាម បានផ្ទុះឡើង យ៉ាងខ្លាំង នៅតាមបណ្តាប្រទេសជឿនលឿន និង អ្នកមាន នៅឆ្នាំ ១៩៧៥ បន្ទាប់​មកក៏​ងាក ទៅវិវឌ្ឍន៍ខ្លាំង នៅតាមបណ្តាប្រទេស ដែល មានប្រាក់ចំណូលទាប និង មធ្យម វិញ។ បើ​តាម​អង្គការ​សុខភាពពិភពលោក គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២៤ ពិភពលោក​មានអ្នកផ្ទុក​​ជំងឺ​លើស​ឈាម​អាយុ​ចន្លោះ​ពី​៣០​ឆ្នាំទៅ​៧៩ឆ្នាំ ប្រមាណ​១៤០០លាននាក់​​ ឬ​ត្រូវ​ជា​៣៣%​នៃ​ប្រជាពលរដ្ឋ​លើ​ភព​ផែន​ដី។ ហើយ​នៅក្នុងនោះ​ មាន​អ្នកជំងឺ​ពាក់​កណ្តាល មិន​ដឹង​ខ្លួន​ និង​មាន​តែ​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​១០​នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​បាន​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​ត្រឹម​ត្រូវ។ លើស​ឈាម​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ជា​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ៃ និង​ជាជំងឺ​របស់​មនុស្ស​ចាស់ ព្រោះ​ហានិភ័យ​មាន​​ជំងឺ​នេះ​ កើន​ឡើង​ទៅ​តាម​វ័យ។ ករណី​កុមារ ឬ​ក្មេង​ជំទង់​មាន​ជំងឺ​លើស​ឈាម​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​បាតុភូតពិសេស ឬ​​​​កម្រ បើ​តាម​អ្វីដែលវេជ្ជសាស្ត្រ​បាន​ដឹង​​រហូត​មក​ទល់​នឹង​ពេល​នេះ​ ប៉ុន្តែ​បើ​តាមការ​សិក្សា​ស្តី​ពី​ស្ថានភាពសុខភាព​កុមារ​​និង​ក្មេង​ជំទង់​ ​ទើប​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ថ្ងៃទី ​១២​វិច្ឆិកា ចុង​ឆ្នាំ​២០២៥ ក្នុង​ទំព័រ​ទស្សនាវដ្តី​អង់គ្លេស​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ The Lancet ចំនួនកុមារ​និង​ក្មេង​ជំទង់​មាន​រោគ​លើស​ឈាម បានកើន​ឡើង​ទ្វេដង នៅ​រវាង​ពី​ឆ្នាំ​២០០០​មកទល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន។ ​​មានន័យ​ថា ជំងឺ​សរសៃ​ឈាមបេះដូង នឹងកើន​ខ្លាំង​ដែរ នៅ​ពេល​ខាង​មុខ ព្រោះ​កុមារ​និង​ក្មេង​ជំទង់មានផ្ទុក​ជំងឺ​លើសឈាម​ទាំងអស់នោះ​ត្រូវ​ប្រឈម​ខ្លាំង​​នឹង​គ្រោះ​​មានវិបត្តិ​សរសៃ​ឈាម​បេះដូង​នៅ​ពេលធំពេញ​វ័យ​។ ជាហានិភ័យ​សុខភាព​កំរិត​ពិភពលោក! ក្នុង​រយៈ​ពេល​​២០​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​មក​នេះ​ គេ​សម្គាល់​ឃើញ​​មានករណី​ក្មេង​កើត​ជំងឺ​លើស​ឈាមកើន​មួយ​ជា​ពីរ​​។​ បើ​រាប់​ជា​ភាគ​រយ​ ឃើញ​ថា​នៅ​តិច​នៅ​ឡើយ​មែន ប៉ុន្តែ​បើ​គិត​អំពី​សមមាត្រ​នៃ​ពេលវេលា​និង​កំណើនវិញ ជា​អត្រា​គួរ​ឱ្យ​ភ្ញាក់​ផ្អើល និង​ព្រួយ​បារម្ភ​ខ្លាំង​ព្រោះគេ​ពុំ​ធ្លាប់​ឃើញ​មានជំងឺ​អ្វី​ មាន​​កំណើន​លឿន​រហ័ស​បែបនេះ​ទេ។ វេជ្ជបណ្ឌិត Peige Song អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ​វេជ្ជសាស្ត្រ​ នៃ​សកលវិទ្យាល័យ​ Zhejang ប្រទេសចិន ដែល​ជា​មេ​​គំនិតម្នាក់ ក្នុង​ចង្កោម​ក្រុម​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ដឹកនាំ​សិក្សា​អំពី​ស្ថានភាព​សុខភាព​សម្ពាធឈាម​របស់​កុមារ​និង​ក្មេង​ជំទង់​ បានពន្យល់​ប្រាប់បណ្តាញ​CNN​ស៊ីអិនអិន​ថា នៅអំឡុង​ឆ្នាំ​២០០០ ក្មេង​ប្រុស​ចំនួន​៣,៤% និង​ក្មេង​ស្រី​៣%​ មាន​ជំងឺ​លើស​ឈាម។ តែ​ថ្ងៃ​នេះ អត្រា​ក្មេង​ប្រុស​មាន​រោគ​សម្ពាធ​ឈាម​បាន​ឡើង​ដល់​៦,៥% និង​៥,៨%​សម្រាប់​ក្មេង​ស្រី។ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ​ជាង​នេះទៅ​ទៀត គេ​មិន​សូវ​ចាប់​អារម្មណ៍​​វិភាគឬ​ពិនិត្យ​សុខភាព​កុមារដៅ​រក​​រោគ​សញ្ញា​លើសឈាម​កុមារ​ទេ។ ប្រជាពលរដ្ឋ​ទូទៅ មិន​បាន​គិត​​ដល់​ឡើយ​ថា​ក្មេងអាច​មាន​បញ្ហា​សម្ពាធ​ឈាម។ តើលើស ឈាម ជា អ្វី ? ពាក្យ ថា លើស ឈាម មិនមែន សំដៅ លើ បរិមាណ ឈាម នៅក្នុង ខ្លួន ទេ តែ សំដៅ លើ កម្លាំង សម្ពាធ ឈាម ដែល ធាក់ ទៅ និង កម្លាំង សម្ពាធ ឈាម នៅ ពេល បេះដូង សម្រាក។ ហេតុដូច្នេះហើយ បាន​ជានៅពេលវាស់ សម្ពាធឈាម គេតែង ឃើញមានសរសេរ​លេខបញ្ជាក់​ពី​ កំរិតឈាម ខ្ពស់ និង កំរិតឈាម ទាប ។ កំរិតឈាម ទាំង ពីរនេះ ត្រូវឱ្យស្រប​គ្នា ៖ កំរិត​ឈាម​ទាប ត្រូវ​ស្មើនឹង​​កំរិត​ឈាម ខ្ពស់ ចែកជា​ពីរ រួច​បូក​នឹង ​មួយ (ឧទាហរណ៍​សម្ពាធ​ឈាម ល្អ គឺ ១២-៧ ព្រោះ ១២៖២+១=៧ )។ បើ កំរិត ឈាម ទាំងពីរ​កៀក​គ្នា ឬ ឃ្លាត​គ្នា​ឆ្ងាយ​ពេក​ក៏ ជា​ជំងឺ​មួយ ដែរ។ បច្ចុប្បន្ន​នេះ គេ​ចាត់​ទុក​ថា ប្រសិន បើ​មនុស្ស​ពេញវ័យ​ណា​​ម្នាក់​មាន​កំរិត សម្ពាធ​ឈាម​លើសពី ១៤ នោះ គេ​ហៅ​ថា មាន​ជំងឺ ឡើង​​ឈាម​ហើយ។ ចំពោះ​ក្មេង​វិញ សម្ពាធឈាម​តែង​ទាប​ជា​មនុស្ស​ចាស់/ធំ។ គេ​អាច​ចាត់ទុក​ថា​ក្មេង​ណា​ម្នាក់​មាន​បញ្ហា​លើស​ឈាម នៅ​ពេល​វាស់​ច្រើនលើក​ច្រើន​សា និង​ជា​ច្រើន​ដង​ ​ទៅ​ឃើញ​ថា កំរិត​​ឈាម​​ឡើង​ដល់ -១១/៦ សម្រាប់​ក្មេង​ក្រោមមួយ​ឆ្នាំ -១១,៥/៦,៥ សម្រាប់​ក្មេង​អាយុ​ពី​១ឆ្នាំ​ទៅ​៥​ឆ្នាំ -១២,៥/៨,៥ សម្រាប់​ក្មេង​អាយុចន្លោះ​​ពី ៦ ទៅ​១០ឆ្នាំ -១៤/៩ សម្រាប់​ក្មេង​ចាប់​ពី​អាយុ​១០ឡើង​ទៅ សម្ពាធ​ឈា

    9 min

  6. MAR 11

    មនុស្ស​នៅ​លើ​ពិភពលោក​នឹង​មាន​ជំងឺអាល្លែកហ្ស៊ី​គ្រប់​គ្នា​ នៅ​ពេល​​ខាង​មុខ?

    នៅចុង​ឆ្នាំ​១៩៦០ មានប្រជាពលរដ្ឋ​លើ​ភពផែនដី​តែ​ប្រមាណ​៤%​មាន​ជំងឺអាល្លែកហ្ស៊ី។ តែ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ចំនួន​អ្នក​អាល្លែកហ្ស៊ី​បានឡើង​ដល់​៣០% និង​៥០%​នៅ​ឆ្នាំ​២០៥០។ ហេតុ​អ្វី​បាន​មាន​ករណី​អាល្លែកហ្ស៊ី​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ​ដូច្នេះ? ហៀរ​សំបោរ កណ្តាស់​ឥត​ឈប់ រមាស់​រកាំ​ភ្នែក នៅ​ពេល​ប្តូរ​អាកាសធាតុ ឬឱ្យ​តែ​មេឃ​ស្រលះ ឬ​ដល់​រដូវ​ធ្លាក់​ខ្យល់ អាការៈ​នេះមិនមែន​ជា​ជំងឺ​ផ្តាសាយ​ ឬ​ជា​ជំងឺ​បណ្តាលមក​ពី​ឆ្លង​វីរ៉ុស​ទេ ប៉ុន្តែ​អាច​ជា​អាការៈ​អាល្លែកហ្ស៊ី។ អាល្លែកហ្ស៊ីកំពុង​ក្លាយ​ជា​ជំងឺ​​មាន​កើត​ច្រើន​ឡើង​ មិន​ថា​នៅ​ប្រទេស​ស្អាត ប្រទេស​កខ្វក់ ​ក្រីក្រ​ឡើយ។ នៅចុងទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​៦០ មាន​មនុស្ស​រស់​​លើ​ពិភពលោក​ប្រមាណ​តែ​៤%​ប៉ុណ្ណោះ​ បាន​កើត​​ជំងឺ​អាល្លែកហ្ស៊ី តែ​បច្ចុប្បន្ន អត្រា​អ្នក​ជំងឺ​អាល្លែកហ្ស៊ីបាន​កើន​ឡើង​ដល់​ប្រមាណ​៣០% និង​អាច​ឡើង​ដល់​៥០%​នៅ​ឆ្នាំ​២០៥០។ នេះ​បើ​តាម​ការ​ព្យាករ​របស់​អង្គការ​សុខភាព​ពិភពលោក។ មាន​ន័យ​ថា ចំនួន​​អ្នក​កើត​អាល្លែកហ្ស៊ីបានកើន​ឡើង​ពី​ ១​លើ​២៥​នាក់ ទៅ១​លើ​ ​ពីរ​នាក់ ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​តែ​ប៉ុន្មានទសវត្សរ៍​។ តើ​អាល្លែកហ្ស៊ីជា​អ្វី? អាល្លែកហ្ស៊ីជា​ប្រតិកម្ម​របស់​ខ្លួន​យើង​ទៅ​នឹង​សារធាតុ​អ្វីមួយ​ដែល​វា​មិន​អាច​ទ្រាំ​បាន -ដែល​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ប្រតិកម្ម ​ ឬហៅ​ថា​ធាតុ​allergènes ​​(​ជា​​ភាសា​បារាំង)។ ហើយធាតុ​ដែល​បង្ក​ឱ្យ​មាន​​អាល្លែកហ្ស៊ី ​ខុស​គ្នាទាំង​ស្រុង​​ពី​មនុស្ស​ម្នាក់​ទៅ​មនុស្ស​ម្នាក់​ ព្រោះ​នេះ​គឺ​ជា​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​​ប្រព័ន្ធ​ការ​ពារខ្លួនផ្ទាល់​របស់​មនុស្ស​ម្នាក់ៗ។ ប្រព័ន្ធការពារ​ខ្លួន​យើង ស្រាប់​តែ​នៅ​ថ្ងៃ​ណាមួយ​ មិន​អាច​ធន់​នឹង​​​ធាតុ​ខាង​ក្រៅណាមួយ​ដែល​មិន​ទាំងអាក្រក់ មិនកាច ឬ​ធ្លាប់​ជួប​ប្រទះ​រាល់​ថ្ងៃ​សោះ​។ ផ្តល់សញ្ញា​ថា​មិន​ត្រូវធាតុ​​នឹង​សរីរាង្គកាយ​យើង​ ហើយ​ក៏​បញ្ជា​ឱ្យ​បញ្ចេញ​ប្រតិកម្ម​​ប្រឆាំង​ដើម្បី​ធាក់​ធាតុមកពី​ក្រៅ​​នោះ​ចេញ។ នៅពេលប្រព័ន្ធ​ការពារ​ខ្លួន​សម្រេចថា​ធាតុនេះ​ឬ​នោះ​ជា​​ធាតុ​បង្ក​អាល្លែកហ្ស៊ី នៅ​ពេល​ដំបូង​ភ្លាម​ គេ​ហៅ​ថា​ជា​ដំណាក់កាលបញ្ជៀប ដោយ​ប្រព័ន្ធការពារ​ខ្លួន​ប្រាណ​សាកល្បង​បង្កើត​អង្គបដិបក្ស​សម្រាប់​ការពារប្រឆាំង​នឹងធាតុ​អាល្លែកហ្ស៊ីនោះ។ នៅ​ពេល​ជួប​លើក​ក្រោយៗទៀត វា​អាច​ជាបញ្ចេញ​ប្រតិកម្ម​ប្រឆាំង​ខ្លាំង។​ អាល្លែកហ្ស៊ីអាច​មាន​ច្រើនប្រភេទធំៗ គឺ​ ជា​អាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវ​ដង្ហើម​ខាងលើ អាល្លែកហ្ស៊ីចំណី​អាហារ អាល្លែកហ្ស៊ីថ្នាំ និង​អាល្លែកហ្ស៊ីពិសសត្វ។ អាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវ​ដង្ហើម​ខាង​លើ ប៉ះពាល់លើ​ច្រមុះ ទង​សួត និង​ភ្នែក ដែល​ច្រើន​តែបណ្តាល​មក​ពី​ កម្ទេច​លម្អងធូលីក្នុង​ផ្ទះ សត្វ​ល្អិតតូច​ខ្លាំង​មើលមិនឃើញភ្នែក ដែល​ចូលចិត្តធាតុក្តៅ​និង​សើម​ (ចៃ​ សង្កោច​ កន្លាត) រោម​សត្វឆ្កែ ឆ្មា ឬ​ទឹកនោម​កណ្តុរ ឬ​ផ្សិត​ដែល​ផ្តល់ក្លិន​ផ្តុះ​​ដោយ​ហេតុ​បរិយាកាសសើម​ថប់ នៅ​តាម​ក្នុងបន្ទប់​ទឹក ផ្ទះ​បាយ ឬ​ បន្ទប់​បិទជិត​ពេក។ លម្អងផ្កា​ក៏​ជា​ប្រភព​នាំឱ្យ​មានអាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវដង្ហើមខ្លាំងដែរ ជាពិសេស​នៅ​រដូវផ្ការីក។ ហើយ​កំរិត​នៃអាល្លែកហ្ស៊ីដោយ​លម្អងផ្កាអាស្រ័យ​ទៅ​ប្រភេទ​ផ្កា ទីតាំង​ភូមិសាស្ត្រ​ តែ​គឺ​លម្អង​ដែល​ហុយ​តាម​ខ្យល់​ជា​អ្នកបង្ក​អាល្លែកហ្ស៊ី។ ហេតុដូច្នេះហើយ​បាន​ជា​ខ្យល់​ពុលក្នុង​បរិយាកាស​មានកាន់​តែ​ច្រើន ករណី​អាល្លែកហ្ស៊ីមាន​កាន់​តែខ្លាំង ហើយ​ភាពកំណាច​នៃ​អាល្លែកហ្ស៊ីកាន់​តែ​ត្រូវ​បាន​ពង្រឹង។ អាល្លែកហ្ស៊ីចំណីអាហារ មិន​ខុស​ពី​អាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវ​ដង្ហើម​ អាល្លែកហ្ស៊ីចំណីអាហារ គឺ​ជាប្រតិកម្មនៃ​ប្រព័ន្ធ​ការពារ​ខ្លួន​ក្រោយ​លេប​អាហារអ្វីមួយ​​ចូល​ទៅ​។ គេ​មិន​ត្រូវ​ច្រលំ​រវាង​ភាព​មិនអនុគ្រោះ​នឹង​ម្ហូប​ចំណី​អាហារណាមួយ និង​អាល្លែកហ្ស៊ីអាហារ​ទេ។ អាល្លែកហ្ស៊ីអាហារ គឺ​ជា​ប្រតិកម្មភ្លាម​​ភ្លែត (កម្រ​​ចាប់​​យូរ​ដល់​២៤ឬ​៤៨ម៉ោងណាស់) និង​មាន​លេចអាការៈ​សញ្ញា​រោគ​ខ្លាំង​ច្បាស់ៗ​​តែម្តង។ រោគសញ្ញា​អាល្លែកហ្ស៊ីអាហារ អាច​ជា ការ​ភើច្រាល​ខុស​ប្រក្រតី​ (សម្រាប់​ទារក​តូច​ខ្លាំង) - ឡើង​រោលកន្ទួល​ រមាស់​នៅ​មាត់- ក្អួត​ចង្អោរ- ទល់​ខ្យល់ រាគ​ ឬ​ក្តៀន- ឡើង​រោល ក្រហម រមាស់ ប្រទាក្រអាក ត្រអក នៅ​លើ​ស្បែក- ឈឺ​ក្បាល- ថប់​ពិបាក​ដង្ហើមដូច​កើត​រោគ​ហឺត - ហៀរសំបោរ- និង​ហើម​បបូរមាត់ ម្រាមដៃម្រាម​ជើង ប្រអប់​ដៃប្រអប់​ជើង ភ្នែក​ ឬ​មុខ

    10 min

  7. MAR 5

    ការឈឺចាប់ចុក​រួយ​រ៉ាំរ៉ៃ​ បង្កើន​គ្រោះ​កើត​ជំងឺ​លើស​ឈាម

    នៅប្រទេស​បារាំង​ ​មួយ​ភាគ​បី​នៃ​មនុស្សធំ​ មាន​រោគ​​ឈឺ​ចាប់រ៉ាំរ៉ៃ​។ មិន​ថា​ជា​​ការ​ឈឺចាប់​សន្លាក់​ សាច់ដុំ ឬ​សរសៃទេ រោគ​សញ្ញា​នេះ​រំខានដល់​​ជីវិត​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ខ្លាំងណាស់​។ ​មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ការ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ​អាច​បង្កើន​ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​ឡើង​ឈាម​ទៀត។ ការឈឺចាប់គឺជារោគសញ្ញាដែលជួបជាញឹកញាប់ដែលអាចបណ្ដាលមកពីកត្តារាងកាយ និងកត្តាផ្លូវអារម្មណ៍។ ដោយសារផ្នត់គំនិតដែលគិតថា មានជំងឺ គឺត្រូវ​តែ​មានការឈឺចាប់ជារឿងធម្មតា គេ​ច្រើន​តែ​មើល​រំលង​រោគសញ្ញា​ឈឺ​ចាប់​ភាគច្រើន។ ប៉ុន្តែ​រោគ​សញ្ញា​ឈឺ​ចាប់​អាច​​បង្កជាផលវិបាក ប្រៀបដូចជាទុក្ខវេទនារបស់អ្នកជំងឺ ដែលអាចបណ្ដាលអោយមានការវិត្តន៍ទៅជាការឈឺចាប់រ៉ាំរ៉ៃ និងរំខានដល់ការរស់នៅ ជាពិសេសសម្រាប់​អ្នកជំងឺក្រោយវះកាត់ និងអ្នកជំងឺមហារីក ដែលកំពុង កើនឡើងជាគួរអោយកត់សម្គាល់។ ដូច្នេះ​ ការគ្រប់គ្រងការឈឺចាប់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព គឺជាកាតព្វកិច្ចសំខាន់សម្រាប់​គ្រូពេទ្យ និងជាសមាសធាតុមូលដ្ឋាននៃសេវាព្យាបាលថែទាំ។ ការ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃជា​ជំងឺ? ការ​ឈឺ​ចាប់ សម្គាល់​ដោយ​ការ​ឈឺឆ្អឹងឆ្អែង ​សាច់​ដុំ ​ឬសរសៃ ...​តាម​ធម្មតា​ជា​សញ្ញា​ដាស់​អាសន្ន​ប្រាប់​ថា​ខ្លួន​ប្រាណ​របស់​យើង​មាន​បញ្ហា​អ្វី​មួយ ដូច​ជា​មាន​ជំងឺ មាន​របួស មាន​រលាក​​។ល។ តែ​ពេល​ខ្លះ​ ប្រព័ន្ធ​ដាស់​អាសន្ន​​​អាច​ផ្តល់​សញ្ញា​ខុស ឬ​មិន​សមមាត្រ​​នឹង​ស្ថានភាពជំងឺ​ដែរ។ ជួន​ដំបៅ​ ជំងឺ​ជា​ហើយ ឬ​គ្មាន​ជំងឺអ្វី​ផង ក៏​មាន​អាការៈ​​ឈឺ​ចាប់ក្នុង​ខ្លួន​ដែរ។ ហេតុ​ដូច្នេះហើយ​បាន​ជា​ ពេល​ខ្លះ​នៅ​ពេល​រក​មូល​ហេតុ​មិន​ឃើញ គេ​​យល់​​ថា​​អាការៈ​ឈឺ​ចាប់របស់​អ្នក​ជំងឺ​ខ្លះ ​បណ្តាល​មក​ពីអារម្មណ៍ បណ្តាល​មក​ពី​មាន​បញ្ហា​ផ្លូវ​ចិត្ត​ដោះស្រាយ​មិន​ចេញ។ យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏​នៅ​ពេល​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​អូស​បន្លាយ​ពេល​វេលា យូរ​ខែយូរ​ថ្ងៃ​ មិន​ព្រម​បាត់ ​លើស​ពី​បី​​ខែ​ឡើង​ទៅ​ បើ​ទោះ​បី​ជា​បាន​ទទួល​ការព្យាបាល និង​លេប​ថ្នាំ​បំបាត់​ការ​ឈឺ​ចាប់​ហើយ​ គេ​អាច​ចាត់​ទុក​ការ​ឈឺ​ចាប់​នេះ​​ថា​ជា​ជំងឺ ឬ​ជា​ការ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ។ នៅប្រទេស​បារាំង​ មួយ​ភាគ​បី​នៃ​មនុស្សធំ មនុស្ស​ពេញ​វ័យ មាន​រោគ​ឈឺចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ។ ការ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ​​អាច​ជាការឈឺ​​ក្បាលមួយ​ចំហៀងដោយ​គ្មាន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ជំងឺរលាក​ខួរក្បាល​ធ្ងន់ធ្ងរ​ ការ​ឈឺ​ខ្នង​ (គ្មាន​ស្នាម​ គ្មានដំបៅ គ្មាន​ត្រូវ​វះកាត់) ឈឺ​សន្លាក់ឆ្អឹង រឹង​ រលាក​ ក្រញែងក្រញង់ ដែល​មិន​អាច​ព្យាបាល​កែកុន​ឱ្យ​ដូច​ដើម​បាន ឬ​ការ​ឈឺ​ក្រោយ​គ្រោះថ្នាក់ ឬ​ក្រោយ​ការ​វះកាត់ ដែលជា​ប្រភេទនៃ​ការ​​ឈឺ​ចាប់​លើី​ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ។ មាន​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម និង​ជំងឺ​មហារីកខ្លះ ព្រមទាំង​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ៃ​ខ្លះ​ទៀត ច្រើន​តែ​មានបង្កប់​ជំងឺ​​ឈឺចាប់រ៉ាំរ៉ៃមួយ​ទៀត់​ ពោល​គឺ​អ្នក​ជំងឺ​មាន​រោគ​ពីរ គឺ​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ៃ​ដើមមួយ និងការ​ឈឺចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ​មួយ​ទៀត។ ជួន​ថ្នាំ​ព្យាបាល​ជំងឺដើម បាន​ជាសះស្បើយ​ហើយ តែ​អាការៈ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ នៅ​តែមានបន្តទៀត។ ការ​ឈឺចាប់រ៉ាំរ៉ៃ​​នាំឱ្យ​មាន​ជំងឺ​ឡើង​សម្ពាធឈាម ក្រៅ​អំពី​រំខាន​​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​ការរស់នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ការ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ អាច​បង្កើន​ហានិភ័យដល់​ទៅ​៧៥% ​ឱ្យមាន​ជំងឺ​លើស​ឈាម​។ នេះបើ​តាម​ការសិក្សា​មួយ​ទើប​ចេញ​ផ្សាយ​ក្នុង​ទស្សនាវដ្តី​Hypertension។ ដោយ​ផ្អែក​លើ​ឯកសារ​សុខភាព​របស់​មនុស្សធំពេញ​វ័យ​ចំនួន២០ម៉ឺន​នាក់ រស់​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​រយៈ​ពេល​១៣ឆ្នាំ​កន្លះ​ជា​មធ្យម អ្នក​ស្រាវជ្រាវ បានសង្កេត​ឃើញ​អំពីផល​ប៉ះពាល់ប្រចាំ​ថ្ងៃ​នៃ​ការ​ឈឺ​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ​ទៅ​លើ​សុខភាព​ផ្លូវកាយ​​និងផ្លូវចិត្ត។ ១០​%​នៃ​អ្នកស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ចូលរួម​ក្នុង​កម្មវិធី​សិក្សា​ពិសោធន៍​ ធ្លាក់​ខ្លួន​មាន ជំងឺ សម្ពាធ​ឈាមបេះដូង (លើសឈាម) ក្នុងអំឡុងពេល​សិក្សាស្រាវជ្រាវ។ អ្នកមានការ​ឈឺ ចាប់​​រ៉ាំរ៉ៃ​ទូទៅ​ពេញ​ខ្លួន មានកំណើន​ហានិភ័យ​​ឡើង​សម្ពាធឈាម​៧៥%​លើស​អ្នក​គ្មានអាការៈ​ឈឺ​ចុកចាប់​សោះ។ ការ​ឈឺចាប់​ស្រួចស្រាវ រយៈ​ពេល​ខ្លី មានហានិភ័យ​មាន​សម្ពាធ​​ឈាម​​ខ្ពស់​ជាងគេធម្មតា​១០% ហើយ​បើ​ជា​ការ​ឈឺចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ​ច្បាស់លាស់​នៅ​កន្លែង​ណាមួយ​ឱ្យ​ប្រាកដ គ្រោះ​កើត​ជំងឺ​លើសឈាមមាន​​ខ្ពស់​ជាង​មនុស្ស​ជា​២០%។ ហានិភ័យ​មាន​​គ្រោះ​សម្ពាធឈាមខ្ពស់ជ្រុល អាស្រ័យ​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​ទីតាំង​នៃ​ការ​ឈឺចាប់ ៖ អ្នកឈឺ​ពោះរ៉ាំរ៉ៃ មានគ្រោះ​កើត​ជំងឺលើស​ឈាម​៤៣%

    9 min

  8. FEB 26

    បាតជើង​សំប៉ែត​ មានផលវិបាក​និង​គ្រោះថ្នាក់​យ៉ាងណា?

    នៅ​លើ​ពិភពលោក​ មាន​មនុស្ស​ប្រមាណ​៣០%​ មានបាត​​ជើងរាប​ស្មើ​​សំប៉ែត។ ជើង​សំប៉ែត​ ដែល​សម្គាល់​ដោយ​បាត​ជើង​រាប​ស្មើ​ប៉ះដី​ ជាប់​ឈ្មោះ​មិន​សូវ​ល្អ​ទេ​ និងអាច​​បង្ក​ផលរំខាន​​ ​ដល់​សុខភាពផង​។ តើ​ជើង​សំប៉ែត​ពិត​ជា​មានផលវិបាកនិង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​សុខភាពមែន​ឬ? បើ​មែន​តើ​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូចម្តេច? ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង បាតជើង​សំប៉ែត ជាប់​ឈ្មោះ​អាក្រក់​ថា​បង្ក​ផល​វិបាក​ដល់​សុខភាព​ច្រើន។ ប៉ុន្តែ​បើ​តាម​ការ​សិក្សា​​​បែប​វិទ្យាសាស្ត្រ​ ​បាត​ជើង​រាប​ស្មើ (ឬ​បាតជើង​សំប៉ែត) មិនមែន​ជា​ករណី​កម្រ​ទេ និង​ក៏​មិនពិត​ជា​​​ជះ​ផលវិបាកអាក្រក់​ ​ដល់​សុខភាពខ្លាំង​ ដូច​អ្វី​ដែល​គេ​ធ្លាប់​គិត​ពី​មុន​មក​ឡើយ។ នៅលើ​ពិភពលោក​ មនុស្ស​ប្រមាណពី​​៣០ទៅ​៤០​%​មាន​បាត​ជើងរាប​ស្មើ​សំប៉ែត។ ដើម្បី​បាន​ដឹង​ថាជើង​របស់​អ្នក​មាន​លក្ខណៈ​រាប​ស្មើ​សំប៉ែត​ឬ​អត់​នោះ​ សូម​សាក​ល្បង​ពិនិត្យ​​មើល​ស្នាម​ជើង​សើម​របស់​លោក​អ្នក​នៅ​ពេល​ដាក់​លើ​ដី ឬ​ឥដ្ឋ​ស្ងួត។ ប្រសិន​បើ​អ្នក​ឃើញ​ស្នាម​បាត​ជើង ពេញ​ទាំង​មូល​ នោះ​អ្នក​មាន​បាត​ជើង​រាប​ស្មើ​ហើយ។ ​ បាត​ជើង​សំប៉ែតរាប​ស្មើ​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ៖ ជើង​សំប៉ែតក្នុង​វ័យ​​កុមារ ឬវ័យ​ជំទង់ និង​បាត​ជើង​សំប៉ែត​របស់​មនុស្ស​ចាស់ ឬ​និយាយ​សរុប​ដោយ​ខ្លី​ គឺ បាត​ជើង​រាប​ស្មើ​ពី​កំណើត និង​បាតជើង​រាប​ស្មើ​ដែល​កើត​ឡើង​នៅ​ពេលធំ (មនុស្សចាស់)។ បាតជើង​រាប​ស្មើ​ពី​កំណើត ឬ​ជា​ជំងឺ ជា​ទូទៅ​ក្មេង​កើត​មក​ភ្លាម​ ច្រើន​តែ​មាន​បាតជើង​សំប៉ែត​រាប​ស្មើ រហូត​ដល់​អាយុ​៤-៥​ឆ្នាំ​យ៉ាង​តិច។ បន្ទាប់​មក​ ​តាមរយៈ​​ការ​លូតលាស់​​ធំធាត់​នៃ​សរីរាង្គកាយ បាត​ជើង​របស់​ពួកគេ​នឹង​ប្រែប្រួល​ លែង​រាប​សំប៉ែត​នៅ​ពេល​ធំ​ពេញ​វ័យ ដោយ​មាន​បាត​ខូង​បន្តិច ឬ​ខ្លាំង។ ករណី​​ជើង​សំប៉ែត​ក្នុង​វ័យ កុមារ និង​ជំទង់​នេះ ​ មិនមែន​ជា​ជំងឺ​ទេ និង​គ្មាន​អ្វី​គួរ​ឱ្យ​ព្រួយ​បារម្ភ​ឡើយ។ គ្រាន់​តែ​មាន​​ករណី​ខ្លះ ទម្រង់​បាត​ជើង​សំប៉ែត​​អាច​បណ្តាល​មក​ពី​​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​ពី​កំណើត ដោយ​មាន​ឆ្អឹង​ណា​មួយ​ខុស​ប្រក្រតី ឬ​តំណ​ឆ្អឹង​​ផ្សា​ភ្ជាប់​គ្នា​មិន​​បានល្អ​។ ដើម្បី​ដឹង​ថា បាត​ជើង​រាប​ស្មើ​បណ្តាល​មក​ពី​ភាព​មិនប្រក្រតី​នៃ​ឆ្អឹង​ឬ​អត់​នោះ សូម​សាកល្បង​ឱ្យ​ក្មេង​ឈរ​ជំទើត​​លើ​ចុង​ជើង​។ បើ​បាតជើង​ខូង​​ហើយ​កែងជើង​ទាញ​បែរ​មក​ខាង​ក្នុង​ នោះ​គ្មាន​បញ្ហា​ឆ្អឹង​ទេ។ តែ​បើ​បាត​ជើង​នៅតែ​​ត្រង់​រាប​ស្មើ ហើយ​កែង​ជើង​មិន​ខ្វេ​ចូល​ក្នុង​ទេ នោះ​គេ​អាច​សង្ស័យ​ថា​ឆ្អឹង​ណា​មួយ​នៃ​ជើង​ដុះ​លូត​លាស់​ខុស​ប្រក្រតី​ហើយ។ ចំពោះ​ បាត​ជើង​រាប​ស្មើ​របស់​មនុស្ស​ធំពេញ​វ័យ​វិញ អាច​ជាករណី​រូបសាស្ត្រ​​បន្ត​ពី​កំណើត​ ដែល​មិនមែន​ជា​ជំងឺ និង​អាច​ជា​ភាព​រាប​ស្មើនៃ​បាត​ជើង​ ​​ដែល​លេច​​ឡើង​បន្តិច​ម្តងៗ​ទៅ​តាមពេលវេលា ដោយមាឌ​ធាត់ ដោយ​​​ភាព​ចាស់​ជរា ដោយ​ការ​​ធ្លាក់​ស្រុត​ចុះ​នៃ​​ឆ្អឹង (ឆ្អឹង​ពុក- រលាក​សន្លាក់​ឆ្អឹង) ​ដោយ​ការ​ចុះ​ខ្សោយ​នៃ​សរសៃពួរ​ដែល​ចង​ទ្រ​ប្រអប់​ជើង នៃ​សាច់​ដុំ​ ឬ​ជា​ផលវិបាក​បន្សល់​ទុក​ក្រោយ​ការ​បុក​ទង្គិច​គ្រាំ​ ដូច​ជា​ធ្លាប់​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដាច់​ចុង​សរសៃពួរ នៅ​​កែងជើង។ នៅ​ដំណាក់កាល​ដំបូង ជើង​ធ្លាក់​សំប៉ែត គ្មាន​បញ្ចេញ​រោគ​សញ្ញា​។ ទាល់​តែ​យូរៗ​ និងធ្ងន់ធ្ងរ​ខ្លាំង ទើប​មាន​លេច​អាការៈ​សញ្ញា​ឈឺ​​ ត្រង់​ម្តុំ​កជើង​ឡើង នៅ​ពេល​ដើរច្រើន​ឬ​ឈរ​យូរ។ បើ​តាម​អ្នក​ជំនាញ​ បាត​ជើង​សំប៉ែត​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​​ជា​ជំងឺ​នៅ​ពេល​ណា​ដែល​វា​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​ឈឺ​ចុក​ចាប់​ផ្សេងៗប៉ុណ្ណោះ។ ​ ក្នុង​ករណី​ភាគ​ច្រើន បាត​ជើង​រាប​ស្មើ​​ពី​កំណើត​មិន​បង្ក​ឱ្យ​មាន​បញ្ហា​អ្វី​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជា​ពិសេស​ទេ។ គ្រាន់​តែ​ថា​ អ្នក​មាន​បាត​ជើង​សំប៉ែត​ពេក ​ងាយ​នឹង​​ឆាប់​ហត់ជើង​​នៅ​ពេល​ដើរ។ អ្នក​មាន​បាត​ជើង​សំប៉ែត​ ជាមនុស្ស​មិន​សូវ​ធន់​នឹង​ដំណើរ​ដើរ​ឈរ​យូរ​ ដូច​អ្នក​មាន​បាត​ជើង​ខូង​ទេ​។ ​ផ្ទុយ​ទៅវិញ បាត​ជើង​សំប៉ែត​ដែល​ណ្តាល​មក​ពីឆ្អឹង​ស្រុត​បន្តិចម្តង​ ព្រោះ​វ័យ​ ព្រោះ​មាន​បញ្ហា​ឆ្អឹង ហើយ​មាន​និន្នាការ​ដើរកែក​​ជើង​ចូល​ក្នុង អាច​បង្ក​ការ​ឈឺ​ចុក​ចាប់​​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅ​ប្រអប់​ជើង នៅ​កជើង ដល់​ជង្គង់ និង​ឡើង​តឹង​ដល់​ចុង​សរសៃ​កែង​ជើង​យ៉ាង​ខ្លាំង ព្រមទាំង​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ជំងឺ​បាត់​បង់​លំនឹង​នៅ​ពេល​ដើរ​ទៀត។ ក្នុង​ករណី​បែប​នេះ​ បាត​ជើង​សំប៉ែត​ ក្លាយ​ជា​ជំងឺ​ ដែល​តម្

    9 min
See All (52)

About

សុខភាព​ជា​បញ្ហា​ចម្បង​របស់​មនុស្ស​គ្រប់​រូប ! ដើម្បី​​ចូល​រួម​​ចំណែក​​លើក​​កម្ពស់​​សុខភាព​សាធារណៈ នៅ​​រៀង​រាល់​​​ថ្ងៃ​​ពុធ អស់​លោក​អ្នកនាង​នឹង​បាន​ស្តាប់ សេចក្តី​អត្ថាធិប្បាយ និង​បទសម្ភាសន៍​របស់ អៀង សុខម៉ិញ ជាមួយ​​នឹង​​គ្រូពេទ្យ​​ឯកទេស ស្តី​ពី​​ប្រធានបទ​​ផ្សេងៗ​ទាក់ទង​​នឹង​​សុខភាព មានជាអាទិ៍​ការការពារ ការព្យាបាល។

Information

More From RFI ខេមរភាសា / RFI Khmer

You Might Also Like