Houshivar Podcast پادکست هشیوار

Mehdi Shafa
  • 4.6 (5)
  • LIFE SCIENCES
  • UPDATED MONTHLY

در طول این پادکست، من «مهدی شفا» یک‌ کتاب‌ غیر‌‌داستانی مربوط‌ به ژنتیک، فرگشت، مغز، ذهن و‌رفتار‌انسان ‌رو خلاصه و‌ خدمت شما تعریف میکنم. این تلاشی است در جهت افزایش آگاهی، تفکر نقادانه و‌ سنجشگر و‌ بینش علمی در بین فارسی زبانان.  Summarizing and explaining books related to human brain, biology, Genetics, evolution and behavior.  Trying to promote scientific and critical thinking among Farsi-speaking people. 

  1. FEB 8

    اپیزود ویژه-منافع ملی و پایداری ایران با دکتر سجاد فتاحی

    کتاب «ایران و مسئلهٔ پایداری» نوشتهٔ دکتر سجاد فتاحی یک اثر بین‌رشته‌ای است که با استفاده از نظریهٔ سیستم‌ها، تلاش می‌کند چارچوبی علمی برای طراحی و تحلیل نظام حکمرانی ارائه دهد و به پرسش‌های بنیادین دربارهٔ پایداری ایران پاسخ دهد. این کتاب با نگاه به رفتار سازوکارهای اجتماعی ـ سیاسی، ساختار و عملکرد حکومت در ایران را بررسی کرده و نشان می‌دهد که چگونه بحران‌ها و ناکارآمدی‌ها می‌توانند تهدیدی جدی برای حفظ ثبات و پایداری کشور باشند. در فصل‌های پایانی نیز مؤلف برای اصلاح نظام حکمرانی و ارتقای پایداری اجتماعی و سیاسی پیشنهادهایی ارائه می‌کند.   دکتر سجاد فتاحی (با زمینهٔ تحصیلی در جامعه‌شناسی و مهندسی کنترل) با به‌کارگیری مفاهیم سیستم‌های پیچیده، می‌کوشد نشان دهد که پایداری ایران نه فقط یک مسئله محیط‌زیستی یا اقتصادی است، بلکه موضوعی کلان در حوزه حکمرانی و سیاست‌گذاری است که می‌تواند سرنوشت ملی را رقم بزند.     — — — — — *🎙️ پادکست هوشیوار* 🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست: https://pod.link/1707646743 📸 اینستاگرام: https://www.instagram.com/mehdi_shafa_houshivar ✈️ کانال تلگرام: https://t.me/Houshivarpodcast *🧠 پادکست پلکان خرد* 🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست: https://pod.link/1703634960 📸 اینستاگرام: https://www.instagram.com/theladderofwisdom ✈️ کانال تلگرام: https://t.me/theladderofwisdom 🐦 توییتر (X) دکتر مهدی شفا: https://x.com/mehdishafa1 Send us a text Support the show

    1h 45m

  2. FEB 5

    نقض فاحش اخلاق پزشکی در سایه سرکوب و کشتار مردم بی دفاع ایران

    در این جلسه در خدمت آقای دکتر کیارش آرامش، پزشک و‌ متخصص اخلاق پزشکی هستم. با توجه به شرایط کنونی و‌کشتار بی سابقه ده‌ها هزار هموطن بیگناه و‌ پیرو سو‌استفاده از سیستم پزشکی و‌درمانی، ایشون متنی رو به انگلیسی در شبکه LinkeIn  منتشر کردند. از ایشون دعوت کردم‌تا بیشتر درمورداین متن صحبت کنند: «یکی از بنیادی‌ترین اصول اخلاق پزشکی، پاسداشت جان و کرامت انسان است؛ به‌ویژه در زمان‌های آسیب‌پذیری، بیماری و جراحت. بیمارستان‌ها، کادر درمان و خدمات پزشکی باید حتی در شرایط تعارضات سیاسی یا ناآرامی‌های اجتماعی، فضاهایی بی‌طرف، امن و مصون باقی بمانند. اما امروز در ایران، این اصول پایه‌ای و مورد پذیرش جهانی، به‌طور سیستماتیک توسط حکومت نقض می‌شوند. گزارش‌های رسیده از داخل کشور، الگوی هولناکی را مستند می‌کنند: حمله به بیمارستان‌ها؛ بازداشت معترضان مجروح از تخت‌های بیمارستان؛ کشته‌شدن بیماران در حین دریافت خدمات درمانی؛ تهدید، بازداشت، زندانی‌کردن یا حتی کشتن پزشکان، پرستاران و دانشجویان پزشکی؛ استفاده از آمبولانس‌ها برای جابه‌جایی نیروهای امنیتی به‌جای انتقال بیماران؛ و در برخی موارد، استفاده از بیمارستان‌ها و آمبولانس‌ها به‌عنوان مکان‌هایی برای هدف‌گیری و تیراندازی به معترضان. این اقدامات نه‌تنها نقض‌های فاحش حقوق بشر محسوب می‌شوند، بلکه حمله‌ای مستقیم به بنیان‌های اخلاق پزشکی هستند. متأسفانه جامعه اخلاق پزشکی در داخل ایران تا حد زیادی بی‌صدا و فلج شده است. این وضعیت عمدتاً ناشی از سرکوب ساختاری است: کنترل فراگیر دولتی، وابستگی به نهادهای حکومتی، فقدان جامعه مدنی مستقل، نفوذ نیروهای امنیتی در نهادهای دانشگاهی و حرفه‌ای، نظارت گسترده، و قطع اینترنت که متخصصان را از جامعه جهانی جدا می‌کند. در چنین شرایطی، سکوت به معنای رضایت نیست؛ سکوت تحمیل شده است. این وضعیت، مسئولیتی اخلاقی بر دوش جامعه بین‌المللی بیواتیک و اخلاق پزشکی می‌گذارد. هنگامی که بی‌طرفی پزشکی به‌این‌چنین آشکار نقض می‌شود، وقتی بیمارستان‌ها به امتداد خشونت دولتی بدل می‌شوند، و هنگامی که کادر درمان به‌خاطر انجام وظیفه خود تحت پیگرد قرار می‌گیرند، نهادهای اخلاقی جهانی نمی‌توانند بی‌طرف یا منفعل باقی بمانند. بیواتیک صرفاً یک رشته دانشگاهی نیست؛ بلکه کنشی اخلاقی است که بر دفاع از جان، کرامت و عدالت استوار است. سکوت در برابر چنین خشونت نظام‌مندی، خطر آن را دارد که خودِ بیواتیک را به خطابه‌ای توخالی بدل کند؛ گفتمانی جداافتاده از واقعیت‌هایی که مدعی پرداختن به آن‌هاست. اگر اخلاق پزشکی معنایی داشته باشد، باید به این معنا باشد که وقتی پزشکی علیه همان مردمی که برای حمایت از آن‌ها شکل گرفته، به سلاح تبدیل می‌شود، صدای اعتراض بلند شود. این یک فراخوان به اقدام است. سازمان‌های بین‌المللی بیواتیک، مراکز دانشگاهی، انجمن‌های حرفه‌ای، نشریات تخصصی و چهره‌های برجسته این حوزه باید سکوت را بشکنند. آن‌ها باید بیانیه‌های عمومی صادر کنند، این نقض‌ها را مستند سازند، از کادر درمان در معرض خطر حمایت کنند و از مسیرهای اخلاقی، حقوقی و نهادی، حکومت ایران را پاسخگو کنند. در این زمینه، سکوت بی‌طرفی نیست؛ همدستی است. اعتبار اخلاق پزشکی جهانی اکنون به این وابسته است که آیا حاضر است از اصول خود در زمانی که به‌شدت و به‌طرزی خشونت‌بار نقض می‌شوند، دفاع کند یا نه»  اخلاق پزشکی (Medical Ethics) شاخه‌ای از اخلاق کاربردی است که به بررسی هنجارها، اصول و مسئولیت‌های اخلاقی در حرفه پزشکی و نظام سلامت می‌پردازد. این حوزه تعیین می‌کند که پزشکان، پرستاران، پژوهشگران و سیاست‌گذاران سلامت در مواجهه با بیماران، خانواده‌ها و جامعه چه تصمیم‌هایی باید بگیرند و چگونه میان منافع، خطرات، عدالت و کرامت انسانی تعادل برقرار کنند. در شرایط جنگ، سرکوب گسترده یا کشتار شهروندان غیرمسلح، اخلاق پزشکی وارد یکی از دشوارترین و حساس‌ترین وضعیت‌های خود می‌شود؛ زیرا پزشک و کادر درمانی نه‌تنها با وظیفه حرفه‌ای، بلکه با فشار سیاسی، امنیتی و حتی تهدید جانی روبه‌رو هستند. در این وضعیت، چارچوب اخلاق پزشکی دیگر صرفاً چهار اصل کلاسیک نیست، بلکه با حقوق بین‌الملل بشردوستانه، اصول ژنو، و اسناد سازمان ملل نیز پیوند می‌خورد. Send us a text Support the show

    32 min

  3. FEB 5

    چرا رضا پهلوی؟ مسئله پایداری ایران و دوران گذار

    در این اپیزود به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های امروز ایران می‌پردازیم: در دوران گذار سیاسی که بعد از سقوط جمهوری اسلامی رخ خواهد داد، چگونه می‌توان از فروپاشی نهادی، بی‌ثباتی امنیتی و تجزیه اجتماعی جلوگیری کرد و یک مسیر پایدار برای آینده  ابران طراحی نمود؟ میهمان این برنامه، دکتر سجاد فتاحی، جامعه‌شناس و پژوهشگر مسائل ایران معاصر است که در حوزه جامعه‌شناسی سیاسی، هویت ملی، انسجام اجتماعی و مسئله دولت-ملت در ایران پژوهش و تحلیل کرده است. او در گفت‌وگوهای مختلف درباره «پایداری ایران»، خطر فروپاشی ساختاری و الزامات گذار مسئولانه سخن گفته است. از کتایهای ایشون میتوان به کتاب "ایران و مسئله پایداری" اشاره کرد. آیا چهره‌ای مانند آقای رضا پهلوی می‌تواند در کوتاه‌مدت نقش محور انسجام نیروهای مخالف را در دوران گذار ایفا کند؟ آیا سرمایه نمادین، شناخت و اعتماد عمومی و امکان تمرکز سریع تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی کنونی ایران یک مزیت عملی برای مدیریت مرحله انتقال است؟ یا انسجام پایدار تنها از طریق نهادسازی و ائتلاف‌های ساختاری و شورایی قابل تحقق است؟ در این بحث، تفاوت مدل فردمحور و مدل شورایی را از منظر جامعه‌شناسی سیاسی بررسی می‌کنیم و تأکید می‌کنیم که هر مدل، بدون سازوکارهای مهار قدرت، محدودیت زمانی، شفافیت و تضمین انتخابات آزاد، می‌تواند به انحراف بیانجامد. هدف این گفتگو تحلیل واقع‌گرایانه مسئله مهم «پایداری ایران» در شرایط گذار است؛ با تکیه بر تجربه‌های تاریخی، منطق نهادی و ضرورت عقلانیت سیاسی. دوران گذار بعد از سقوط جمهوری اسلامی یک مهندسی پیچیده و دینامیک سیاسی-اجتماعی است که نیازمند رهبری روشن، برنامه اجرایی و عملی کوتاه‌مدت و قابل اجرا، نهادسازی دقیق و اجماع بر حداقل‌های مشترک ملی است. نظر شما چیست؟ ایران امروز در شرایط کنونی برای عبور از این بحران تاریخی به چه مدلی از رهبری و نهادسازی نیاز دارد؟ و چه گزینه هایی (چه فرد و چه شورا) در دسترس است؟ در بخش نظرات با استدلال، احترام و نگاه تحلیلی مشارکت کنید. لینک به کانال ایران مانا و گفتگوی چرا رضا پهلوی؟ UCmxgNk9225LQH3fDX2Q1tHA https://youtu.be/F2LFrUiSWKA?si=LsnScweIS8RRlP3Q لینک خرید کتاب ایران و مسئله پایداری https://fidibo.com/book/124278-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D9%84-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C  — — — *🎙️ پادکست هوشیوار* 🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست: https://pod.link/1707646743 📸 اینستاگرام: https://www.instagram.com/mehdi_shafa_houshivar ✈️ کانال تلگرام: https://t.me/Houshivarpodcast *🧠 پادکست پلکان خرد* 🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست: https://pod.link/1703634960 📸 اینستاگرام: https://www.instagram.com/theladderofwisdom ✈️ کانال تلگرام: https://t.me/theladderofwisdom 🐦 توییتر (X) دکتر مهدی شفا: https://x.com/mehdishafa1 Send us a text Support the show

    2h 27m

  4. SEASON 2, EPISODE 87 TRAILER

    جامعه جهانی چه مسئولیت‌های اخلاقی و قانونی در قبال سرکوب و کشتارسیستماتیک غیرنظامیان در ایران دارد؟

    در حالی که میلیون‌ها ایرانی زیر خاموشی عمدی اینترنت به‌سر می‌برند، گزارش‌های معتبر از سرکوب خشونت‌آمیز و کشتار ده ها هزار مردم بی گناه و غیر مسلح، صد ها هزار زخمی و بازداشت‌های گسترده و نقض جدی حقوق بشر همچنان منتشر می‌شود. این قطع ارتباط نه‌تنها مردم را از یکدیگر جدا کرده، بلکه امکان نظارت عمومی و پاسخگویی حکومت را نیز به‌شدت محدود کرده است. بر اساس اصل بین‌المللی مسئولیت حمایت (Responsibility to Protect – R2P)، جامعه جهانی وظیفه دارد زمانی که یک دولت قادر یا مایل به حفاظت از شهروندان خود نیست، برای جلوگیری از آسیب‌های گسترده اقدام کند. در این ویدئوی کوتاه، از نهادهای بین‌المللی و دولت‌های دموکراتیک می‌خواهیم اقدامات فوری، عملی و هماهنگ برای حمایت از مردم ایران، بازگرداندن دسترسی به ارتباطات و تضمین تحقیقات مستقل درباره خشونت‌ها انجام دهند. بیانیه‌های نمادین کافی نیست. مردم ایران به اقدام واقعی نیاز دارند. لینک صحبت انگلیسی من در یوتیوب:  https://youtu.be/Kf-IZT4Dhfc Send us a text Support the show

    15 min

  5. 12/26/2025

    اپیزود ویژه-واکسن، ماسک و‌تئوری توطئه: پرسش های صریح از دکتر حسام نوذری

    در این اپیزود از پادکست هشیوار، بار دیگر میزبان دکتر حسام نوذری هستم تا این بار نه صرفاً برای شنیدن نظرات ایشان، بلکه برای طرح سوالات، ابهامات و نقدهای جدی که از سوی مخاطبان و همکاران جامعه علمی و پزشکی مطرح شده است، با ایشان گفتگو کنم. #دکتر_حسام_نوذری #واکسن_کرونا بسیاری از منتقدان معتقدند که دیدگاه‌های دکتر نوذری درباره همه‌گیری کرونا، واکسن‌های mRNA و پروتکل‌های بهداشتی، با اجماع علمی مغایرت دارد. در این جلسه، من (دکتر مهدی شفا) به عنوان میزبان بی‌طرف، تلاش کردم تا این نقدها را به صریح‌ترین شکل ممکن مطرح کنم و از ایشان بخواهم که شواهد و مدارک خود را ارائه دهند.  - اجماع علمی: Scientific Consensus  - شواهد و مدارک: Evidence آیا مخالفت با واکسن کووید به معنای «ضد واکسن» بودن است؟ دکتر نوذری در این گفتگو مرز خود را با جنبش‌های ضد علم مشخص می‌کنند و توضیح می‌دهند چرا ضمن حمایت از واکسیناسیون کلاسیک، به تکنولوژی mRNA و نحوه مدیریت پاندمی نقد دارند. همچنین در این گفتگو به موضوعات بحث‌برانگیزی همچون منشأ ویروس، تحقیقات Gain of Function، نقش شرکت‌های داروسازی و تفاوت بین «تئوری علمی» و «تئوری توطئه» پرداخته‌ایم. #علم_و_شبه_علم #کرونا هدف این گفتگو، ایجاد فضایی برای تضارب آرا و شنیدن استدلال‌های مخالف است. قضاوت نهایی درباره صحت ادعاها و پاسخ‌ها، با شما مخاطبان گرامی و اهل خرد است. #تفکر_انتقادی *موضوعات مطرح شده در این گفتگو:* *نقد و بررسی واکسن کرونا:*  - واکسن‌های فایزر و مدرنا، عوارض جانبی، میوکاردیت و تفاوت تکنولوژی mRNA با واکسن‌های سنتی. *پرسشگری علمی:*  - اهمیت Evidence-Based Medicine (پزشکی مبتنی بر شواهد)، نقد مقالات علمی و بررسی اعتبار داده‌ها. *مدیریت بحران در دوران همه‌گیری کرونا*  - نقد سیاست‌های قرنطینه (Lockdown)، استفاده همگانی از ماسک و تأثیرات روانی آن بر کودکان. *سیاست و سلامت:*  - نقش نهادهایی مانند FDA، CDC و WHO و بحث تضاد منافع در شرکت‌های داروسازی. *اخلاق پزشکی:*  - مسئولیت دانشمندان در ارائه حقایق و پرهیز از دستکاری داده‌ها. 🔗 *لینک‌های مرتبط:* ✅ کانال تلگرام دکتر حسام نوذری: https://t.me/HessamNowzari ✅ پلی‌لیست گفتگوهای علمی و پزشکی: https://www.youtube.com/playlist?list=PL_SVsGwfEpqiwU0rdKQIg6VvDBSn_cw4e ⚠️ *سلب مسئولیت (Disclaimer):* مطالب مطرح شده در این ویدیو دیدگاه‌های شخصی و کارشناسی مهمان برنامه است و پادکست هشیوار لزوماً آن‌ها را تأیید یا رد نمی‌کند. این پادکست صرفاً بستری برای گفتگو و طرح دیدگاه‌های مختلف علمی و انتقادی است. برای هرگونه تصمیم‌گیری پزشکی، لطفاً به مراجع رسمی بهداشتی و پزشک معالج خود مراجعه کنید. — — — — — *🎙️ پادکست هوشیوار* 🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست: https://pod.link/1707646743 📸 اینستاگرام: https://www.instagram.com/mehdi_shafa_houshivar ✈️ کانال تلگرام: https://t.me/Houshivarpodcast *🧠 پادکست پلکان خرد* 🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست: https://pod.link/1703634960 📸 اینستاگرام: https://www.instagram.com/theladderofwisdom ✈️ کانال تلگرام: https://t.me/theladderofwisdom 🐦 توییتر (X) دکتر مهدی شفا: https://x.com/mehdishafa1 Send us a text Support the show

    1h 38m

  6. 12/26/2025

    اپیزود ویژه-استانداردهای تولید دارو و مسئولیت اخلاقی درحفاظت از جان بیماران با رئیس انجمن داروسازان صنعتی ایران

    تولید دارو، برخلاف بسیاری از صنایع، مستقیماً با جان انسان‌ها سروکار دارد. هر قرص، آمپول یا فرآورده تزریقی که وارد بازار می‌شود، باید نتیجه‌ یک زنجیره‌ کاملاً کنترل‌ شده، مستند و مبتنی بر استانداردهای سخت‌گیرانه‌ی cGMP (current Good Manufacturing Practice) باشد. این استانداردها که توسط نهادهایی مانند FDA آمریکا، EMA اروپا و سازمان‌های متناظر در سایر کشورها (سازمان غذا و دارو در ایران) تدوین شده‌اند، نه تشریفات اداری بلکه حداقل الزامات اخلاقی و علمی برای جلوگیری از آسیب به بیماران هستند. در این گفت‌وگو، میزبان دکتر آقای دکتر حسن کریم‌زاده، مدیر انجمن دارو سازان صنعتی ایران بودم تا درباره‌ چالش‌ها و کاستی‌های موجود در تولید دارو، نظام نظارتی، و ضرورت استفاده از نیروهای متخصص و آموزش‌دیده در صنعت داروسازی کشور گفت‌وگو کنیم. در این بحث، بر اهمیت رعایت استانداردهای معتبر تولید دارو، تقویت نقش واحدهای کیفیت، و مسئولیت حرفه‌ای در حفاظت از سلامت و جان بیماران تأکید شد. پایبندی به cGMP تضمین می‌کند که دارو: از نظر هویت، خلوص، قدرت اثر و ایمنی قابل اعتماد باشد؛ در شرایط کنترل‌شده تولید، نگهداری و توزیع شود؛ و پیش از ورود به بازار، به‌طور مستقل و بی‌طرفانه ارزیابی گردد. نقش حیاتی نیروی انسانی متخصص در ساختار دارویی هیچ سیستم کیفیتی بدون افراد شایسته معنا ندارد. cGMP به‌صراحت بر استفاده از افراد آموزش‌دیده، مستقل و دارای صلاحیت علمی در جایگاه‌های کلیدی تأکید می‌کند: Manufacturing (تولید): اجرای دقیق فرآیندهای تأییدشده و ثبت کامل داده‌ها QC (کنترل کیفیت): تولید داده‌های آزمایشگاهی معتبر و بدون دست‌کاری QA (تضمین کیفیت): مرجع مستقل تصمیم‌گیری برای تأیید یا رد هر Batch دارویی به‌ویژه واحد QA باید کاملاً مستقل از فشارهای تجاری و تولیدی باشد و تنها بر اساس داده‌های علمی تصمیم بگیرد. آزادسازی (Release) یک محصول معیوب، ناقص یا مشکوک، می‌تواند به آسیب جدی، عوارض غیرقابل بازگشت و حتی مرگ بیمار منجر شود؛ موضوعی که متأسفانه در مواردی در بازار دارویی ایران نیز رخ داده است. پیامدهای عدم رعایت cGMP: از Recall تا مرگ بیمار در سال‌های اخیر، گزارش‌های متعددی از: Recall گسترده داروها آلودگی‌های میکروبی یا شیمیایی خطاهای برچسب‌ گذاری و دوز و حتی مواردی از مرگ بیماران در ایران منتشر شده است. این‌ها «خطای فردی» نیستند، بلکه نشانه‌ی شکست سیستم کیفیت، ضعف نظارت، و نبود اقتدار واقعی نهادهای نظارتی هستند. ضرورت توانمندسازی نهادهای نظارتی، از جمله در ایران در همه‌ کشورها، از آمریکا و اروپا تا آسیا، نهادهای نظارتی دارویی تنها زمانی مؤثر هستند که: مستقل از منافع اقتصادی و سیاسی عمل کنند؛ اختیار قانونی برای تعلیق، جریمه، جمع‌آوری و تعطیلی خطوط متخلف داشته باشند؛ و با شرکت‌هایی که اصول cGMP را نقض می‌کنند، قاطع، شفاف و بدون مماشات برخورد کنند. بازار دارویی ایران نیز به‌شدت نیازمند: تقویت واقعی قدرت نظارتی سازمان غذا و دارو ایران شفافیت در گزارش تخلفات و Recallها حمایت قانونی از کارشناسان QA و QC در برابر فشار مدیریتی و هم‌راستایی با استانداردهای بین‌المللی cGMP است. رعایت cGMP یک انتخاب نیست؛ تعهدی اخلاقی، علمی و انسانی است. هیچ سود اقتصادی، کمبود دارو یا فشار بازار نمی‌تواند توجیه‌کننده‌ ورود یک محصول معیوب به بدن بیمار باشد. اگر جان بیماران اولویت واقعی است، باید کیفیت، تخصص، استقلال و نظارت نیز در اولویت قرار گیرند. این وضعیت قابل تغییر است — اما تنها با اراده نهادی، شفافیت، و پایبندی بی‌قیدوشرط به اصول cGMP. https://moujenonews.ir/?p=25351 https://moujenonews.ir/?p=26267 Send us a text Support the show

    1h 6m

  7. 12/17/2025

    اپیزود ویژه-روان‌ شناسی فرگشتی: ریشه باورهای بی اساس و‌ معنای زندگی با فرهاد ارکانی

    در این اپیزود از پادکست هشیوار با آقای فرهاد ارکانی، مترجم، پادکستر و مروج علم، گفت‌وگویی عمیق درباره‌ی ریشه‌های تکاملی باورهای انسانی داریم؛ این‌که چرا مغز انسان، با وجود پیشرفت خیره‌کننده‌ی علم و فناوری، همچنان مستعد خرافات، خطاهای شناختی و شبه‌علم باقی مانده است. محور اصلی این گفتگو واکاوی این واقعیت است که مغز ما نه برای کشف حقیقت، بلکه برای بقا و تکثیر در محیط‌های اجدادی تکامل یافته است. در بخش نخست، به فعالیت‌های ترویجی فرهاد ارکانی پرداخته می‌شود؛ از کانال «خوانش کتاب برای انسان خردمند» که به معرفی و صوتی‌سازی آثار مهم علمی و تکاملی می‌پردازد، تا پادکست «بنفش» که با هدف نقد شبه‌علم، خرافات و ترویج تفکر سنجشگرانه تولید می‌شود. این فعالیت‌ها تلاشی هستند برای پر کردن خلأ آموزش تفکر انتقادی در جامعه‌ی فارسی‌زبان. در ادامه، مفهوم «مغز غارنشین در دنیای مدرن» بررسی می‌شود. مغزی که طی میلیون‌ها سال برای زندگی شکارگر-گردآورنده تنظیم شده، امروز با جهانی پیچیده، پر از داده، رسانه و عدم قطعیت روبه‌روست. سیستم پاداش‌دهی مغز با دوپامین، ما را به الگویابی تشویق می‌کند؛ سازوکاری که زمانی برای یافتن غذا و اجتناب از خطر حیاتی بود، اما امروز می‌تواند ما را به دیدن ارتباط‌های کاذب، توهم معنا و باور به خرافات سوق دهد. بخش مهمی از گفتگو به ریشه‌های تکاملی خرافات اختصاص دارد؛ از «مثبت‌های کاذب» و هزینه‌ی نامتقارن خطا در انسان اولیه گرفته تا نیاز روان‌شناختی مغز به کاهش ابهام و ایجاد حس کنترل. با ارجاع به مدل تفکر سریع و کند دنیل کانمن، توضیح داده می‌شود که چرا سیستم ۱ مغز اغلب دست بالا را دارد و چرا تفکر منطقی و سنجشگرانه نیازمند انرژی، تمرین و آموزش است. در بخش شبه‌علم، نشان داده می‌شود که خرافات در دنیای مدرن نه‌تنها از بین نرفته‌اند، بلکه با ظاهری علمی‌تر بازتولید شده‌اند؛ از انرژی‌درمانی و قانون جذب تا عرفان‌های شبه‌کوانتومی. نقش فشار اجتماعی، اثر همرنگی با جماعت، الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی و اقتصاد توجه در گسترش این باورها به‌طور انتقادی بررسی می‌شود. در نهایت، گفتگو به پرسش‌های بنیادین‌تری درباره‌ی معنا، اخلاق و آینده‌ی انسان می‌رسد. برخلاف تصور رایج، نگاه علمی و نچرالیستی نه‌تنها معنای زندگی را تهی نمی‌کند، بلکه با نشان دادن پیوند ما با تاریخ کیهانی، فرگشت و شانس، احساسی عمیق از شگفتی و ارزشمندی زندگی ایجاد می‌کند. همچنین درباره‌ی ریشه‌های تکاملی قبیله‌گرایی و نژادپرستی صحبت می‌شود و این نکته برجسته می‌گردد که «طبیعی بودن» یک گرایش، هرگز به معنای اخلاقی بودن آن نیست. خبر امیدوارکننده این است که با اتکا به پلاستیسیته‌ی مغز، آموزش تفکر انتقادی و مواجهه با تنوع انسانی، می‌توان بر بسیاری از غرایز بدوی غلبه کرد و انسانی‌تر زیست. ## لینک‌های اشاره شده در گفتگو:  - کانال تلگرامی خوانش کتاب برای انسان خردمند ​⁠ https://t.me/homosapiensfa  - پادکست  «خوانش کتاب برای انسان خردمند» https://pod.link/1523202834  - پادکست «بنفش https://pod.link/1813157313  - لینک به سایت ویرگول: https://virgool.io/@farhadarkani لینک خرید کتاب «هفت و نیم درس درباره مغز»: https://taaghche.com/book/102800 Send us a text Support the show

    1h 51m

  8. 12/17/2025

    چشم‌انداز آگاهی: مروری اجمالی بر نظریه‌های علمی-فلسفی معاصر

    رابرت لارنس کوهن فیلسوف علم و پژوهشگر میان‌رشته‌ای است که دکترای علوم اعصاب خود را از دانشگاه UCLA دریافت کرده و بیش از پنج دهه از فعالیت حرفه‌ای‌اش را به بررسی عمیق‌ترین پرسش‌های مربوط به آگاهی، ذهن، واقعیت و پیامدهای وجودی آن‌ها اختصاص داده است. او خالق و مجری پروژهٔ شناخته‌شدهٔ Closer to Truth است؛ مجموعه‌ای بلندمدت از گفت‌وگوها با صدها دانشمند و فیلسوف برجستهٔ جهان دربارهٔ آگاهی، ارادهٔ آزاد، هوش مصنوعی، ماهیت واقعیت و معنای زندگی. ویژگی شاخص کوهن، پرهیز آگاهانه از جانبداری نظری و تمرکز بر ترسیم یک نقشهٔ جامع از دیدگاه‌های رقیب دربارهٔ آگاهی است. در مقالهٔ «Landscape of Consciousness» که در مجلهٔ New Scientist منتشر شده، کوهن حاصل سال‌ها مطالعه و گفت‌وگو را در قالب یک چشم‌انداز مفهومی منسجم ارائه می‌دهد. او بیش از ۳۵۰ نظریهٔ آگاهی را دسته‌بندی می‌کند و نشان می‌دهد که این نظریه‌ها—from ماده‌گرایی و فیزیکالیسم غیربکاهشی گرفته تا نظریه‌های اطلاعاتی، کوانتومی، پان‌سایکیستی، دوگانه‌انگارانه و ایده‌آلیستی—در واقع بازتاب پیش‌فرض‌های عمیق‌تر ما دربارهٔ ماهیت واقعیت هستند. یکی از نکات محوری مقاله، تأکید بر این است که هر نظریهٔ آگاهی پیامدهای مستقیمی برای درک ما از ارادهٔ آزاد، امکان آگاهی در هوش مصنوعی، هویت شخصی و حتی مسئلهٔ زندگی پس از مرگ دارد. در این سمینار، تلاش کرده‌ام مقالهٔ منتشرشده در New Scientist را به‌صورت خیلی خلاصه، تحلیلی و قابل‌فهم برای مخاطب فارسی‌زبان ارائه کنم. تمرکز من بر توضیح ساختار کلی مقاله، معرفی دسته‌بندی‌های اصلی نظریه‌های آگاهی، و برجسته‌کردن پیامدهای علمی و فلسفی هر رویکرد بوده است—بدون افزودن نظریه‌ای جدید یا خروج از چارچوب بحث خودِ نویسنده. هدف این خلاصه‌سازی، وفادار ماندن به روح و محتوای مقالهٔ اصلی، و در عین حال روشن‌کردن این نکته است که چرا مسئلهٔ آگاهی همچنان یکی از بنیادی‌ترین و مناقشه‌برانگیزترین مسائل علم و فلسفهٔ معاصر باقی مانده است. https://loc.closertotruth.com/ https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0262407925017506 https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0079610723001128 Send us a text Support the show

    1h 16m
See All (90)

Trailer

4.6
out of 5
5 Ratings

About

در طول این پادکست، من «مهدی شفا» یک‌ کتاب‌ غیر‌‌داستانی مربوط‌ به ژنتیک، فرگشت، مغز، ذهن و‌رفتار‌انسان ‌رو خلاصه و‌ خدمت شما تعریف میکنم. این تلاشی است در جهت افزایش آگاهی، تفکر نقادانه و‌ سنجشگر و‌ بینش علمی در بین فارسی زبانان.  Summarizing and explaining books related to human brain, biology, Genetics, evolution and behavior.  Trying to promote scientific and critical thinking among Farsi-speaking people. 

Information

You Might Also Like