FactGurus | BNR

BNR Nieuwsradio

0.0 (0)
NEWS
UPDATED WEEKLY

Uitspraken, beloftes en voorspellingen vliegen je om de oren. In de FactGurus-podcast gaan we op zoek naar aantoonbare feiten achter een uitspraak met als doel de vraag "klopt dit wel?" te beantwoorden. Host: Frank Leeman.

FEB 3

Gasvoorraden lager dan 25%, raakt gas de komende maand op?

De Nederlandse gasopslagen lopen snel leeg en op sociale media duiken grafieken op die suggereren dat het gas half maart op zou zijn. Met nog koude weken in het vooruitzicht klinkt dat als een bekend en ongemakkelijk scenario. Maar wat zegt die 25 procent eigenlijk echt? Hoe uitzonderlijk is dat in Europees perspectief, en betekent een lage voorraad automatisch dat de gaskraan straks dichtgaat? Achter de onrust schuilt een complexer verhaal over hoe gasmarkten werken, waarom opslagen nooit helemaal leeg raken, en waarom prijsbewegingen vaak meer zeggen dan voorraadpercentages. De cijfers geven reden tot aandacht, maar niet tot paniek — al zijn de gevolgen van sterke prijsschommelingen wel degelijk voelbaar. Is dit een reëel tekort, of vooral een dure winter die onnodig spannend wordt gemaakt? See omnystudio.com/listener for privacy information.

6 min
JAN 20

Van TikTok tot douchekoppen: wat deden Trumps decreten in de praktijk?

We maken de balans op van Trumps executive orders, één jaar na zijn herverkiezing. Wat leek op een radicale koerswijziging van migratie en klimaat tot TikTok en douchekoppen blijkt in de praktijk vaak juridisch begrensd, vertraagd of geblokkeerd. We lopen langs verschillende orders die vooral symbolisch waren, decreten die vastliepen bij rechters of het Congres, én voorbeelden van decreten die wél echt effect hebben. See omnystudio.com/listener for privacy information.

8 min
JAN 14

Waarom Artikel 5 vastloopt bij Groenland en artikel 42(7) misschien ook?

"Als Amerika Groenland binnenvalt wordt het moeilijk om artikel 5 stand te laten houden" sprak demissionair minister- president Dick Schoof. Maar hoe is de praktijk achter die veelgebruikte NAVO-zin. Wie trekt er eigenlijk aan de bel bij een aanval op een NAVO-land, hoe snel komen ambassadeurs en militairen bijeen in Brussel, en waarom gaat artikel 5 nooit “automatisch” in werking? En hoe zit het met het Europese alternatief: artikel 42(7) van de EU, en waarom dat juridisch en politiek juist bij Groenland een grijs gebied is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

7 min
12/23/2025

Er wordt geschreven over demografische paniek, maar Europa blijft buiten beeld

NU.nl schreef onlangs over het dalende vruchtbaarheidscijfer wereldwijd en de mogelijke gevolgen daarvan. De voorbeelden kwamen vooral van ver weg, terwijl onduidelijk bleef hoe het ervoor staat in Europa en Nederland. Met cijfers van Eurostat en het CBS wordt ingezoomd op die blinde vlek: hoe laag het vruchtbaarheidscijfer hier inmiddels is, wanneer demografen spreken van very low of lowest-low fertility, en waarom landen die eenmaal in die zone belanden er nauwelijks nog uitkomen. Een beschouwende analyse van bevolkingskrimp, vergrijzing en de vraag of dit proces nog te keren is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

6 min
12/09/2025

Kun je een duif via een hersenimplantaat besturen als een drone? Rusland zegt van wel.

Het Russische bedrijf Neiry beweerde vorige week dat ze duiven hebben met hersenimplantaten, AI-chips, GPS en zonnepaneeltjes die 100× beter vliegen dan drones. Klinkt futuristisch, maar hoe dicht zit dit bij de wetenschap? Wat zeggen twee vooraanstaande neuro-professors? Wat kan hersenstimulatie bij dieren momenteel, en is al deze technologie dermate compact te verpakken en vervoeren door een duif? Zien de hangaars van defensie er straks uit als een duiventil? See omnystudio.com/listener for privacy information.

8 min
11/25/2025

Is vliegen écht zo vervuilend als de Partij voor de Dieren beweert?

De Partij voor de Dieren stelde tijdens een debat dat de luchtvaart ongeveer 10% van onze totale CO₂-uitstoot veroorzaakt. Een stevig cijfer, maar klopt het ook? In deze factcheck duiken we in de officiële statistiek van het CBS, vergelijken we die met Our World in Data en bekijken we hoe groot het klimaateffect van vliegen nu écht is, inclusief de rol van waterdamp en niet-CO₂-factoren. Daarnaast waren er afgelopen week ook berichten dat Apple functies uit de Apple Watch zou verwijderen om de Europese Digital Markets Act te ontwijken. Wat is daarvan waar? See omnystudio.com/listener for privacy information.

6 min
11/18/2025

De eerste AI-gegenereerde hit song? Of is het chart-hacking?

AI-generated country track ‘Walk My Walk’ tops US Billboard chart’. Met die kop wekten verschillende media de indruk dat de doorbraak van volledig digitale artiesten nu echt een feit is. Maar achter die belofte gaat een veel prozaïscher verhaal schuil: de nummer-1-positie blijkt afkomstig uit een nauwelijks gebruikte downloadlijst, waar een paar duizend aankopen al genoeg zijn om bovenaan te eindigen. Een voorbeeld van hoe snel een slimme marketingactie kan uitgroeien tot een wereldwijde headline over de opmars van AI-muziek. See omnystudio.com/listener for privacy information.

5 min
11/11/2025

De drones boven Brussel bleken een helicopter?

Begin november werd het luchtruim boven Brussels Airport twee keer gesloten na meldingen van drones. Maar op alle beschikbare beelden is geen drone te zien. Wel een politiehelikopter. In deze factcheck: wat tonen de video’s echt, wat zeggen de tijdstempels en radarlogs, en hoe zit het met de overige details? See omnystudio.com/listener for privacy information.

7 min

See All (196)

Uitspraken, beloftes en voorspellingen vliegen je om de oren. In de FactGurus-podcast gaan we op zoek naar aantoonbare feiten achter een uitspraak met als doel de vraag "klopt dit wel?" te beantwoorden. Host: Frank Leeman.