Tjipcast

Tjip de Jong
  • 0.0 (0)
  • Education
  • Weekly

Tjipcast is een wekelijkse podcast over onderwijs en gelijke kansen voor iedereen. Thema’s die centraal staan: didactiek en pedagogiek, leiderschap en management, samenwerken en teamleren, persoonlijke en professionele ontwikkeling, innoveren en verbeteren en met soms een filosofisch uitstapje. Reageren op de podcast? Mail naar tjip@tjipcast.nl.

  1. 2d ago

    Is levensbeschouwing op school nog wel van deze tijd?

    Levensbeschouwing op school gaat over meer dan vragen stellen over het christendom of de islam. Waarom moet alles veranderen als je van groep 8 naar de middelbare school gaat? Waarom kun je niet gewoon bij je vrienden blijven? En hoe kan het dat je ergens naar uitkijkt en tegelijk moeite hebt met het afscheid? Achter een vertrouwde schoolovergang kunnen bijvoorbeeld vragen schuil over verandering, verlies en wat je hoopt te vinden. Voor onderwijstheoloog Erik Renkema, adviseur identiteit bij Verus, begint levensbeschouwing bij zulke vragen. Kinderen komen ze tegen in hun eigen leven. Op school kunnen ze ontdekken hoe anderen over diezelfde vragen denken, woorden vinden voor wat ze zelf belangrijk vinden of dat juist uitdrukken in een tekening, een gedicht of dans. Dat vraagt iets van de leerkracht. Een prentenboek, een raptekst of een religieus verhaal kan een ander perspectief openen. Welke bron kies je, welke vraag stel je erbij en hoe zorg je dat verschillende antwoorden ruimte krijgen? Renkema pleit voor doelbewust lesgeven, met kennis van uiteenlopende tradities en aandacht voor wat er in de groep speelt. Zo krijgt ook burgerschap een concrete invulling. De klas wordt een plek waar kinderen oefenen met verschillen en in de ontmoeting met anderen ontdekken waar ze zelf voor staan. Kernpunten uit het gesprek: 🔍 Levensvragen beginnen vroeg. Ook jonge kinderen houden zich volgens Renkema bezig met vragen over het leven, al kunnen ze hun antwoorden nog beperkt verwoorden. 📚 Kennis geeft kinderen meer perspectieven. Religieuze verhalen, mythen, literatuur en kunst bieden verschillende manieren om naar vragen over bijvoorbeeld afscheid, geluk en rechtvaardigheid te kijken. 🏫 Persoonsvorming en burgerschap komen samen in de klas. Kinderen ontdekken in de ontmoeting met anderen wat ze zelf belangrijk vinden en oefenen met luisteren wanneer iemand anders daar anders over denkt. 🎨 Levensbeschouwing vraagt om voorbereiding. Kies een levensvraag, zoek er een passende bron bij en bedenk hoe leerlingen kunnen reageren. Dat kan in gesprek, maar ook via muziek, drama, dans of beeldend werk. 🤝 Oefen als team met wat je van leerlingen vraagt. Lees samen een gedicht of bekijk een kunstwerk, bespreek welke vragen het bij je oproept en bedenk hoe je ermee aan de slag kunt in verschillende groepen. Quotes uit het gesprek: “Laat burgerschap, identiteitsvorming, school als minisamenleving niet terloops plaatsvinden.” “Elke school zou de tegenhanger van de online algoritmes moeten zijn.” “Je begint altijd bij je intentie, je bedoeling. Wat wil je met deze les? Wat wil je met je school? Wat wil je met deze toets?” Tijdstempels 00:00 – Onderwijstheoloog Renkema02:00 – Levensbeschouwing vandaag03:55 – Jonge kinderen06:05 – Afscheid nemen07:47 – Drie aandachtspunten10:30 – Burgerschap oefenen12:21 – Doelbewust lesgeven14:22 – Iedereen betrekken17:25 – Muziek beluisteren19:03 – Gedeelde levensthema’s22:56 – Vakken verbinden24:25 – Samenwerkingsscholen onderzoeken26:25 – Samen oefenen29:02 – Perspectieven verbreden32:53 – Verbeelding aanspreken Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Bronnen en verdieping Levensbeschouwing en het jonge kind — Bundel samengesteld door Erik Renkema en Marietje Beemsterboer over levensbeschouwing bij kinderen van nul tot en met zes jaar. Stroomhoofd — Filosofische jeugdroman van Erik Renkema over de overstap van groep 8 naar de middelbare school. De speelboom — Prentenboek van Erik Renkema dat uitnodigt tot een gesprek over wat kinderen met elkaar verbindt en waarin ze verschillen. Hart voor samen — Bundel samengesteld door Erik Renkema en Tamme Spoelstra, met praktijkvoorbeelden op het snijvlak van levensbeschouwing en burgerschap. Het bericht Is levensbeschouwing op school nog wel van deze tijd? verscheen eerst op Tjipcast.

  2. 6d ago

    Hoe breng je (bij rekenen) het automatiseringsniveau van leerlingen in beeld?

    Een leerling geeft het goede antwoord op een rekensom, maar telt ondertussen onder tafel op zijn vingers. Het antwoord klopt, terwijl de basisvaardigheid nog onvoldoende is geautomatiseerd. Dat kan later problemen opleveren: wie bij een verhoudingstabel nog veel aandacht nodig heeft voor eenvoudige keersommen, houdt minder ruimte over om de eigenlijke opgave te begrijpen en op te lossen. Hoe krijg je als leerkracht zicht op die automatiseringsvaardigheden? En hoe vertaal je toetsresultaten naar passende instructie en ondersteuning? Daarover spreek ik met psycholoog en rekenspecialist Wilfred Hofstetter en docent en onderwijsadviseur Miriam Kist verbonden aan Lexima. Centraal staat de recent ontwikkelde Automatiseringstoets Rekenen (de ATR): een signaleringstoets die helpt om leerlingen met mogelijke automatiseringsproblemen bij rekenen vroegtijdig in beeld te brengen. De toets is daarbij het begin van een analyse. Wat gaat goed, welke fouten maakt een leerling? Welke rekenstrategie gebruikt hij? En wat ontdek je wanneer je vraagt om een som hardop voor te doen? We bespreken het belang van vroeg signaleren, het volgen van ontwikkeling over meerdere meetmomenten en de samenhang met het bekende Bareka muurtje. Ook komt een meer complexe afweging aan bod: wanneer heeft extra oefenen zin en wanneer zijn andere doelen of hulpmiddelen nodig om een leerling verder te helpen? Deze podcast maak ik in samenwerking met Lexima. Want ieder kind verdient de kans om zich optimaal te ontwikkelen. Ook als leren niet vanzelf gaat. Lexima helpt scholen om leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, gericht verder te helpen. Met bewezen effectieve programma’s voor lezen, spelling en rekenen. Zodat ieder kind de ondersteuning krijgt die het nodig heeft om mee te kunnen doen. Kijk op lexima.nl voor meer informatie! Kernpunten 🧠 Automatiseren maakt ruimte vrij voor complexere rekenopgaven. Wie eenvoudige bewerkingen telkens opnieuw moet uitrekenen, kan de samenhang van een grotere opgave kwijtraken. 🔍 Een goede of foute uitkomst vertelt niet het hele verhaal. Een kort rekengesprek kan zichtbaar maken welke strategie een leerling gebruikt en waar het misgaat. 📊 De ATR helpt volgens de gasten om mogelijke automatiseringsachterstanden te signaleren. Meerdere meetmomenten geven meer informatie over de ontwikkeling en de behoefte aan ondersteuning. 🧩 ATR en Bareka vervullen verschillende, aanvullende functies: signaleren welke leerlingen achterblijven en vervolgens gerichter onderzoeken waar hiaten zitten. ⚖️ Extra oefenen vraagt om afstemming op de leerling. Bij hardnekkige problemen moeten teams ook afwegen welke ondersteuning, hulpmiddelen en doelen passend zijn. Quotes uit het gesprek “Vroeg signaleren betekent dat je meer tijd hebt om te kijken wat je nog kunt doen om te voorkomen dat er problemen zijn.” “Je moet niet na één afname zeggen van: ‘Hé, het gaat helemaal fout.’” “Het is altijd nog belangrijk om te kijken naar wat heeft die leerling dan precies gedaan?” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 – Introductie gasten02:06 – Automatiseren begrijpen04:22 – Problemen signaleren06:41 – Begrijpen oefenen08:10 – Werkgeheugen ontlasten09:26 – ATR uitgelegd12:47 – Vroeg ingrijpen14:26 – Toetsresultaten analyseren16:45 – Leerlingen vergelijken18:29 – Ondersteuning afstemmen20:18 – Hardnekkige rekenproblemen22:17 – Automatisering toetsen24:09 – Preventief handelen25:14 – Oefenen afwegen27:39 – Onderwijs onderzoeken Het bericht Hoe breng je (bij rekenen) het automatiseringsniveau van leerlingen in beeld? verscheen eerst op Tjipcast.

  3. Nov 1

    Hoe blijf je een mens tussen de systemen?

    Digitalisering verandert het onderwijs stilaan stap voor stap. We gebruiken digitale systemen om vorderingen te volgen, oefenstof aan te bieden en te bepalen welke ondersteuning een leerling nodig heeft. AI voegt daar nieuwe mogelijkheden aan toe. Elke toepassing kan op zichzelf handig en logisch lijken, terwijl ze samen een grotere beweging vormen waarvan de gevolgen minder zichtbaar zijn. Wat raken we onderweg kwijt wanneer meetbare prestaties, voorspellingen en efficiëntie steeds meer bepalen hoe we naar leerlingen kijken? Hoeveel ruimte blijft er voor ontmoeting, verwondering en het proberen te begrijpen van een kind? En herkennen we nog wanneer technologie ons helpt bij onze onderwijskeuzes, of die keuzes ongemerkt begint te sturen? Jan Jaap Hubeek onderzoekt die vragen in zijn boek Mens blijven tussen systemen. Hij is directeur van Stichting NIVOZ, voormalig leraar en maker van onder meer de podcast Meesterwerk. Zijn vertrekpunt is de ontmoeting: onderwijs vraagt om leraren die hun leerlingen kennen en zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun keuzes. Dat maakt hem kritisch op de belofte dat AI de didactiek kan overnemen, zodat de leraar meer tijd krijgt voor de pedagogiek. Kun je die twee eigenlijk uit elkaar halen? En levert tijdwinst vanzelf ruimte op voor aandacht, of gaan we vooral meer doen? We spreken over digitale leermiddelen, toetsing, kansengelijkheid en de invloed van technologiebedrijven. Telkens komt dezelfde vraag terug: wat willen we met ons onderwijs bereiken en wat vraagt dat van ons als mens in deze tijd? Kernpunten uit het gesprek: 🤝 Ontmoeting vraagt oefening en aandacht. Hubeek ziet de school als een plek waar leerlingen leren samenleven, verschillen tegenkomen en fouten mogen maken in het contact met anderen. 🧭 De onderwijsbedoeling geeft richting aan technologiegebruik. Begin bij wat je leerlingen wilt leren en bepaal vervolgens welke inrichting, middelen en handelingen daarbij passen. 🧩 Didactiek en pedagogiek zijn met elkaar verweven. Volgens Hubeek kun je het begeleiden van leren moeilijk losmaken van het kennen van een leerling en het begrijpen van diens antwoorden, ervaringen en behoeften. 🔍 AI stelt de kwaliteit van opdrachten en toetsing ter discussie. Een ingeleverde tekst maakt het denkproces van een leerling niet vanzelf zichtbaar. Het gesprek over gemaakte keuzes kan juist belangrijke informatie opleveren. ⚖️ Digitale systemen vragen om professioneel oordeel. Voorspellingen en leerlinggegevens kunnen verwachtingen beïnvloeden. Het gesprek onderstreept daarom het belang van regie, kritische vragen en aandacht voor wat systemen buiten beschouwing laten. Quotes uit het gesprek: “Wat ik bedoel met mens blijven tussen systemen is: zie dat kind.” “Ik maak me zorgen dat we niet weten waar we in zitten.” “Je begint altijd bij je intentie, je bedoeling. Wat wil je met deze les? Wat wil je met je school? Wat wil je met deze toets?” Tijdstempels 00:00 – Menswaardig onderwijs01:17 – Onderlinge ontmoeting04:17 – Digitale leefwereld08:19 – Onzichtbare systemen10:18 – Professionele regie12:45 – Aanwezigheid toetsen14:47 – Sturende technologie17:05 – Didactiek uitbesteden20:43 – Bedoeling bevragen21:10 – Leerprocessen beoordelen24:02 – Sociale verbindingen27:05 – Betekenisvol leren30:30 – Bewuste keuzes35:11 – Maatschappelijke keerzijden37:36 – Menselijke intelligentie Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Bronnen en verdieping Jan Jaap Hubeek – Mens blijven tussen systemen. Het centrale boek bij het gesprek, over menswaardig onderwijs in een AI-tijdperk. Robert D. Putnam – Bowling Alone. Aangehaald bij de bespreking van sociale netwerken, gemeenschapsvorming en democratie. Johannes Visser – Is het voor een cijfer?. Genoemd bij de discussie over toetsdruk en de vraag waarop leerlingen hun inspanningen richten. Ik sprak Johannes in een podcast over dit boek. Stichting NIVOZ – het lemniscaatmodel. Hubeek beschrijft hoe intentie, inrichting en handelen steeds opnieuw met elkaar verbonden worden. Het bericht Hoe blijf je een mens tussen de systemen? verscheen eerst op Tjipcast.

  4. Oct 28

    Wat is kwaliteit van onderzoek in het mbo?

    Het mbo heeft inmiddels flink wat ervaring opgedaan in het toepassen en inzetten van onderzoek om de werkpraktijk en kwaliteit van onderwijs te verrijken, te vernieuwen en te verbeteren. Denk aan het ontwikkelen van een betere druppelbril voor mensen die herstellen van een oogoperatie of de toepassing van een metselrobot op leslocatie. Maar hoe beoordeel je de kwaliteit van zulk type onderzoek? Zijn hier verschillende perspectieven in te onderscheiden? En wat is er nodig om de resultaten van dit type onderzoek daadwerkelijk te gebruiken in onderwijs en beroepspraktijk? We bespreken het recent ontwikkelde kwaliteitskader wat draait om het vermogen van practoraten om zich op deze vier kenmerken te ontwikkelen. De indicatoren zijn richtpunten voor groei en ontwikkeling: kwaliteit van onderzoek, de professionele leergemeenschap, kennisgebruik en verbetering, vernieuwing en innovatie. In 2012 startte het eerste practoraat in Nederland bij het Mediacollege Amsterdam. Inmiddels zijn er ongeveer 160 practoraten en ontstond er de behoefte aan een gezamenlijke taal en een gestructureerde aanpak om kwaliteit zichtbaar te maken, te versterken en de landelijke ontwikkelingen in beeld te brengen. Daarom heeft de kwaliteitscommissie van Stichting Practoraten in 2025 een nieuw kwaliteitskader practoraten ontwikkeld. Hierover spreek ik met Marjolein den Ouden en Marc van der Meer. Marjolein is epidemioloog en bewegingswetenschapper, practor Zorg en Technologie bij ROC van Twente en lector Technology, Health & Care bij Saxion. Marc is zelfstandig onderzoeker en onafhankelijk adviseur in de mbo-sector. Daarnaast is hij ambassadeur van het programma Taken en Rollen van Docenten voor MBO 2030 en voorzitter van de kwaliteitscommissie van Stichting Practoraten. We bespreken het recent ontwikkelde kwaliteitskader van practoraten dat creëren, reflecteren en kennisdelen met elkaar verbindt. De ambitie is om daarmee het innovatievermogen van practoraten te versterken. Hoe onderzoek je een praktijkvraag zorgvuldig? Hoe leer je van de resultaten? En hoe zorg je dat anderen de ontwikkelde kennis kunnen gebruiken? Daarbij ontstaat een interessant spanningsveld: een gezamenlijk kader moet houvast bieden, terwijl de vragen, vakgebieden en ontwikkelfasen van practoraten sterk verschillen. We verkennen hoe een waarderende dialoog kan helpen om kwaliteit zichtbaar te maken en verder te ontwikkelen. Ook bespreken we de eigen kennisbijdrage van het mbo in de samenwerking met hbo en universiteiten. Wat vraagt het om deze kennis serieus te nemen en onderzoek duurzaam te verbinden met onderwijs en werk? We doen dit door diverse voorbeelden van praktijkonderzoek te bespreken. Kernpunten uit deze podcast: 🔍 Praktijkvragen als vertrekpunt. Onderzoek helpt studenten en docenten om systematisch te onderzoeken hoe hun vak en beroepspraktijk kunnen verbeteren. 🧭 Een kwaliteitskader dient ontwikkeling te ondersteunen. De gasten benadrukken het belang van richting, ruimte en een waarderende dialoog, passend bij de ontwikkelfase van een practoraat. 🔄 Creëren, reflecteren en kennisdelen versterken elkaar. Het besproken kader verbindt deze drie vermogens met de ambitie om tot innovatie te komen. 🛠️ Kennis benutten vraagt om extra werk. Lesmateriaal, praktijkboeken en techambassadeurs helpen om onderzoekskennis toegankelijk te maken en in onderwijs en werk toe te passen. 🌱 Duurzame onderzoekscapaciteit vraagt tijd. Samenwerking, vertrouwen en een herkenbare positie in een vakgebied ontstaan door langdurig te bouwen aan mensen en netwerken. Quotes uit het gesprek: “Ruimte geven betekent ook dat zo’n onderzoeksmodel kan helpen om je eigen blik te verbreden.” “Er wordt heel veel ontwikkeld, maar dan blijft het op de plank liggen.” “Je creëert iets. Je reflecteert en je deelt actief de opgedane kennis.” Deze aflevering maak ik samen met het Stichting Practoraten, platform voor praktische innovatie. We maken dit studiejaar vier afleveringen over praktijkonderzoek in het mbo. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 – Onderzoekskwaliteit bespreken03:02 – Nieuwsgierigheid benutten04:33 – Practoraten ontstaan08:02 – Druppelbril doorontwikkelen11:28 – Kwaliteitskader ontwikkelen14:05 – Onderbouwing verkennen17:11 – Drie kernvermogens19:06 – Kennis toegankelijk21:20 – Vakmanschap versterken24:45 – Techambassadeurs opleiden27:05 – Context begrijpen29:48 – Practor worden31:55 – Onderzoek professionaliseren34:44 – Onderwijssectoren verbinden38:38 – Duurzaam opbouwen Het bericht Wat is kwaliteit van onderzoek in het mbo? verscheen eerst op Tjipcast.

  5. Oct 25

    Hoe komen we voorbij de kennisarmoede op school?

    Wat moet je weten om het nieuws te begrijpen, maatschappelijke discussies te volgen en een eigen oordeel te vormen? Een betekenisvol gesprek tussen leerlingen in de klas over een controversieel onderwerp vraagt veel meer dan naar elkaar luisteren en oordelen opschorten. Zonder kennis van begrippen, geschiedenis en achtergronden blijft veel van de complexiteit buiten beeld. En dat is niet alleen zonde, het is ook niet wenselijk in deze tijd (zelfs gevaarlijk). Hiermee kent culturele geletterdheid een sterke pedagogische component, iets wat nog wel eens uit het oog wordt verloren. Kennis emancipeert jongeren. En dat vraagt om gepassioneerde en betrokken leerkrachten en docenten die deze kennis kunnen overdragen. Wouter Smets, universitair docent aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en docent geschiedenis in Antwerpen, onderzoekt het belang van culturele geletterdheid in zijn nieuwe boek Voorbij de kennisarmoede. Hij pleit voor een gemeenschappelijke kennisbasis die leerlingen helpt om de wereld te begrijpen én bestaande verhoudingen kritisch te bevragen. Maar welke kennis hoort daarin thuis? Wie bepaalt welke verhalen we doorgeven? En hoe voorkomen we dat culturele geletterdheid vooral neerkomt op het behouden van de perspectieven die al dominant zijn? We bespreken de verhouding tussen feitenkennis en kritisch denken, de betekenis van concrete curriculumkeuzes en de verantwoordelijkheid van scholen en beleidsmakers. Ook komt het lezen van moeilijke teksten aan bod: waarom hebben leerlingen en studenten daarbij begeleiding nodig, tot in het hoger onderwijs? Wouter verbindt zijn analyse aan praktische mogelijkheden. Samen teksten lezen, leermiddelen kritisch beoordelen en als team bespreken wat leerlingen moeten kennen: het zijn concrete stappen om kennisrijker onderwijs vorm te geven. Haalbaar, concreet en vooral wenselijk. Kernpunten uit het gesprek: 🧠 Kritisch denken vraagt inhoudelijke kennis. Verbanden leggen, argumenten beoordelen en maatschappelijke vraagstukken begrijpen veronderstellen kennis van het onderwerp. 🌍 Culturele geletterdheid gaat ook over erbij horen. Smets wil een gedeelde kennisbasis verbinden aan de vraag welke verhalen en perspectieven onvoldoende worden gezien. ⚖️ Kenniskeuzes zijn niet neutraal. Wat een school onderwijst, kan bestaande machtsverhoudingen bevestigen, maar leerlingen ook helpen die te begrijpen en te bevragen. 📚 Leren lezen blijft een onderwijsopdracht. Ook studenten in het hoger onderwijs hebben begeleiding nodig bij het doorgronden van moeilijke vakliteratuur. 🔍 Kennisrijker onderwijs begint met concrete keuzes. Scherpere curriculumafspraken, inhoudelijk teamoverleg en een kritische blik op leermiddelen bieden volgens Smets aanknopingspunten. Quotes uit het gesprek: “Als je dus een schoolboek maakt met allemaal witte mannen in, dan bevestig je een bepaalde machtsstructuur.” “Ook op de hogeschool moet je nog leren om een academische tekst, een moeilijkere tekst te leren lezen.” “Dus niet alleen maar een ellenlange nieuwsbrief zoals ik altijd deed die nooit iemand leest, maar echt ouders te betrekken bij het onderwijs zelf.” Tijdstempels 00:00 – Welkom Wouter00:46 – Kennisarmoede benoemen02:29 – Culturele geletterdheid05:30 – Gedeelde kennisbasis09:31 – Controversiële onderwerpen11:28 – Onwetendheid doorbreken12:42 – Gezamenlijke curriculumkeuzes15:07 – Concrete onderwijsdoelen18:03 – Feiten verbinden20:30 – Kritisch denken22:38 – Kennis macht27:21 – Complexiteit uitleggen31:03 – Lezen begeleiden35:08 – Samen lezen36:13 – Kennisrijker onderwijs Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Het bericht Hoe komen we voorbij de kennisarmoede op school? verscheen eerst op Tjipcast.

  6. Oct 19

    Wat kunnen kleurrijke basisscholen ons leren?

    Wat kunnen we leren van scholen waar kinderen met uiteenlopende talen en achtergronden samenkomen? Cordula Rooijendijk bezocht tientallen ‘zwarte’ basisscholen en schreef hierover een pakkend boek: Vijftien lessen die kleurrijke basisscholen ons leren. Zo ontdekte ze hoe eigen vooroordelen haar blik op goed onderwijs beïnvloedden. Aan de hand van haar schoolbezoeken spreken we over hoge verwachtingen, de betekenis van thuistalen en ouderbetrokkenheid die verder gaat dan een nieuwsbrief verzenden of ouderavond plannen. Hoe zorg je dat leerlingen zich op deze scholen welkom voelen én goed leren lezen, schrijven en rekenen? Wat vraagt dat van het vakmanschap van leraren? Ook bespreken we waarom gelijke kansen soms om ongelijke ondersteuning vragen. Dat raakt aan onderwijstijd, het schooladvies en de samenwerking met professionals buiten de school. Want hoewel scholen veel kunnen betekenen, kunnen zij maatschappelijke ongelijkheid niet zelfstandig oplossen. Een gesprek over kritisch kijken naar je eigen overtuigingen, ruimte maken voor verschillende leefwerelden en de vraag hoe onderwijs kinderen voorbereidt op samenleven. Kernpunten uit het gesprek: 🔍 Eigen vooroordelen beïnvloeden wat we op scholen waarnemen. Cordula beschrijft hoe schoolbezoeken haar ideeën over rust, thuistalen en ouderbetrokkenheid veranderden. 🎯 Hoge verwachtingen worden zichtbaar in het dagelijks handelen: in taalgebruik, passende instructie en de overtuiging dat je als leraar de ontwikkeling van leerlingen kunt beïnvloeden. 🤝 Ouderbetrokkenheid vraagt om actief contact en toegankelijke vormen van deelname. Een beperkte aanwezigheid op school betekent niet vanzelf dat ouders weinig belangstelling hebben. ⚖️ Gelijke kansen kunnen vragen om verschillen in ondersteuning en onderwijstijd. Bij schooladviezen is het belangrijk om aannames over de thuissituatie gezamenlijk kritisch te onderzoeken. 🛠️ Het vakmanschap van leraren verdient ruimte én begrenzing. Samenwerking met andere professionals kan gezinnen ondersteunen en leraren ruimte geven voor hun onderwijstaak. Quotes uit het gesprek: “Onderwijs dient ertoe om te zorgen dat kinderen later in de samenleving goed kunnen samenleven.” “Maar wat je ook daarmee zegt is: jij mag er zijn en jouw taal mag er zijn.” “Dus niet alleen maar een ellenlange nieuwsbrief zoals ik altijd deed die nooit iemand leest, maar echt ouders te betrekken bij het onderwijs zelf.” Tijdstempels 00:00 – Kennismaking bestuurder01:26 – Nabij besturen04:05 – Kleurrijke scholen08:59 – Thuistalen benutten10:30 – Ouders betrekken11:26 – Liefdevol handelen13:38 – Ongelijke onderwijstijd15:16 – Veilig leren16:12 – Hoge verwachtingen17:37 – Doordacht differentiëren20:08 – Professionele grenzen23:04 – Kansrijk adviseren26:19 – Segregatie doorbreken29:32 – Straatcultuur begrijpen33:18 – Digitaal onderwijs Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Bronnen en verdieping Cordula Rooijendijk – Vijftien lessen die kleurrijke basisscholen ons lerenHet boek dat centraal staat in het gesprek, over onder meer hoge verwachtingen, ouderbetrokkenheid, vakmanschap en vooroordelen over scholen. Iliass El Hadioui – Hoe de straat de school binnendringt?affiliate=6755In het gesprek aangehaald bij het schakelen tussen thuiscultuur, straatcultuur en schoolcultuur. Onderwijsraad – Talige diversiteit benutten (2025)Passende verdieping bij de verwijzing naar de Onderwijsraad over thuistalen. Het advies bespreekt hoe scholen andere thuistalen kunnen benutten bij het leren van en in het Nederlands. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Het bericht Wat kunnen kleurrijke basisscholen ons leren? verscheen eerst op Tjipcast.

  7. Oct 12

    Hoe werkt programmatisch toetsen in de dagelijkse onderwijspraktijk?

    Een eigen leerlijn, extra ondersteuning of een uiteindelijk schooladvies: beslissingen over leerlingen kunnen grote gevolgen hebben. Hoe zorg je dat de informatie waarop je zo’n besluit baseert voldoende rijk en zorgvuldig is? En hoe gebruik je toetsing om tijdens het onderwijs beter te begrijpen wat een leerling nodig heeft? Cees van der Vleuten, emeritus hoogleraar onderwijskunde aan de Universiteit Maastricht en onderwijsadviseur Nihal Göktekin bespreken in deze podcast de uitgangspunten van programmatisch toetsen. Daarbij wordt het verzamelen van informatie losgekoppeld van het nemen van zwaarwegende beslissingen. Toetsresultaten, observaties, leerlinggesprekken en beschrijvende feedback vormen samen een beeld van de ontwikkeling. Hoe groter de gevolgen van een beslissing, hoe steviger de onderbouwing moet zijn. Nihal vertelt hoe deze benadering vorm krijgt op de Amsterdamse Montessorischool. Van het volgen van rekenvaardigheden tot gesprekken met kinderen en ouders: steeds staat de vraag centraal wat de verzamelde informatie betekent voor de volgende stap in het onderwijs. Cees licht toe waarom professionele oordelen waardevol zijn en waarom je die zorgvuldig moet bespreken en toetsen aan andere informatie. Ook zelfsturing, toetsdruk en burgerschap komen aan bod. Een terugkerend inzicht is dat deze manier van werken begeleiding, curriculumkennis en samenwerking vraagt. De invoering verdient daarom evenveel aandacht als de inhoudelijke uitgangspunten: een schoolteam moet samen begrijpen waarom het anders wil gaan toetsen en hoe dit het leren kan ondersteunen. Kernpunten uit het gesprek: 🔍 Hoe zwaarder de beslissing, hoe rijker de onderbouwing. Een eigen leerlijn, bevordering of schooladvies vraagt om verschillende informatiebronnen en zicht op de ontwikkeling over een langere periode. 🧩 Elk toetsresultaat is een onderdeel van het beeld. Toetsen, observaties en leerlinggesprekken leveren datapunten op die feedback en vervolgstappen ondersteunen; een afzonderlijk datapunt leidt niet meteen tot een zwaarwegend besluit. 🧭 Zelfsturing vraagt begeleiding en structuur. Leerlingen moeten leren om informatie over hun ontwikkeling te begrijpen en te gebruiken, met ondersteuning van de leerkracht. ⚖️ Professioneel oordelen vraagt gezamenlijke zorgvuldigheid. Beschrijvende informatie kan helpen verklaren wat achter een score schuilgaat, maar vraagt ook om het bespreken van interpretaties en mogelijke vooringenomenheid. 🌱 De invoering is een wezenlijk onderdeel van de aanpak. Programmatisch toetsen vraagt om een gedeeld doel, passende afspraken en gezamenlijke ontwikkeling binnen het schoolteam. Quotes uit het gesprek: “Zelfsturing vraagt heel veel sturing.” “Het gaat niet om een cijfer of om een score, maar het gaat ook om: wat is er aan de hand?” Tijdstempels 00:00 – Introductie gasten00:49 – Programmatisch toetsen03:40 – Breder kijken06:20 – Oorsprong principes09:44 – Zwaarwegende beslissingen11:39 – Datapunten verzamelen14:04 – Montessori praktijk17:02 – Zelfsturing begeleiden19:14 – Toetsdruk begrijpen21:36 – Schooladvies onderbouwen24:30 – Beschrijvende informatie26:25 – Gezamenlijk oordelen30:22 – Voortgang volgen36:30 – Samen implementeren41:02 – Burgerschap verbinden Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Bronnen en verdieping A model for programmatic assessment fit for purpose — Van der Vleuten en collega’s (2012)Dit wetenschappelijke artikel beschrijft hoe een toetsprogramma zowel het leren als de besluitvorming over voortgang kan ondersteunen. Het sluit aan bij de besproken principes: rijke feedback per datapunt, meerdere informatiebronnen bij zwaarwegende beslissingen en zorgvuldige professionele oordeelsvorming. Programmatisch toetsen — Baartman, Van Schilt-Mol en Van der Vleuten (2020)Dit boek verbindt de uitgangspunten van programmatisch toetsen met praktijkvoorbeelden uit het beroepsonderwijs. De aandacht voor de onderwijsvisie, feedback, zelfregulatie en het implementatieproces sluit aan bij de vragen die de gasten bespreken. Programmatisch toetsen: wat kan ik hiervan meenemen naar mijn eigen cursus? — Universiteit UtrechtDeze toelichting beschrijft hoe toetsmomenten betekenisvolle feedback kunnen opleveren en samen de basis vormen voor een beslissing. Ook de begeleiding van het leerproces komt aan bod, passend bij het gesprek over zelfsturing en structuur. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Het bericht Hoe werkt programmatisch toetsen in de dagelijkse onderwijspraktijk? verscheen eerst op Tjipcast.

  8. Oct 10

    Wat is Lesson Study, waarom werkt het en hoe kun je er morgen mee beginnen?

    Wat zie je van het leren van leerlingen als je zelf voor de klas staat? Je geeft uitleg, beantwoordt vragen en houdt overzicht. Ondertussen gebeurt er veel dat gemakkelijk aan je aandacht ontsnapt. Hoe gebruikt een leerling een antwoordblad? Welke vragen stellen leerlingen aan elkaar? En helpt die zorgvuldig voorbereide werkvorm eigenlijk om de lesstof beter te begrijpen? Op de Winkler Prins (openbare school voor voortgezet onderwijs) in Veendam onderzoeken docenten zulke vragen met Lesson Study. Ze ontwerpen samen een les, voorspellen hoe leerlingen zullen reageren, observeren wat er gebeurt en spreken leerlingen na afloop. Die informatie gebruiken ze om hun onderwijs bij te stellen. De school werkt inmiddels bijna tien jaar met deze aanpak en deelt haar expertise binnen Ontwikkelkracht. Hetty Kuiper, Danny Wubs en Jan Korterink vertellen hoe dat er in de praktijk uitziet. Van mandarijnschillen die kaartprojecties begrijpelijk maken tot hulpbladen die minder behulpzaam blijken dan gedacht: hun voorbeelden laten zien hoeveel je ontdekt door gericht te kijken en leerlingen te bevragen. Daarbij komen ook de voorwaarden van Lesson Study aan bod. Een afgebakende onderzoeksvraag, goede begeleiding en tijd om samen te werken zijn essentieel. Het doel is niet één perfecte les, maar meer inzicht in het leren van leerlingen en een professionele cultuur waarin collega’s samen onderwijs ontwikkelen. Kernpunten uit het gesprek 🔍 Het leren van leerlingen staat centraal. Collega’s onderzoeken hoe leerlingen reageren op een gezamenlijk ontworpen les. Observaties, leerlingwerk en interviews helpen om aannames te toetsen. 🍊 Concrete werkvormen worden gericht onderzocht. Een mandarijnschil maakt bijvoorbeeld zichtbaar waarom een bol niet zonder vervorming op een plat vlak past. De vraag blijft wat leerlingen hierdoor begrijpen en leren. 🧭 Een scherpe onderzoeksvraag houdt het proces op koers. De procesbegeleider helpt collega’s om hun plannen af te bakenen en steeds te verbinden aan wat ze willen weten. 🤝 Samen ontwerpen versterkt de professionele samenwerking. Collega’s leren elkaars expertise kennen en dragen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor het uitproberen en verbeteren van onderwijs. ⏳ Duurzame professionalisering vraagt tijd en ondersteuning. De schoolleiding moet ruimte organiseren voor voorbereiding, observatie en nabespreking. Op Winkler Prins worden de inzichten bovendien gedeeld tijdens een opbrengstenmarkt. Quotes uit het gesprek: “Ik denk dat ik door Lesson Study veel meer ben gaan nadenken over hoe de leerling gaat reageren op de dingen die ik voorbereid.” “Het gaat om dat je gewoon meer inzicht krijgt in het leren van leerlingen. En niet zozeer dat die ene les nou heel goed loopt.” “Omdat we het nooit tien jaar op rij op dezelfde manier hebben gedaan.” Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdrempelig meedoen of meer informatie over de expertisescholen? Check dan hier de link! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 – Introductie ontwikkelkracht00:53 – Kennismaking school02:53 – Betekenis lessonstudy05:06 – Gezamenlijk onderzoeken07:21 – Leerlingen betrekken11:02 – Abstractie verhelderen12:56 – Leren zichtbaar14:41 – Onderzoeksvragen kiezen16:41 – Veilig samenwerken18:24 – Procesbegeleiding organiseren20:57 – Valkuilen herkennen22:44 – Gericht observeren27:45 – Wetenschap verbinden30:02 – Expertise delen36:36 – Praktisch beginnen Het bericht Wat is Lesson Study, waarom werkt het en hoe kun je er morgen mee beginnen? verscheen eerst op Tjipcast.

See All (571)

About

Tjipcast is een wekelijkse podcast over onderwijs en gelijke kansen voor iedereen. Thema’s die centraal staan: didactiek en pedagogiek, leiderschap en management, samenwerken en teamleren, persoonlijke en professionele ontwikkeling, innoveren en verbeteren en met soms een filosofisch uitstapje. Reageren op de podcast? Mail naar tjip@tjipcast.nl.

Information

  • Creator
    Tjip de Jong
  • Years Active
    2019 - 2026
  • Episodes
    571
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Tjip de Jong
  • Show Website
    Tjipcast

You Might Also Like