Tjipcast

Tjip de Jong
  • 0.0 (0)
  • Education
  • Updated Weekly

Tjipcast is een wekelijkse podcast over onderwijs en gelijke kansen voor iedereen. Thema’s die centraal staan: didactiek en pedagogiek, leiderschap en management, samenwerken en teamleren, persoonlijke en professionele ontwikkeling, innoveren en verbeteren en met soms een filosofisch uitstapje. Reageren op de podcast? Mail naar tjip@tjipcast.nl.

  1. 1d ago

    Wat is een veilige klas eigenlijk?

    Een veilige klas is niet automatisch een stille klas. Rust kan een teken van veiligheid zijn, maar achter stilte kan ook stress, terugtrekgedrag of onzekerheid schuilgaan. Veiligheid gaat daarom minder over orde alleen en meer over de vraag of leerlingen zich gezien, gewaardeerd en voldoende ontspannen voelen om te kunnen leren. Hierover spreek ik met Pascal Tijdink en Els van der Wel in deze nieuwe aflevering. leggen uit waarom de leerkracht een centrale rol heeft in het realiseren van veiligheid in het klaslokaal. Relatie, voorspelbaarheid en professionele zelfreflectie komen vaak terug als kernthema’s. Een leerling die veel stress ervaart, kan moeite ervaren met concentreren, emotieregulatie en volgehouden aandacht. Gedrag dat op het eerste gezicht lastig, ongemotiveerd of storend lijkt, kan daarmee ook een signaal zijn dat een leerling zichzelf op dat moment onvoldoende kan reguleren. Tegelijkertijd vraagt veiligheid niet om een klas waarin iedere hobbel wordt weggenomen. Leerlingen moeten juist ruimte krijgen om fouten te maken, grenzen te verkennen en moeilijke dingen te oefenen. Dat vraagt om duidelijke kaders én flexibiliteit. De veilige klas is daarmee geen eindpunt dat na de gouden weken bereikt is, maar iets waaraan leerlingen en leerkrachten gedurende het hele schooljaar samen blijven werken. Kernpunten uit het gesprek 🧠 Veiligheid is een voorwaarde voor leren, omdat sterke stress het moeilijker maakt om functies als concentratie, aandacht en emotieregulatie te gebruiken. 🤝 De relatie tussen leerkracht en leerling vormt een belangrijke basis. Vooral leerlingen die veel stress ervaren hebben verbinding met een volwassene nodig om zichzelf beter te kunnen reguleren. 🔍 Gedrag vraagt om interpretatie. Vechten, vluchten en bevriezen kunnen verschillende uitingen van stress zijn, waarbij vooral teruggetrokken gedrag gemakkelijk over het hoofd wordt gezien. 🪞 Een veilige klas vraagt ook zelfkennis van de leerkracht. Weten welk gedrag je triggert en herkennen wanneer je zelf uit balans raakt, helpt om bewuster en minder reactief te handelen. 🌱 Veiligheid betekent niet dat fouten, spanning en moeilijke opdrachten verdwijnen. Juist binnen een betrouwbare omgeving kunnen leerlingen uitdagingen aangaan, feedback ontvangen en ervaren dat ontwikkeling mogelijk is. Quotes uit het gesprek: “Een rustige klas hoeft geen veilige klas te zijn.” “Die kinderen zijn niet lastig, maar die hebben het lastig.” “Wat mij betreft mag het een heel gouden schooljaar worden.” Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 – Veilige klas02:14 – Stress verminderen05:22 – Relatie bouwen07:50 – Rust misleidt09:42 – Stressreacties herkennen11:56 – Identiteit erkennen13:38 – Zelfreflectie oefenen16:27 – Complimenten geven18:53 – Samen reguleren21:50 – Gouden schooljaar23:55 – Voorspelbaarheid bieden29:52 – Samen oplossingen33:20 – Veilig presteren37:29 – Emoties herkennen40:21 – Gezien worden Bronnen & verdieping Carol Dweck – onderzoek naar mindset en feedbackIn het gesprek verwijst Els expliciet naar het onderzoek van Carol Dweck over fixed en growth mindset. Onderzoek rond Dweck laat onder meer zien dat procesgerichte feedback — bijvoorbeeld gericht op inspanning en strategie — samenhangt met sterkere overtuigingen dat vaardigheden ontwikkeld kunnen worden en met meer bereidheid om uitdagingen aan te gaan. Adverse Childhood Experiences ACEs – CDCPascal verwijst naar ingrijpende ervaringen in de jeugd en de mogelijke gevolgen daarvan. Het klassieke ACE-onderzoek laat een dosis-responsrelatie zien: naarmate mensen meer typen belastende jeugdervaringen rapporteren, nemen verschillende risico’s voor gezondheid en welzijn toe. De precieze aantallen die Pascal in het gesprek voor een ‘gemiddelde klas’ noemt, kan ik op basis van deze bron niet één-op-één bevestigen. Op den Kelder et al. – Executive functions in trauma-exposed youthEen meta-analyse van 55 studies met ruim 8.000 jongeren vond dat blootstelling aan trauma samenhing met gemiddeld lagere scores op werkgeheugen, inhibitie en cognitieve flexibiliteit. Dat sluit aan bij de bespreking van stress en executieve functies in het gesprek. Traumasensitief onderwijsRecent Nederlands onderzoek naar een schoolbrede trauma-informed aanpak vond na het eerste implementatiejaar bescheiden positieve veranderingen, onder meer in de ervaren sfeer in de klas en veerkracht. Dat ondersteunt de relevantie van deze benadering, maar rechtvaardigt geen claim dat traumasensitief onderwijs op zichzelf alle genoemde problemen oplost. Psychologische flexibiliteit in het onderwijs – Maaike Steeman en Femke KlompDit boek wordt door Pascal zelf als verdiepende bron genoemd. Het wordt daar gekoppeld aan zelfkennis, psychologische flexibiliteit en de rol van de onderwijsprofessional. Handmodel van Daniel SiegelOok het handmodel van Siegel wordt expliciet in het gesprek genoemd als praktisch hulpmiddel om met leerlingen over emoties, regulatie en het ‘denkbrein’ te spreken. Het bericht Wat is een veilige klas eigenlijk? verscheen eerst op Tjipcast.

  2. 3d ago

    Waar zit de bron van de rekenramp in NL (en wat kunnen we eraan doen)?

    Goed leren rekenen draait niet alleen om het vinden van het juiste antwoord. Het vraagt om een stevige basis van kennis en procedures waarop later complexere wiskunde kan worden gebouwd. Volgens wiskundeleraar en auteur Liesbeth van der Plas is juist die basis in het Nederlandse rekenonderwijs te kwetsbaar geworden. Van der Plas ziet leerlingen in het voortgezet onderwijs binnenkomen die onvoldoende met breuken kunnen rekenen, terwijl die kennis noodzakelijk is voor algebra, natuurkunde en andere bètavakken. Een belangrijke oorzaak ziet ze in een curriculum waarin leerlingen veel verschillende strategieën en contextopgaven aangeboden krijgen, maar fundamentele rekenbewerkingen onvoldoende automatiseren en beheersen. Deze problematiek werkt volgens haar door tot in de lerarenopleiding. Pabo-studenten kunnen een rekentoets halen zonder noodzakelijkerwijs boven de rekenstof te staan die ze later zelf moeten onderwijzen. Daarmee ontstaat een vicieuze cirkel. De oplossing zoekt Van der Plas niet in méér doelen of complexere methodes, maar juist in vereenvoudiging: een beperkt aantal fundamentele rekenprocedures expliciet aanleren, veel oefenen en pas daarna ruimte maken voor toepassing, flexibiliteit en creativiteit. Aan de hand van specifieke voorbeeldopgaven bespreken we hoe dit eruit kan zien in de dagelijkse praktijk. Kernpunten uit het gesprek: 🧱 Een stevige beheersing van optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen en breuken vormt volgens Van der Plas het fundament waarop later algebra, wiskunde en andere bètavakken worden gebouwd. 🔄 Het aanbieden van meerdere oplossingsstrategieën kan volgens haar juist extra cognitieve belasting veroorzaken. Vooral leerlingen die moeite hebben met rekenen kunnen afhaken wanneer ze telkens opnieuw een andere werkwijze moeten leren. 🎓 De problemen werken volgens Van der Plas door tot de pabo: toekomstige leraren kunnen formeel een rekentoets halen, terwijl ze bepaalde basisbewerkingen nog onvoldoende beheersen of uitleggen. 🧠 Motivatie ontstaat niet alleen door rekenen aantrekkelijk of herkenbaar te maken. Succeservaringen en beheersing kunnen er juist voor zorgen dat leerlingen plezier krijgen in het vak en de onderliggende structuur gaan zien. 🔍 Goed rekenonderwijs vraagt volgens het gesprek ook om vakmanschap van leraren: zelf boven de stof staan, kritisch naar methodes kijken en bewust bepalen welke oefeningen werkelijk bijdragen aan het beoogde leerdoel. Quotes uit het gesprek: “Creativiteit, motivatie en verschillende oplossingen zoeken als leerling zijn allemaal belangrijk. Maar dat komt pas daarna. Je moet eerst kunnen optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen.” “De essentie van rekenen is voor mij dat je het kunt opschrijven. Dat je de berekening laat zien en laat zien: ik snap hoe dit in elkaar zit.” “Als je dit als kind niet meekrijgt, omdat je zoveel strategieën krijgt en het hele rekenbouwwerk niet overziet als je de basisschool verlaat, dan zie je niet hoe mooi wiskunde in elkaar zit.” Tijdstempels 00:00 – Rekenproblemen Nederland01:16 – Ontbrekende voorkennis03:08 – Breuken beheersen05:31 – Rekenmethode ontwikkelen07:12 – Bètakeuze motivatie09:11 – Vicieuze cirkel11:06 – Rekentoets tekort13:32 – Realistische context15:16 – Cognitieve belasting16:20 – Meerdere strategieën18:51 – Basisbewerkingen beheersen22:20 – Breuken rekenen25:29 – Maatschappelijke gevolgen29:10 – Pabo verantwoordelijkheid36:12 – Schoolteams verbeteren Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Bronnen en verdieping Rekenen voor de Pabo – Liesbeth van der PlasBoek met uitleg, oefeningen en uitgewerkte antwoorden voor pabo-studenten. Foutloos leren rekenen in groep 7 en 8 – Liesbeth van der PlasMateriaal gericht op het systematisch beheersen van rekenvaardigheden in de bovenbouw van het basisonderwijs. De gelukkige rekenklas aan het werkBundel waarin Van der Plas een hoofdstuk schreef over de staat van ons rekenonderwijs. Sommenfabriek.nlWebsite met uitleg, oefeningen en instructiemateriaal waar Van der Plas in het gesprek naar verwijst. Rekenen voor het voortgezet onderwijs met een uitwerking van de rekendoelen en uitwerkingen op de middelbare school Het bericht Waar zit de bron van de rekenramp in NL (en wat kunnen we eraan doen)? verscheen eerst op Tjipcast.

  3. Aug 27

    Hoe zorg je ervoor dat zij-instromers lekker landen in de dagelijkse praktijk?

    De overstap naar het onderwijs begint vaak met enthousiasme, vakkennis en de wens om maatschappelijk iets te betekenen. Maar eenmaal voor de klas blijkt hoe groot het verschil is tussen geïnteresseerd zijn in onderwijs en dagelijks verantwoordelijkheid dragen voor het leren van een groep kinderen. Juist daarom is de manier waarop zij-instromers worden ontvangen en begeleid zo bepalend. Merel Kooij en Bram Kroezen maakten allebei vanuit een andere academische achtergrond de overstap naar het basisonderwijs. Hun ervaringen laten zien hoeveel kennis en levenservaring zij-instromers kunnen meenemen, maar ook hoeveel er in de praktijk nog geleerd moet worden: van klassenmanagement en instructie tot het zorgvuldig voorbereiden van een les. Samen met HR-adviseur van PCBO Malou Könemann bespreken zij wat helpt om die ontwikkeling mogelijk te maken. Niet direct in het diepe springen, maar eerst kunnen meekijken en meedoen. Collega’s observeren, concrete feedback krijgen en onderdeel zijn van een team. Daarbij blijkt leren op de werkplek minstens zo belangrijk als formele scholing. Een zij-instromer heeft ruimte nodig om fouten te maken, maar ook collega’s die helder durven benoemen wat beter moet. De centrale vraag is daarmee niet alleen hoe mensen het onderwijs binnenkomen, maar vooral hoe scholen ervoor zorgen dat zij zich duurzaam tot goede leraren kunnen ontwikkelen. Kernpunten uit het gesprek: 🌱 Een geleidelijke start helpt. Eerst meelopen of werken als onderwijsassistent geeft zij-instromers de gelegenheid om te ervaren wat het dagelijkse werk werkelijk vraagt voordat zij volledig verantwoordelijk worden voor een klas. 🔍 Leren gebeurt sterk in de praktijk. Observeren hoe ervaren collega’s lesgeven, gedrag begeleiden en lessen voorbereiden levert concrete voorbeelden op die direct toepasbaar zijn. 🧭 Begeleiding moet duidelijk én veilig zijn. Goede collega’s zeggen niet alleen dat iets vanzelf goedkomt, maar helpen analyseren waarom een les niet werkte en welke concrete stap daarna nodig is. 🧠 Eerdere expertise kan het onderwijs verrijken. Wetenschappelijke, maatschappelijke of vakinhoudelijke kennis uit eerdere loopbanen kan nieuwe perspectieven toevoegen, mits zij-instromers tegelijkertijd het leraarsvak serieus leren beheersen. 🤝 Behoud vraagt meer dan een contract. Professionalisering, passende begeleiding, goede leiding en ruimte om te blijven leren zijn belangrijk om zij-instromers duurzaam aan het onderwijs te verbinden. Quotes uit het gesprek: “Als je een les geeft en alle vingers gaan omhoog, dan doe je het goed. Want ze willen graag vragen stellen.” “Je bent geen stagiair als zijstromer. Je staat hier voor de klas, je hebt die verantwoordelijkheid.” “Onderwijs geven is een leven beroeren.” Tijdstempels 00:00 – Zij instroom centraal02:13 – Eerste vragen03:23 – Nieuwe loopbaan05:28 – Kleuters ontdekken07:30 – Rustig starten10:05 – Goede selectie13:15 – Nieuwsgierige kinderen15:42 – Zichtbare ontwikkeling17:12 – Professionele kwaliteit19:26 – Goede begeleiding20:56 – Collega observeren23:25 – Duurzaam behouden27:34 – Wetenschappelijk kijken30:20 – Geleidelijk instromen33:21 – Concrete feedback Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe zorg je ervoor dat zij-instromers lekker landen in de dagelijkse praktijk? verscheen eerst op Tjipcast.

  4. Aug 24

    Goed onderwijs met minder leerkrachten, (hoe) kan dat?

    Het lerarentekort in Nederland zal in de toekomst oplopen. Zodra scholen structureel met minder bevoegde leerkrachten moeten werken, komen fundamentele keuzes naar voren: welke kennis en vaardigheden zijn onmisbaar, welke taken kunnen door andere professionals worden uitgevoerd en hoe bewaak je pedagogische en didactische samenhang? Anders organiseren is daarmee geen noodoplossing voor een roosterprobleem, maar een onderwijskundige (complexe) opgave waar sommige scholen niet omheen kunnen. Dit vraagt van scholen dat zij opnieuw kijken naar hun visie op goed onderwijs, naar wat hun leerlingen nodig hebben en naar de manier waarop verschillende professionals daar gezamenlijk verantwoordelijkheid voor kunnen dragen. Te gast om hierover te spreken is Karlijn de Jong, verbonden aan de Hogeschool Leiden. Ze onderzocht dit vraagstuk samen met zes scholen die al langere tijd met personeelstekorten te maken hebben. Haar belangrijkste inzicht is dat anders organiseren niet begint bij het rooster, maar bij de visie op goed onderwijs. Scholen moeten eerst bepalen wie hun leerlingen zijn, welke pedagogische en didactische kwaliteit zij willen bieden en welke kennis en vaardigheden daarvoor nodig zijn. Dat vraagt ook om een andere blik op professionals. Niet alleen een bevoegdheid telt, maar ook wat iemand aantoonbaar kan, waarin begeleiding nodig is en welke taken juist bij bevoegde leraren moeten blijven. Tegelijkertijd blijkt samenwerking alleen goed te werken wanneer scholen duidelijke pedagogische en didactische afspraken maken. Anders organiseren is daarmee geen kant-en-klaar model. Het vraagt om een lerend team dat keuzes onderzoekt, effecten volgt en steeds opnieuw bijstuurt. Kernpunten uit de podcast: 🧭 Begin bij de visie. Anders organiseren begint niet met een roosterprobleem, maar met de vraag wat goed onderwijs voor deze specifieke leerlingen betekent. 🔬 Verbind praktijk en onderzoek. De scholen onderzochten wat in hun eigen praktijk werkte en verbonden die ervaringen aan theoretische en wetenschappelijke kennis. 🤝 Kijk breder naar bekwaamheid. Een bevoegdheid geeft belangrijke informatie, maar scholen kunnen ook onderzoeken welke taken andere professionals verantwoord kunnen uitvoeren en waar hun grenzen liggen. 🧩 Bewaak pedagogische samenhang. Wanneer meerdere professionals met dezelfde groep werken, worden gezamenlijke routines, taal en didactische afspraken belangrijker voor rust en voorspelbaarheid. 🌱 Organiseer een lerend systeem. Visie, gezamenlijk leren, steun vanuit school en bestuur en goede borging zijn voorwaarden om onderwijs duurzaam anders te organiseren. Quotes uit het gesprek “Goed onderwijs vraagt echt om even stilstaan en nadenken. Dus waarvoor is deze school er eigenlijk? Wie zijn onze kinderen? Wat is op deze school goed onderwijs?”vak rekenen.” “Samenwerking is veel meer dan elkaar een factuur sturen.” “Anders organiseren gaat dus niet over: doe dit of dat, maar organiseer de bekwaamheid om met elkaar systematisch na te denken over je inzet.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Bronnen en linkjes Goed onderwijs met minder leerkrachten – Hogeschool LeidenHet centrale onderzoeksproject van Karlijn de Jong, uitgevoerd met zes basisscholen uit Onderwijsregio Haaglanden. Hier staan ook het onderzoeksverslag en de belangrijkste opbrengsten. Goed onderwijs met minder leerkrachten: de opbrengstenOverzicht met de onderzoeksresultaten, praktijkervaringen en de podcastserie waarin onder meer de vier succesfactoren verder worden uitgewerkt.Bekijk de opbrengsten Achtergrond bij het onderzoek – Hogeschool LeidenArtikel over de zes deelnemende scholen en de manier waarop zij kijken naar competenties, rollen en het organiseren van onderwijs met minder bevoegde leerkrachten.Lees het achtergrondartikel Maatregelen voor anders organiseren van primair onderwijs – Hogeschool UtrechtOnderzoek uit 2025 naar experimenten van Utrechtse basisscholen met anders organiseren, inclusief keuzes, veranderprocessen en ervaren gevolgen voor leerlingen en personeel. Dit sluit direct aan bij het onderzoek dat in het gesprek wordt genoemd. Anders organiseren in het voortgezet onderwijs – VoionInventarisatie van verschillende vormen van anders organiseren in het VO en de gevolgen daarvan voor onderwijsprofessionals. Aanpak lerarentekort – RijksoverheidAchtergrondinformatie over het lerarentekort, regionale samenwerking en de wettelijke ruimte om onderwijs onder voorwaarden anders te organiseren, onder meer met andere professionals. Wat voor maatregelen nemen scholen om hun onderwijs anders te organiseren en hoe pakken zij dit aan? – TjipcastEen direct inhoudelijk verwante aflevering over de keuzes die scholen maken bij anders organiseren, welke maatregelen zij nemen en hoe zulke veranderingen in de praktijk worden vormgegeven. Hoe krijgen we het fundament van het onderwijs op orde? – TjipcastEen inhoudelijk aansluitend gesprek over de basisvoorwaarden voor goed onderwijs, waaronder onderwijskwaliteit, professionaliteit en de manier waarop scholen duurzame keuzes kunnen maken. Tijdstempels 00:00 – Minder leerkrachten02:10 – Onderwijsvisie bepalen04:05 – Praktijkaanleiding onderzoeken06:05 – Visie ontwikkelen09:21 – Anders organiseren10:11 – Succesfactoren bespreken11:26 – Bestuurlijke ondersteuning16:53 – Pedagogische samenhang19:31 – Externe professionals23:01 – Commerciële samenwerking25:10 – Kwaliteit bewaken28:02 – Praktijkgericht onderzoeken32:31 – Bekwaamheid benutten34:44 – Groepsgericht organiseren37:02 – Visie herpakken Het bericht Goed onderwijs met minder leerkrachten, (hoe) kan dat? verscheen eerst op Tjipcast.

  5. Aug 17

    Rekenangst in het mbo?!

    Rekenen roept bij veel mbo-studenten niet alleen onzekerheid op, maar soms ook jarenoude herinneringen aan mislukking, achterstand of het gevoel er simpelweg niet goed in te zijn. Volgens rekendocent Dirk Megens is juist dat beeld hardnekkig: het idee dat rekenen iets is wat je óf kunt, óf niet kunt. Vaak wordt rekenen (beta) ook tegenover aanleg voor bijvoorbeeld taal geplaatst (alfa). Helaas moet het mbo ook kritisch in de spiegel kijken. We slagen er onvoldoende in rekenen op goed niveau aan te bieden aan studenten in het beroepsonderwijs en de minimale niveaus te halen voor het uiteindelijke beroep. Ook bestaan er veel misvattingen over rekenen in het mbo. Bijvoorbeeld in relatie tot foutloos hoofdrekenen, hulpmiddelen wel of niet in zetten en het belang van dagelijkse gecijferdheid: cijfers kunnen begrijpen en gebruiken in werk, wonen, geldzaken en andere alledaagse situaties. Al met al is rekenangst een reëel probleem bij studenten in het mbo. Dit alles vraagt om onderwijs waarin studenten hulpmiddelen leren gebruiken, rekentaal leren begrijpen en vooral voldoende succeservaringen opdoen. Maar ook om docenten die weten waar studenten staan en hun uitleg daarop kunnen aanpassen. Effectieve didactiek is daarbij belangrijk. Een digitale methode openzetten en studenten zelfstandig laten werken is volgens Megens dan niet genoeg. Rekenangst verminderen begint bovendien bij relatie en vertrouwen. Wie weet waar een student vandaan komt, welke ervaringen iemand met rekenen heeft gehad en welke context voor hem of haar betekenisvol is, kan beter aansluiten. Zo verschuift het perspectief van ‘ik kan nou eenmaal niet rekenen‘ naar de ervaring dat vooruitgang wel degelijk mogelijk is. Hoe dat mogelijk is bespreken we ook in deze aflevering aan de hand van diverse praktijkvoorbeelden. Kernpunten uit de podcast: 🧮 Rekenen gaat in het mbo vooral over dagelijkse gecijferdheid. Studenten moeten cijfers kunnen interpreteren en gebruiken in concrete situaties, niet uitsluitend bewerkingen uit het hoofd beheersen. 🧠 Rekenangst wordt mede gevoed door eerdere ervaringen en overtuigingen. Studenten kunnen jarenlang meenemen dat zij slecht zijn in rekenen, waardoor nieuwe rekenlessen oude weerstand opnieuw oproepen. 🛠️ Hulpmiddelen kunnen juist zelfvertrouwen geven. Een rekenmachine, rekenkaart of woordenboek verlaagt niet simpelweg de eisen, maar helpt studenten om realistische rekenproblemen beter aan te pakken. 🤝 Relatie is volgens Megens een belangrijke didactische voorwaarde. Een docent die de student, diens rekenverleden en belevingswereld kent, kan beter aansluiten en vertrouwen opbouwen. 🎓 Goed rekenonderwijs vraagt om gespecialiseerde didactische kennis. Grote niveauverschillen, rekentaal en verschillende oplossingsstrategieën maken rekenen tot meer dan een vak dat een docent er zonder voorbereiding bij kan doen. Quotes uit het gesprek “De relatie is natuurlijk het allerbelangrijkste bij het vak rekenen.” “OBK zeg ik altijd: oefening baart kunst.” “Goed rekenonderwijs begint bij goed geschoolde rekendocenten die verstand hebben van verschillende vormen van differentiatie en van rekendidactiek.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Bronnen en linkjes Leidraad Werken aan rekenen en gecijferdheid in het mboEen recente, onderzoeksmatig onderbouwde leidraad voor docenten en mbo-instellingen over effectief reken- en gecijferdheidsonderwijs. Sluit sterk aan bij thema’s uit het gesprek zoals differentiatie, betekenisvolle contexten en docentkwaliteit. Taal en Rekenen MBO – nieuwe rekeneisenOver de sinds schooljaar 2022–2023 ingevoerde rekeneisen voor mbo-niveau 2, 3 en 4. Dit sluit direct aan bij Megens’ uitleg over de nieuwe benadering van rekenen en gecijferdheid. Coöperatie Examens MBO – rekenexamensInformatie over de huidige rekenexamens in het mbo en de examinering voor niveau 2, 3 en 4. Rekenkaarten voor het mboDirk Megens verwijst uitgebreid naar de rekenkaart als hulpmiddel. Op zijn eigen website is een actuele versie van de rekenkaart beschikbaar, met onder meer het metriek stelsel, verhoudingen, procenten en rekenbegrippen. Gecijferdheid en het werk van Kees HooglandHoogland wordt expliciet genoemd in het gesprek als belangrijke pleitbezorger van numeracy of gecijferdheid: niet alleen sommen uitvoeren, maar kwantitatieve informatie in het dagelijks leven kunnen interpreteren en gebruiken. De website Gecijferdheid Telt Mee biedt hier verdere verdieping bij. Onderwijskennis – Versterken van rekenen en gecijferdheid bij mbo-studentenEen kennisartikel dat specifiek ingaat op het versterken van rekenen en gecijferdheid bij mbo-studenten en aansluit op de nieuwe rekeneisen. Tijdstempels 00:00 – Rekenangst bespreken02:09 – Dagelijkse gecijferdheid04:09 – Diverse studenten06:35 – Gelijke eisen07:09 – Rekenkrasjes herkennen10:48 – Angst overwinnen12:16 – Hulpmiddelen benutten15:58 – Succeservaringen creëren16:34 – Niveauverschillen begeleiden18:36 – Rekentaal begrijpen20:55 – Aanwezigheid helpt22:00 – Relatie opbouwen23:21 – Rekendidactiek versterken29:55 – Basis herstellen31:38 – Rekenvertrouwen groeien Het bericht Rekenangst in het mbo?! verscheen eerst op Tjipcast.

  6. Jun 29

    Wat is (straks) het ambacht van de veranderkundige?

    Veranderen in organisaties klinkt vaak als iets dat je kunt plannen, sturen en strak uitrolt. Maar volgens Jaap Boonstra raakt juist die technische benadering aan haar grens. Zeker in onderwijs, zorg, duurzaamheid en maatschappelijke polarisatie spelen vraagstukken die niet in één organisatie, discipline of stappenplan passen. Toch is het denken over veranderen sterk gevormd door deze ‘enge’ technische benadering van veranderen (en leren). Veranderkunde draait feitelijk om iets anders: goed kunnen waarnemen, context begrijpen, spanning verdragen en mensen helpen om over grenzen heen betekenis te geven aan wat er speelt. Deze discipline is dus veel rommeliger dan we willen aannemen. Maar is er nog wel ruimte voor deze manier van kijken naar veranderen in organisaties? In het gesprek verkent Boonstra hoe het vak veranderkunde zich heeft ontwikkeld: van aandacht voor arbeid en democratisering naar managementdenken, en nu opnieuw naar samenspel rond complexe maatschappelijke vraagstukken. Hij maakt scherp onderscheid tussen verandermanagement als technische aanpak en veranderkunde als praktijk van kijken, verbinden en handelen in onzekerheid. Daarbij komt ook de rol van hogescholen, praktijkonderzoek en lectoraten aan bod, waar volgens hem veel van de toekomst van het vak zichtbaar wordt. Een belangrijk inzicht is dat de veranderkundige van morgen veel meer is dan een plannenmaker, maar iemand die kan omgaan met paradoxen, conflicten, maatschappelijke spanningen en meerdere perspectieven tegelijk. Dit is de laatste podcast van het schooljaar 2025-2026! Vanaf volgende week neem ik een aantal weken vrij. Wel ben ik in de weer met de voorbereiding en planning voor het najaar. Half augustus start de serie weer op. Met een paar mooie nieuwe afleveringen over bijvoorbeeld anders organiseren in het PO, over de gelukkige rekenklas en high performing schools. Fijne zomervakantie! Kernpunten uit de podcast: 🔍 Veranderen begint volgens Jaap Boonstra met zorgvuldig waarnemen en contextualiseren. Pas als je begrijpt wat er in de klas, school, buurt of organisatie speelt, kun je verstandig handelen. 🧩 Veranderkunde is iets anders dan verandermanagement. Waar verandermanagement vaak technisch en planmatig wordt, draait veranderkunde om mensen, betekenisgeving, spanning en dynamiek. 🌱 De toekomst van het vak ligt volgens Boonstra bij maatschappelijke vraagstukken zoals duurzaamheid, zorg, veiligheid, polarisatie en onderwijs. Zonder verbinding met die vragen wordt veranderkunde volgens hem overbodig. ⚖️ Een veranderkundige moet leren denken in paradoxen in plaats van simpele dilemma’s. Het gaat niet om kiezen tussen individu of groep, economie of onderwijs, maar om het uithouden en verbinden van beide kanten. 🎨 Kunst kan helpen om anders naar verandering te kijken. Beeld, muziek, dans of theater openen soms perspectieven die met rationele analyse alleen niet zichtbaar worden. Quotes uit het gesprek “Voor mij begint veranderen altijd eerst met heel goed kijken, waarnemen, dynamiek begrijpen en daardoor denken: wat is nu verstandig om te doen?” “Als we ons vanuit de veranderkunde niet verbinden met maatschappelijke vraagstukken, is onze rol gewoon uitgespeeld. En terecht.” “Laten we ophouden met het denken in dilemma’s. Laten we veel meer gaan denken in paradoxen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Meer lezen of bekijken op basis van deze podacst? Jaap Boonstra – Veranderen als samenspelJaap Boonstra – Leiders in cultuurveranderingJaap Boonstra en Mayo Dubbeldam (red.) – Veranderen voor de toekomst Ik sprak Jaap eerder in een aflevering over spelend leren en veranderen en over samenwerken over de grenzen van organisaties heen. Tijdstempels 00:00 – Start gesprek01:18 – Schrijven reflectie03:00 – Vak verandering04:17 – Leerling doener06:29 – Meervoudig kijken08:03 – Context begrijpen10:33 – Universitaire verschuiving13:40 – Hogescholen hoop18:40 – Historische ontwikkeling23:11 – Verschil verdragen27:31 – Paradoxaal denken31:16 – Maatschappelijke opgaven32:56 – Oprechte professional37:01 – Kunst veranderen41:51 – Leiderschap inhoud Het bericht Wat is (straks) het ambacht van de veranderkundige? verscheen eerst op Tjipcast.

  7. Jun 25

    Wat kan het onderwijs van topsport leren?

    Presteren in het onderwijs roept snel spanning op. Want leren gaat niet alleen over opbrengsten, toetsen en doelen, maar ook over veiligheid, vertrouwen, motivatie en de ruimte om fouten te maken. Toch laat de topsport een interessante vraag achter: hoe bouw je aan een cultuur waarin mensen samen beter willen worden, zonder dat het werk kil, hard of opgejaagd wordt? Ik praat hierover met Anouk Kleinpaste en Pjotr van der Marel, allebei schoolleider. Anouk geeft leiding aan de dappere school Campherbeek in Zwolle. Pjotr is verbonden aan de Sint Bonifatiusschool in Wassenaar. In dit gesprek wordt duidelijk dat de vergelijking met topsport niet vooral gaat over harder duwen of meer meten. De kern zit eerder in samenwerking, volhouden, professionele routines en leiderschap dat dichtbij mensen blijft. Data kan helpen om blinde vlekken zichtbaar te maken, maar alleen als er voldoende vertrouwen is om er samen naar te kijken. Anders wordt meten al snel een oordeel. De schoolleiders laten zien dat onderwijskwaliteit niet losstaat van werkplezier. Een team dat zich gezien voelt, durft makkelijker te leren, te botsen en verantwoordelijkheid te nemen. Tegelijk vraagt verandering om geduld: een school ontwikkel je niet in een sprint, maar stap voor stap, met oog voor het tempo van het hele team. Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🏃 Topsport gaat niet alleen over prestatiedruk, maar vooral over de wil om samen beter te worden. In het onderwijs betekent dat: blijven oefenen, reflecteren en verantwoordelijkheid nemen voor kwaliteit. 🤝 Vertrouwen blijkt een voorwaarde voor professionele ontwikkeling. Pas als mensen zich gezien en veilig voelen, kunnen data, feedback en opbrengsten onderwerp van gesprek worden zonder dat het als aanval voelt. 📊 Data helpt om blinde vlekken zichtbaar te maken. Niet als afrekencultuur, maar als gezamenlijke taal om te onderzoeken waar een team, school of leerlingpopulatie iets te ontwikkelen heeft. 🐢 Onderwijsverandering vraagt tempo-bewust leiderschap. Een schoolleider kan een duidelijke ambitie hebben, maar moet ook kunnen vertragen om het hele team aangehaakt te houden. 🎽 De school is geen verzameling losse lokalen. De kracht zit in collectief eigenaarschap: samen werken aan onderwijs dat je beter achterlaat dan je het aantrof. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Quotes uit de podcast: “Je kan zo snel als je langzaamste speler. Je moet het samen doen, hè. Het is wel echt een teamsport.” “Ik speel niet directeurtje. Ik ben ook echt als het moet sta ik overal achter en kan ik ook de harde besluiten nemen.” “Ik heb met al mijn collega’s startgesprekken waarbij ik een uur ga wandelen en het gewoon heb over het leven.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels: 00:0 – Werkgeluk Scholen01:10 – Data Werkplezier03:06 – Gelukkige Teams05:56 – Topsport Onderwijs08:06 – Data Presteren09:07 – Samen Doorzetten11:25 – Tempo Leiderschap13:01 – Cultuur Meten15:21 – Groeitaal Mindset17:04 – Mensen Zien19:03 – Duurzaam Presteren24:14 – Onzichtbare Routines26:24 – Kwaliteitskaarten Sport31:50 – Authentiek Leiderschap36:02 – Collectief Mandaat Boeken en leestips: Bas Kodden – De kunst van duurzaam presteren James Kerr – Legacy Eva Naaijkens en Martin Bootsma – En wat als we nou weer gewoon gingen lesgeven? Het bericht Wat kan het onderwijs van topsport leren? verscheen eerst op Tjipcast.

  8. Jun 22

    Wat is de zin en onzin van reflectie op je eigen handelen?

    In het onderwijs hebben we het vaak over reflectie. Leraren, studenten, schoolleiders en opleiders worden voortdurend uitgenodigd om stil te staan bij hun handelen. Maar juist doordat reflectie zo vanzelfsprekend is geworden, wordt het waarschijnlijk ook vaak maar ten dele of niet goed ingezet. Wie te snel naar oplossingen springt, mist de vraag wat er eigenlijk gebeurde. En wie reflectie vooral ziet als een verplicht verslag, raakt gemakkelijk kwijt dat het in de kern gaat om professionele groei. Fred Korthagen laat zien dat reflectie pas krachtig wordt wanneer je vertraagt. Niet alleen nadenken over gedrag, maar zoeken naar betekenis: wat speelde er precies, welke overtuigingen, gevoelens en verlangens deden mee, en welke kwaliteiten waren al aanwezig? Daarmee verschuift reflectie van probleemgericht repareren naar krachtgericht ontwikkelen. Dat is relevant voor leraren, opleiders, coaches en schoolorganisaties. Want veel professionele situaties worden complexer zodra er druk ontstaat. Dan vallen mensen terug op automatismen. Reflectie helpt om die patronen zichtbaar te maken, maar alleen wanneer er ruimte is voor denken, voelen én willen. Zo wordt reflectie geen administratieve verplichting, maar een manier om bewuster, creatiever en menselijker te handelen. Kernpunten uit de podcast: 🧭 Reflectie begint niet bij een probleem, maar bij een ervaring. Pas door goed terug te kijken ontstaat zicht op wat er werkelijk speelde. 🔍 Korthagen maakt onderscheid tussen gedragsgerichte reflectie en betekenisgerichte reflectie. Niet meteen vragen “wat moet ik doen?”, maar eerst onderzoeken “wat gebeurde hier eigenlijk?” 🌱 Een krachtgerichte benadering kan reflectie verdiepen. Door te kijken naar wat goed ging en welke kwaliteiten zichtbaar waren, ontstaat meer ruimte voor leren. 🧠 Reflecteren is niet alleen denken. Gevoelens, verlangens, intuïtie en professionele idealen beïnvloeden het handelen vaak sterker dan rationele analyse. 🏫 Ook organisaties kunnen reflectiever worden. Dat vraagt om andere gesprekken: minder agenda’s vol problemen, meer aandacht voor idealen, kwaliteiten en gezamenlijke betekenisgeving. Quotes uit het gesprek “Wat voor mij de essentie van reflecteren is: dat je via het opdiepen van de essentie komt tot een handelingsalternatief.” “Het is soft om alleen maar met denken bezig te zijn, want dat heeft relatief weinig invloed op wat er gebeurt.” “Laten we krachtgericht coachen en niet altijd maar op problemen coachen. Dan kan het zomaar zijn dat het hele probleem er heel anders uitziet.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Meer lezen op basis van deze podacst? Fred Korthagen en Micha Korthagen – Zin in reflectieFred Korthagen, Ella Nuijten en collega’s – De kracht van reflectieFred Korthagen en Ellen Nuiten – Krachtgericht coachen Tijdstempels 00:00 – Reflectie en start01:52 – Menselijk vermogen03:29 – Gedrag verdiepen05:36 – Vijf stappen07:19 – Negatief kijken09:03 – Krachtgericht kijken10:29 – Voelen willen13:13 – Professioneel voelen15:43 – Liftoefening toepassen20:17 – Reflectiegesprekken voeren22:18 – Goede coaching23:45 – Kennis opbouwen27:30 – Blinde vlekken31:21 – Reflectie in Japan33:27 – De reflectieve organisatie Het bericht Wat is de zin en onzin van reflectie op je eigen handelen? verscheen eerst op Tjipcast.

See All (556)

About

Tjipcast is een wekelijkse podcast over onderwijs en gelijke kansen voor iedereen. Thema’s die centraal staan: didactiek en pedagogiek, leiderschap en management, samenwerken en teamleren, persoonlijke en professionele ontwikkeling, innoveren en verbeteren en met soms een filosofisch uitstapje. Reageren op de podcast? Mail naar tjip@tjipcast.nl.

Information

  • Creator
    Tjip de Jong
  • Years Active
    2019 - 2026
  • Episodes
    556
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Tjip de Jong
  • Show Website
    Tjipcast