ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក

RFI ខេមរភាសា / RFI Khmer
  • 5.0 (1)
  • News
  • Updated Daily

នៅរៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃ​ចន្ទ ដល់​ថ្ងៃ​សុក្រ យើង​នឹង​លើកយក​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់​​ៗ ដែល​កើតមាន​​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាមេរិក ដើមបូព៌ា អាស៊ី អឺរ៉ុប​​ និង​​អាហ្វ្រិក ​មក​ធ្វើការ​​បកស្រាយ ​ពន្យល់​បំភ្លឺ ​និង​​វិភាគ ​ជូន​​លោក​​អ្នក​ស្តាប់។

  1. May 26

    ហេតុអ្វីការប៉ុនប៉ង​របស់​លោកត្រាំ ដើម្បី​ជំរុញ​កិច្ចព្រមព្រៀង​Abraham អាច​បរាជ័យធ្លាក់ទឹក?

    ជំហរ​របស់​លោកដូណាល់ ត្រាំ រេដូចចុងស្រល់។ ពីមួយថ្ងៃ ទៅ​មួយថ្ងៃ ប្រធានាធិបតីទី​៤៧​របស់​អាមេរិក​ប្រកាសដំណឹង​ជាមួយ​ការប្តូរជំហរ​ក្រឡាប់ចាក់ ធ្វើ​ឲ្យពិភពលោក​តាមសឹង​មិនទាន់។ ទាក់ទង​នឹង​ការចរចា​ដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាមជាមួយ អ៊ីរ៉ង់ មេដឹកនាំ​អាមេរិក​បង្ហោះសារ​ម្តងថា ជិត​ឈាន​សម្រេច​បាន​កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ម្តងថា លោក​មិន​ប្រញាប់​ចង់​បាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​ភ្លាមៗ​ជាមួយ​អ៊ីរ៉ង់។ ជាក់ស្តែង  នៅក្នុងសារ​បង្ហោះផ្សាយ​លើ​បណ្តាញសង្គម​Truth Social របស់​លោក​កាលពីថ្ងៃចន្ទទី ២៥ ឧសភា លោកត្រាំបាននិយាយ​ថា លោក​បាន​ប្រាប់​ក្រុមចរចាអាមេរិក​កុំ​ឲ្យ​ប្រញាប់ នៅក្នុង​រឿង​រកកិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​អ៊ីរ៉ង់។ លោកត្រាំ​និយាយ​យ៉ាងដូច្នេះ នៅពីរថ្ងៃ​ក្រោយ លោក​ជួបពិភាក្សា​តាមទូរស័ព្ទ​ជាមួយ​មេដឹកនាំ​អារ៉ាប់ ដើម្បី​និយាយ​ពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​Abraham ឬ​កិច្ចព្រមព្រៀងចងសម្ព័ន្ធមេត្រីភាព​រវាងអ៊ីស្រាអែល និង​ក្រុមប្រទេស​អារ៉ាប់។ នៅប៉ុន្មាន​ថ្ងៃមកនេះ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត កាតា និង​ប៉ាគីស្ថាន ប្រទេស​កាន់សាសនា​អ៊ីស្លាម​ទាំងបី​បាន​ដុតដៃ ដុតជើង​ច្រើន​ដើម្បីរកច្រកចេញ ឲ្យវិបត្តិ​សង្រ្គាម​រវាង​អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ នោះបើទោះបីជា ទាំង​អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត និងកាតា​បាន​រងគ្រោះ ព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់​បាញ់ដ្រូន និងមីស៊ីល​សងសឹកមូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិក​នៅ​ប្រទេស​ជិតខាងទាំងពីរ​នេះ។ នៅថ្ងៃចន្ទ កាតា​បានទទួល​រាក់ទាក់​ក្រុមចរចា​របស់អ៊ីរ៉ង់​ដែល​ប្រាថ្នា​ចង់​ឲ្យ​កាតា​ជួយ​សម្រាល​ទណ្ឌកម្ម តាមរយៈ​ការឈប់​ផ្អឹបខ្ទប់​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជាង​២៤​ពាន់លាន​ដុល្លារ នៅពេល​អ៊ីរ៉ង់​ឈាន​ទៅ​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​អាមេរិក។ ដើម្បី​ផលប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច និង​ស្ថិរភាព​នៅក្នុង​តំបន់ កាតា អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត និងប្រទេស​អារ៉ាប់​មួយចំនួនទៀត នៅឈូង​សមុទ្រ​ពែក្ស ចង់​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​បិទបញ្ចប់​សង្គ្រាម​កាន់តែ​ឆាប់​នៅដើមបូព៌ា។ នៅក្នុង​ក្រសែភ្នែក​របស់​ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក​ដូណាល់ ត្រាំ នេះជា​ឱកាស​មួយ​ដែល​លោក​អាច​ដាស់​ឲ្យ​រស់ឡើងវិញ កិច្ចព្រមព្រៀង Abraham ដែលលោក​ជា​អ្នកផ្ចុងផ្តើម​កាលពីអាណត្តិទី​១ នៅក្នុង​គោលដៅ ផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង​រវាង​អ៊ីស្រាអែល ប្រទេស​ជ្វីហ្វ ជាមួយ ក្រុមប្រទេស​កាន់សាសនា​អ៊ីស្លាម។ តើ​លោកត្រាំ​ជាអ្នកនឹកភ្នក​គំនិត​នេះ ដោយ​ខ្លួនឯង ឬ​មានគេ​ផ្លុំ​ត្រចៀក? គេ​មិនអាច​ទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋាន​ណាមួយ​បាន​ទេ។ ប៉ុន្តែ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លើក​យក​រឿង​កិច្ចព្រមព្រៀង​Abraham មក​ចងភ្ជាប់​ជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​អ៊ីរ៉ង់ នៅបន្ទាប់ពី​លោក​បាន​និយាយ​ទូរស័ព្ទ ជាលើកទី​២ជាមួយ​នាយករដ្ឋមន្រ្តីអ៊ីស្រាអែល បេនចាមីន នេតាន់យ៉ាហ៊ូ កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ទី ២៣​ឧសភា។ នៅថ្ងៃ​សៅរ៍ដដែល លោកត្រាំ​បាន​កោះហៅ និយាយ​តាមទូរស័ព្ទជាមួយ​មេដឹកនាំ​បណ្តាប្រទេស​អ៊ីស្លាម ដូចជា ប៉ាគីស្ថាន អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត កាតា អេហ្ស៊ីប តួកគី ហ្សកដានី អេមីរ៉ាត អារ៉ាប់រួម និង​បារ៉ែនជាដើម។ នៅ​ក្នុង​សារ​បង្ហោះផ្សាយ​នៅ​មួយថ្ងៃក្រោយ លោកត្រាំ​បាន​និយាយ​បែបដាក់​សម្ពាធ ដាក់លក្ខខណ្ឌ ឲ្យ​ក្រុមប្រទេស​អារ៉ាប់ ប្រទេស​កាន់សាសនា​អ៊ីស្លាម ត្រូវ​តែ​ចុះហត្ថលេខា​លើកិច្ចព្រមព្រៀង​Abraham ដើម្បី​ចង​មេត្រីភាពជាមួយ​អ៊ីស្រាអែល បើសិនជា​គេ​ចង់​ឲ្យ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​អ៊ីរ៉ង់ អាមេរិក។ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងកាតា​ជាអ្នកចាប់ផ្តើម​មុនគេ។ នេះបើតាម​លោកត្រាំ។ ក្រៅពី​អេមីរ៉ាត អារ៉ាប់រួម ស៊ូដង់ ម៉ារ៉ុក និង​បារ៉ែន​ដែលបាន​ចុះហត្ថលេខា​លើកិច្ចព្រមព្រៀង​យល់​ព្រម​ចងមិត្តភាព​ជាមួយអ៊ីស្រាអែល ក្រោមគំនិត​ផ្តួចផើ្តម​របស់​លោកត្រាំ កាលពី​ឆ្នាំ ២០២០ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត​បាន​យល់ព្រម​សិក្សា​ដើម្បីជំរុញ​ទៅ​ចងសម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយអ៊ីស្រាអែល។ ប៉ុន្តែ សង្រ្គាម​វាយប្រហារ​របស់​អ៊ីស្រាអែល​ទៅលើ​តំបន់ហ្កាហ្សា និងការរំលោភចូលកាន់កាប់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន​នៅ​ស៊ីហ្សកដានី ពីសំណាក់​រដ្ឋាភិបាល និង​និគមជន​អ៊ីស្រាអែល បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត ដកឃ្លា និង​ត្រលប់​មក​ដាក់​លក្ខខណ្ឌ​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល​ត្រូវតែ​ទទួលស្គាល់​រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន បើសិន​ចង់​បាន​សម្ព័ន្ធភាពពី​អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត។ បើតាម​អ្នកវិភាគ​មួយចំនួន ដោយ​ប្រកាស​ទាញ​ភ្ជាប់​កិច្ចព្រមព្រៀង​Abraham ជាលក្ខខណ្ឌ​មួយ​ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​សម្រេច​បាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​បិទបញ្ចប់សង្រ្គាម​នៅដើមបូព៌ា លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​ទំនង​ចង់​បំពេញចិត្ត​នាយករដ្

    6 min

  2. May 19

    លើសពីសង្គ្រាមដោយអាវុធ លោកដូណាល់ ត្រាំ​​និងអ៊ីរ៉ង់ធ្វើសង្គ្រាមដាក់គ្នា​​ដោយ​​រូបភាព​ និ

    សង្គ្រាម​រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ មិនមែនធ្វើឡើងតែតាមរយៈគ្រឿងសព្វាវុធបណ្ណោះទេ តែរូបភាពនិងការឃោសនា​ ក៏ជាមធ្យោបាយ​មួយដែរ ដែលភាគីទាំង២បា​នប្រើ ដើម្បី​គំរាម និងសើចចំអកដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក​។ នៅលើបណ្តាញសង្គម Truth Social លោកដូណាល់ ត្រាំ​បានបង្ហោះរូបថត និងវីដេអូ​​ បង្កើតឡើង​ដោយ​បច្ចេកវិទ្យា​​បញ្ញាសិប្បនិម្មិត​​ បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​លោក ​ត្រៀមចុចប៊ូតុងក្រហម​ បញ្ជាគ្រាប់បែក​បរមាណូកម្ទេចអ៊ីរ៉ង់។ ចំណែកអ៊ីរ៉ង់វិញ មិនថានៅតាមទីសាធារណៈឬតាមទូរទស្សន៍​រដ្ឋ របបអ៊ីរ៉ង់​បានផ្សព្វផ្សាយឃោសនា​ ​នូវជ័យជំនះ​របស់អ៊ីរ៉ង់ ក៏ដូចជា​ការសាមគ្គីជាធ្លុងមួយរបស់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ នៅពីក្រោយថ្នាក់ដឹកនាំ​។ រូបភាពនិងការផ្សព្វផ្សាយឃោនា​ តែងតែជាផ្នែកមួយនៃ​​អាវុធ នៅក្នុង​ការធ្វើសង្គ្រាម។ ក៏ប៉ុន្តែ​ ជាមួយនឹងការភាពរីកចម្រើន​នៃបច្ចេកវិទ្យាទំនើប និង​​​បណ្តាញសង្គមសំបូរបែប​ រូបភាពច្នៃប្រឌិតបង្កើតឡើងដោយ​បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត មានវត្តមានកាន់តែខ្លាំងឡើង ដែលគេប្រើវា​​ដើម្បីវាយប្រហារ គំរាមសំឡុត​ និងមាក់​ងាយទៅលើគូសត្រូវ​។ នៅក្នុងសង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ គេសង្កេតឃើញថា លោកដូណាល់ ត្រាំ បានប្រើបណ្តាញសង្គម Truth Social របស់លោក ជាសមរភូមិមួយដើម្បីវាយប្រហារ គំរាមសំឡុតអ៊ីរ៉ង់​ និងអួតពីភាពអស្ចារ្យរបស់​លោក​។ អមជាមួយនឹង​សារ​ គំរាមថាអាមេរិកនឹងវាយកម្ទេចអ៊ីរ៉ង់ឲ្យឆេះអស់ក្លាយជាផេះ ប្រសិនបើមិនព្រមចុះ​​កិច្ចព្រមព្រៀងទេ​ លោកដូណាល់ ត្រាំ​បាន​បង្ហោះរូបភាព​​ច្រើនសន្លឹកថែមទៀត ដែលរូបភាព​​ទាំងនោះ សុទ្ធតែត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត​។ ក្នុងរូបភាពប្រឌិតទាំងនោះ គេឃើញរូប​​លោកដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងទឹកមុខយ៉ាងអង់អាចក្លាហាន ចាត់ចែងបញ្ជា​ការធ្វើសង្គ្រាម​ផ្លូវអាកាស។ រូបភាពទាំងនេះ​​ គឺមានលក្ខណៈដូចទៅ​នឹង​​រូបភាព ស្រង់ចេញ​​ពីខ្សែភាពយន្តហូលីវូដ រឿងសង្គ្រាមអវកាសឬសង្គ្រាមពិភពផ្កាយជាដើម​។ រូបខ្លះទៀត លោក​ដូណាល់ ត្រាំ អង្គុយត្រៀមចុងប៊ូតុងក្រហម ដើម្បីបញ្ជា​បំផ្ទុះគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរ​​។ បន្ថែមពីនេះ លោក​ដូណាល់ ត្រាំ ក៏បានបង្ហោះរូបភាពវីដេអូបង្កើតឡើងដោយ​បញ្ញាសិប្បនិម្មិតដែរ ដែល​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​លោក​បញ្ជា​ពីចម្ងាយ​ឲ្យនាវាចម្បាំងអាមេរិក បាញ់កម្ទេច​មីស៊ីល​របស់អ៊ីរ៉ង់។ នៅមានរូបភាព​បញ្ញាសិប្បនិម្មិតជាច្រើនទៀត ដែ​លលោកដូណាល់ ត្រាំ បានបង្ហោះជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីសើចចំអកឲ្យអ៊ីរ៉ង់ ដែលលោកអះអាងថាកំពុងតែចាញ់សង្គ្រាម​។ រូបភាពបញ្ញាសិប្បនិម្មិតទាំងអស់នេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងកម្មវត្ថុគំរាមសំឡុត។ តែមតិមហាជនខ្លះ ឃើញ​ហើយ​ក៏ហួសចិត្ត អស់សំណើច លាយឡំដោយ​ក្តីព្រួយបារម្ភ ដោយឃើញ​លោក​ប្រធានាធិបតី​មហាអំណាច​ដ៏ធំបំផុត​ យករឿងសង្គ្រាមដែលកំពុងធ្វើបាបពិភពលោកទាំងមូល ​មកជាការលេងសើច​លើបណ្តាញសង្គមដូច្នេះទៅ​វិញ​។ ពីខាងអ៊ីរ៉ង់វិញ គេក៏មិនបានបង្អង់ដៃឡើយ នៅក្នុងការប្រើប្រាស់រូបភាព​ដើម្បីសើចចំអកមាក់ងាយ មកលើលោកដូណាល់ ត្រាំ និងសហរដ្ឋអាមេរិក​។ នៅកណ្តាលទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ផ្ទាំងបដាដ៏ធំមួយ បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញផ្ទៃមុខមួយចំណែករបស់លោក​ដូណាល់ ត្រាំ មាត់ត្រូវគេដេរនិងគ្របពីលើដោយ​ក្រណាត់ពណ៌ខៀវទឹកសមុទ្រ តំណាង​ឲ្យ​ច្រកសមុទ្រអក​មូហ្ស​។ បដារូបភាពខ្លះទៀត បង្ហាញ​ឲ្យឃើញ​កងទ័ពអ៊ីរ៉ង់បង់សំណាញ់​ស្រង់បានពីសមុទ្រ សុទ្ធយន្តហោះនិងនាវាចម្បាំងរបស់អាមេរិក​ ដែលត្រូវអ៊ីរ៉ង់​វាយកម្ទេច​។ រូបភាពទាំងអស់នេះ គឺសុទ្ធតែជាមធ្យោបាយ​ឃោសនានៃរបប​ផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បី​អះអាងប្រាប់ប្រជាជនខ្លួន ថាអ៊ីរ៉ង់​រឹងមាំ​និងកំពុងមានជ័យជំនះលើសហរដ្ឋអាមេរិក​។ ​ជាងនេះទៀត មួយរយៈចុងក្រោយនេះ របបអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់ បានរៀបចំនូវកម្មវិធី​ជួបជុំសាធារណៈជាច្រើនដង​ ដើម្បី​ផ្តល់សន្ទុះ ពន្យុះស្មារតី​​ស្នេហាជាតិ ឲ្យ​ប្រជាជន​​រួមសាមគ្គីជាធ្លុងមួយ នៅពីក្រោយ​មេដឹកនាំ​អ៊ីរ៉ង់​។​ របបអ៊ីរ៉ង់បានរៀបចំកម្មវិធី​ ឲ្យ​ប្រជាជនទាំងប្រុសទាំងស្រី និងកុមារផង សាកល្បងកាន់កាំភ្លើង បាញ់កាំភ្លើង ដើម្បីត្រៀមកម្លាំង និងផ្ញើសារទៅកាន់សត្រូវ។ បណ្តាញ​​ទូរទស្សន៍រដ្ឋអ៊ីរ៉ង់វិញ ក៏បានផលិត​កម្មវិធីស្រដៀងនេះដែរ។ លើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ​គេឃើញបុរសម្នាក់កាន់កាំភ្លើង អារម៉េ និង​​បាញ់​សំដៅទៅលើ​ទង់ជាតិ​អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម និងទីក្រុងឌូបៃ។ កម្មវិធីទូរទស្សន៍អ៊ីរ៉ង់​នេះ បានផ្ញើសារដោយចំពោះ គំរាម​ទៅលើបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់​តំបន់ឈូងស

    5 min

  3. May 13

    តើក្រោយពេល​ចេញពីមន្ទីរឃុំឃាំង លោកថាក់ស៊ីន នឹងបន្តទាញខ្សែញាក់នយោបាយថៃឬយ៉ាងណា?

    លោកថាក់ស៊ីន តួអង្គដ៏សំខាន់ម្នាក់​នៃឆាកនយោបាយថៃ ដែល​ត្រូវតុលាការផ្តន្ទាទោស​ជាប់ពន្ធនាគារ​១ឆ្នាំនោះ ទើបតែត្រូវបានដោះលែង​ឲ្យ​នៅក្រៅឃុំវិញ កាលពីដើមសប្តាហ៍នេះ​។ លោកនឹងត្រូវពាក់ខ្សែអេឡិចត្រូនិកនៅនឹងកជើង ហើយស្ថិតនៅក្នុងផ្ទះរយៈពេល​៤ខែ ដើម្បីអនុវត្តទោស​ឲ្យ​បានចប់សព្វគ្រប់។ ទោះយ៉ាងណា នេះគឺជាករណីអនុគ្រោះ ឬអាចហៅថាជាការទទួលបាន​ការ​អភ័យ​ឯកសិទ្ធិពិសេស ពីប្រព័ន្ធតុលាការ។ សំណួរត្រូវបានចោទសួរ ថាតើស្រមោល​របស់​​​លោក​ថាក់ស៊ីន នឹងបន្តគ្របឥទ្ធិពល​លើនយោបាយ​ថៃទៀត ឬយ៉ាងណា? ថ្ងៃចន្ទ​ទី​១១​ឧសភា លោកថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រ បានដើរចេញពី​ទ្វាររបងមន្ទីរឃុំឃាំង​ក្លងព្រែម ក្នុងទឹកមុខញញឹមរីករាយ។ លោកត្រូវបាន​សមាជិកក្រុមគ្រួសារ កូនៗចៅៗមកទទួលស្វាគមន៍  មុននឹងដើរទៅ​ធ្វើគារវកិច្ច​គោរពភ្លេងជាតិ​និងទង់ជាតិថៃ។ បន្ទាប់មកទៀត លោក​ទទួលផ្កានិងចាប់ដៃជាមួយ​មនុស្សម្នាច្រើននាក់ អ្នកខ្លះពាក់អាវក្រហម ដែល​ពណ៌នយោបាយ​នៃគណបក្សភឿថៃ​របស់ក្រុមគ្រួសារស៊ីណាវ៉ាត្រ​។ គួររំលឹកថា លោក​ថាក់ស៊ីន ត្រូវបានតុលាការកំពូល​ថៃ​សម្រេចសេចក្តី​​កាលពីខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ២០២៥ ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ​១ឆ្នាំ​ បន្ទាប់ពីបានរកឃើញថាលោក​មិនបានអនុវត្តទោស​ឲ្យ​បានត្រឹមត្រូវ​។ ជាប់បាន​តែ​៨ខែ នៅពេលនេះ លោកថាក់ស៊ីនត្រូវបានដោះលែងឲ្យនៅក្រៅឃុំ តែត្រូវពាក់ខ្សែ​អេឡិចត្រូនិក​នៅនឹងកជើង ហើយត្រូវ​ឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះ​រយៈពេល​៤ខែ​។ គួរកត់សំគាល់ដែរថា នេះមិនមែនជាលើកទី១ទេ ដែល​លោកថាក់ស៊ីន ទទួលបានការអនុគ្រោះជាពិសេសពីប្រព័ន្ធតុលាការថៃ។ ក្រោយ​និរទេសខ្លួន​រយៈពេល​១៥ឆ្នាំ លោកថាក់ស៊ីនបានត្រឡប់​ចូលស្រុកវិញ កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ​២០២៣ ហើយត្រូវប្រឈមមុខនឹងសវនាការតុលាការ​ជាបន្តបន្ទាប់ រហូតមានការសម្រេចទោស​ឲ្យ​លោកជាប់ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​១០ឆ្នាំ។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោយ​ការចរចា​ជាមួយ​ក្រុមនយោបាយ​អភិររក្ស​និយម ដែលស្និទ្ធនឹងយោធាថៃ ព្រមទាំងស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ ទោសរបស់​លោកថាក់ស៊ីន ត្រូវបាន​ព្រះរាជា​ថៃសម្រាល​ពី១០ឆ្នាំ​ មកនៅត្រឹមតែ​១ឆ្នាំ​វិញ​។ ជាងនេះទៀត លោកថាក់ស៊ីន ត្រូវ​បានគេយកទៅដាក់នៅក្នុងបន្ទប់ VIP នៃមន្ទីរពេទ្យ​នគរបាលថៃ ដោយ​អះអាងថាលោក​មានវ័យចំណាស់ សុខភាពមិន​មាំទាំ​។ តែទីបំផុត នៅដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំទៅម៉ិញ តុលាការកំពូលថ្ងៃ​ ក៏បានលុបចោលវិធានការនេះវិញ ដោយ​តម្រូវ​ឲ្យ​គេយក​លោកមកដាក់ឃុំ ក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំង​ដូចទណ្ឌិតដ៏ទៃ​ទៀត​។ សូមបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នមាន​​អាយុ៧៦ឆ្នាំ លោកថាក់ស៊ីន​នៅតែបន្តមាន​ប្រជាប្រិយភាព​ និង​​ឥទ្ធិពល​នៅលើ​ឆាក​នយោបាយថៃ។ ការដោះលែង​ឲ្យ​លោក​ ឃុំខ្លួននៅផ្ទះបែប​នេះ កំពុងតែធ្វើឲ្យ​មានចម្ងល់ចោទសួរ ថាតើលោក​មហាសេដ្ឋី​រូបនេះ បានទទួលការអនុគ្រោះពិសេសអ្វីទៀតហើយ ហើយ​តាមរយៈការចរចាននយោបាយ​បែបណា។ សំណួរមួយទៀតនោះ គឺថាតើលោកថាក់ស៊ីន នឹងប្រលូក​ក្នុងនយោបាយវិញដែរឬទេ? ឆ្លើយទៅកាន់អ្នកកាសែតកាលពីថ្ងៃចន្ទទី​១១ឧសភា លោកថាក់ស៊ីន បានបង្ហើសំដី​ថាលោកចាស់ហើយ ភ្លេចភ្លាំងច្រើនណាស់ លោកលែងចងចាំអ្វីទៀតហើយ ព្រោះលោក​មានជម្ងឺអាល់ហ្សៃម៉ឺ (Alzheimer)។ លោកស្រីភែថងថាន បុត្រីសំណព្វ​របស់លោកថាក់ស៊ីនវិញ ដែលបានចូលទៅ​ជួបឪពុក​ក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំង​កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍សប្តាហ៍កន្លងទៅ បាន​ថ្លែងប្រាប់អ្នកកាសែតថា​ក្នុងពេលជួបគ្នា លោកស្រី​និយាយតែពីរឿងក្រុមគ្រួសារផ្ទាល់ខ្លួន​ប៉ុណ្ណោះ មិនបាននិយាយអំពីបញ្ហានយោបាយ​ឡើយ​។ គួររំលឹកដែរថា លោក​អានុធិន ឆានវីរៈគូន នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបច្ចុប្បន្ន ក៏ធ្លាប់ជាមនុស្សម្នាក់​ស្និទ្ធស្នាល​នឹងលោកថាក់ស៊ីនដែរ។ ជាមហាសេដ្ឋីដូចគ្នា លោកអានុធិន ឆានវីរៈគូន បានរៀនសូត្រពីរបៀបធ្វើនយោបាយ​របស់លោកថាក់ស៊ីន។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ លោកអានុធិនបាន​បន្តរក្សាចំណងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយ​ក្រុមអភិរក្សនិយម ក្រុមយោធាថៃដែលស្និទ្ធនឹងព្រះបរមរាជវាំង​។ នេះគឺជាយុទ្ធ​សាស្ត្រ​ បែបសំយោគ​ ដែល​បានអនុញ្ញាតឲ្យ​លោកអនុធិនឈរជើងរាំងមាំ​។ កាលពីថ្ងៃទី​៩ឧសភា លោកអានុធិន បានប្រាប់អ្នកកាសែតថា លោកនៅតែគោរពលោកថាក់ស៊ីន ព្រោះលោកធ្លាប់ធ្វើការ​ក្រោមបង្គាប់​អស់រយៈពេល​ជាង​២០ឆ្នាំ​។ លោកអានុធិនអះអាងថា ទំនាក់ទំនងរវាងលោកនិងលោកថាក់ស៊ីន គឺបន្តស្និទ្ធស្នាល​ដូចសមាជិកគ្រួសារតែមួយ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ គេមិន​ជឿថា នៅពីក្រោយភាពស្និទ្ធស្នាល​លក្ខណ​ៈបុគ្គលរវាងលោក​អានុធិន ជាមួយ​ក្រុមគ្រួសារលោកថាក់ស៊ីននេះ គឺវាមិនពាក់​ព័ន្ធដល់រឿងនយោបាយនោះ​។ បក្សភឿថៃ និងបក្ស

    5 min

  4. May 10

    ហេតុអ្វីតួកគីបារម្ភ និងទាញសញ្ញាអាសន្នពេលឮគម្រោងពង្រាយទាហានបារាំង នៅប្រទេសកោះស៊ីប?

    ភាពតានតឹងមិនមែនមានតែនៅដើមបូព៌ា ឬនៅអឺរ៉ុបខាងកើត ព្រោះតែសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែន ប៉ុន្តែ នៅ សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ប្រទេសសមាជិករបស់អូតង់ ជាពិសេសតួកគីកំពុងសម្លក់សម្លឹង មិនពេញចិត្តនឹងប្រទេសស៊ីប ក្រិក និងបារាំងដែលប្រកាសរឹតចំណងយោធាជាមួយគ្នាកាន់តែណែនតឹង។ ជាក់ស្តែង ទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីបារាំង ទៅប្រទេសស៊ីប កាលពីចុងខែមេសាមិនបានស្ថិតក្នុងក្រសែភ្នែកល្អរបស់អង់ការ៉ាឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលកាន់តែមិនពេញចិត្ត និងទាញសញ្ញាអាសន្ន នៅពេលឮគម្រោងពង្រាយទាហានបារាំង នៅលើកោះស៊ីប នោះបើទោះបីជាប្រធានាធិបតីស៊ីបអះអាងថា វត្តមានរបស់កងទ័ពបារាំងធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅមនុស្សធម៌ក្តី។    បន្ទាប់ពីទទួល​ស្វាគមន៍​ប្រធានាធិបតីបារាំង លោក​អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង​កាលពី​ចុងខែ​មេសា ប្រធានាធិបតី​ស៊ីបលោក​នីកូស គ្រីស្តូឌូលីដ​បាន​ប្រកាស​ថា នៅ​ខែ​មិថុនាខាងមុខនេះ ស៊ីប​នឹង​ចុះហត្ថលេខា​ជាមួយ​បារាំង​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀងយោធា​ ដែលនឹង​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​បារាំង​បញ្ជូន​កងទ័ព​មក​ឈរជើង​ប្រចាំ​ការ​លើ​ប្រទេសកោះស៊ីប។ បើតាម​ប្រធានាធិបតី​ស៊ីប​ វត្តមាន​របស់​កងទ័ពបារាំង​មានគោលដៅ​មនុស្សធម៌។ បារាំងបង្កើន​ការគាំទ្រ​យោធា​ចំពោះ​ស៊ីប ដោយ​សន្យា​​បញ្ជូនទាហាន​របស់ខ្លួន​នៅប្រចាំការ​នៅលើ​កោះស៊ីប។ ពោលគឺ នៅបន្ទាប់ពី​អ៊ីរ៉ង់​បាញ់មីស៊ីល​សំដៅ​មូលដ្ឋានទ័ពអង់គ្លេសនៅលើ​កោះស៊ីប ដើម្បីសងសឹក​នឹងសង្រ្គាមវាយប្រហារ​របស់អាមេរិក។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុង​ក្រសែភ្នែក​របស់​រដ្ឋាភិបាល​តួកគី វត្តមានកងទ័ពបារាំង​នៅលើ​កោះស៊ីប​មានគោលដៅផ្សេងក្រៅពីមនុស្សធម៌ រហូតធ្វើ​ឲ្យ​តួកគីត្រូវតែទាញសញ្ញាអាសន្ន និង​ព្រមាន​ពីភាពតានតឹង ការមើលមុខគ្នាមិនចំ ​រវាង​បារាំង និងតួកគី ដែលជា​សមាជិកនៅក្នុងអង្គការ​អូតង់ដូចគ្នា។ បើតាម​ការពន្យល់​របស់​សាស្រ្តាចារ្យ​Serhat Guvenc នៅ​សកលវិទ្យាល័យ Kadir Has ​ក្នុងក្រុង​អ៊ីស្តង់ប៊ូល តួកគី និង​បារាំង​ជាគូប្រជែងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ។ ប្រទេស​ទាំងពីរ​ប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលគ្នា​ទាំងនៅទឹកដីអាហ្វ្រិក និង​នៅ​តំបន់ខាងកើតសមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ាណេ។ បារាំង​នៅតែចាត់​ទុកតួកគីថាជា​ប្រទេសដែល​នៅតែចិញ្ចឹមចិត្តចង់​បង្កើនអំណាច ពង្រីក​​ឥទ្ធិពល តាម​រយៈការប្រើនយោបាយ​វាតទី​និយម​លើ​បណ្តាប្រទេស​​​តូចៗ ដូចជា​ស៊ីបជាដើម។ ចំពោះ​សាស្តា្រចារ្យ​ខាងលើ ការប្រមូលផ្តុំ​ទាហាន​របស់​ប្រទេស​មហាអំណាចច្រើនពេក​នៅលើ​ដែនដីកូនកោះដ៏តូចមួយ ដូចជា​ស៊ីប​នឹង​អាច​បង្ក​ជា​ហានិភ័យ ឈានទៅ​ផ្ទុះសង្រ្គាមដាក់គ្នា ដោយគ្មានប្រយោជន៍។ អតីត​អ្នកតំណាងទូត​របស់ស៊ីប ប្រចាំប្រទេស​អង់គ្លេស​វិញយល់ឃើញថា គឺ​វត្តមានទ័ពតួកគី​ដ៏ច្រើន​សន្ធឹកនៅទឹកដីស៊ីប​ទៅវិញទេ​ដែល​បង្កគ្រោះថ្នាក់គំរាមកំហែងដល់​សន្តិសុខជាតិ​របស់ស៊ីប។ បើតាម​អតីត​ឯកអគ្គរដ្ឋទូតរូបនេះ សព្វថ្ងៃ​នេះ តួកគី​បាន​បញ្ជូន​ទ័ព ប្រមាណ​​៤ម៉ឺននាក់ឲ្យ​ទៅ​ប្រចាំការនៅភាគខាងជើង​កោះស៊ីប។ តួកគីមាន​ទ័ពរបស់ខ្លួន​លើដែនដីកោះស៊ីប ចាប់តាំង​ពី​តួកគី​បាន​បញ្ជូន​ទ័ព​ទៅឈ្លានពាន​ស៊ីប​កាលពីឆ្នាំ ១៩៧៤ ដើម្បី​ឆ្លើយតប​នឹង​ការប៉ុនប៉ង​ធ្វើរដ្ឋប្រហារ​ពីសំណាក់​ក្រុមទាហាន​ស៊ីប គាំទ្រ​ដោយប្រទេស​ក្រិក។ ជាង​៥០ឆ្នាំមកនេះ ស៊ីប ដីកោះដ៏តូចនៅក្នុងសមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ាណេ​ភាគខាងកើតត្រូវ​ពុះខ័ណ្ឌចែកជា​២។ ភាគខាងត្បូងគ្រប់គ្រង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ក្រិកស៊ីបដែលទទួលស្គាល់​ដោយ​សហគមន៍អន្តរជាតិ ចំណែកទឹកដីមួយផ្នែកតូច​នៅខាងជើង​គ្រប់គ្រង​ដោយ​រដ្ឋបាល​តួកគីស៊ីប កាន់សាសនា​អ៊ីស្លាម ​​ដែលបាន​ប្រកាស​ខ្លួន​ជា​ប្រទេស​ឯករាជ្យ ប៉ុន្តែ គ្មានការទទួលស្គាល់​ពី​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ មានតែ​តួកគីមួយប៉ុណ្ណោះដែលទទួលស្គាល់​ និង​ផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដល់​រដ្ឋបាល​តួកគីស៊ីបនៅភាគខាងជើងដែល​ធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រ ព្រោះតែ​ការដាក់ទណ្ឌកម្ម​ពីអន្តរជាតិ។ តួកគីចាត់ទុក ការដាក់សម្ពាធពីអន្តរជាតិ និង​ការគាំទ្រ​ផ្នែកកងទ័ព​ពីសំណាក់​ប្រទេស​ក្រិក និងបារាំងចំពោះរដ្ឋាភិបាល​ស៊ីបខាងត្បូង ថា ជា​យុទ្ធសាស្រ្ត​ ឡោមព័ទ្ធ​ចូលក្រសោបយក​ផលប្រយោជន៍​របស់​តួកគី​នៅ​សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ាណេ។ តួកគីមិនសប្បាយចិត្ត​នឹង​បារាំងទាល់តែសោះ ព្រោះថា បន្ទាប់ពីស៊ីប ប្រធានាធិបតី​បារាំង លោកម៉ាក្រុង​បានធ្វើដំណើរ​ទៅបញ្ជាក់ជំហរ​គាំទ្រផ្នែកយោធាដើម្បីការពារ​ក្រិក​ពីការវាយប្រហារ​ពីប្រទេសខាងក្រៅ។ ប្រទេស​ខាងក្រៅនោះគ្មាននរណា​ក្រៅពីតួកគី ដែល​បានដំឡើង​សំឡេង​តឹងខ្លាំង​ជាមួយក្រិក

    5 min

  5. May 4

    ហេតុអ្វីអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម សម្រេចចិត្តចាកចេញពីអង្គការ​ក្រុមប្រទេសផលិត​ប្រេង OPEP-OPEC?

    កាលពីសប្តាហ៍​កន្លងទៅ ប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមដែលជាប្រទេសផលិត​ប្រេងមួយ​ដ៏សំខាន់ បាន​បង្ក​ឲ្យ​មានការផ្ញាក់​ផ្អើល តាម​រយៈការប្រកាស​ចាកចេញពី​អង្គការក្រុមប្រទេសផលិតប្រេង ហៅកាត់ថា OPEP និង OPEP+។ តើមានមូលហេតុអ្វី​ នៅពីក្រោយ​ការសម្រេចចិត្តនេះ? យ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ឧស្សាហកម្មអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បានអះអាងនៅ​​ថ្ងៃចន្ទ​ទី​៤ឧសភា ថាការចាកចេញរបស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម គឺជាការសម្រេចចិត្ត​ដើម្បី​ប្រយោជន៍ជាតិ មិនមែនដើម្បីប្រឆាំង ឬជំទាស់នឹងប្រទេសសមាជិក​ផ្សេងទៀតណាមួយឡើយ​។ នៅក្នុងបរិបទនៃវិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈពិភពលោក បង្កឡើងដោយសារតែសង្គ្រាមនៅតំបន់មជ្ឈិម​បូព៌ា ស្រាប់តែអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បានធ្វើរឿងគួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ផ្អើលមួយ ដោយ​បានប្រកាសចាកចេញពី អង្គការ​ក្រុមប្រទេសផលិត​ប្រេង ហៅកាតថា OPEP ឬ OPEC។ ចាប់ពីថ្ងៃទី​១ឧសភា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម លែងជាសមាជិក​របស់OPEP ទៀតហើយ។ ការចាកចេញនេះ​ បានបង្ក​ឲ្យ​មានការចោទសួរជាច្រើន ទាក់ទិននឹងមូលហេតុ។ គួរកត់សំគាល់ថា ជាច្រើនខែមកហើយ ដែល​​គេដឹងថា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម មានបញ្ហាថ្នាំងថ្នាក់ចិត្តជាមួយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ប្រទេសផលិត​ប្រេងដ៏ធំបំផុតនៅតំបន់នេះ​។ ផ្អែកតាមការសង្ស័យខ្លះ​ បញ្ហារកាំរកូសរវាងប្រទេសអារ៉ាប់ផលិត​ប្រេងទាំង២នេះ​ គឺ​​អាច​មានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងសង្គ្រាមនៅ​​យេម៉ែន និងសង្គ្រាមនៅ​ស៊ូដង់​ផង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ថ្ងៃចន្ទទី​៤ឧសភា លោករដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ឧស្សាហកម្ម​និងជាអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនជាតិ​ប្រេងកាតអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បានចេញមុខអះអាងថា ការចាកចេញពី​OPEP របស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម គឺជាការសម្រេចចិត្ត​ដោយ​ផ្អែក​លើ​ផលប្រយោជន៍ជាតិទាំងស្រុង។ ពោលគឺវាមិនមែនជា​ការចាកចេញ ដើម្បីបញ្ជាក់ការជំទាស់ ​ឬប្រឆាំងទៅនឹងប្រទេសណាមួយឡើយ​។ មន្ត្រីអេមីរ៉ាតរូបនេះ បានគូសបញ្ជាក់ថា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម មានបំណង​ពង្រឹងយុទ្ធសាស្ត្រ កម្មវត្ថុយូរអង្វែង ​ដើម្បី​ពង្រីកសក្តានុពល​សេដ្ឋកិច្ច​និងឧស្សាហកម្ម​ ធ្វើឲ្យ​ខ្លួនអាចមានភាពធន់រឹងមាំល្អ។ ដូច្នេះ ការចាកចេញពីOPEP នឹងបើក​ផ្លូវ​ឲ្យ​អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម លែងជាប់ចំណងកាតព្វកិច្ច ហើយ​មានសមត្ថភាពអភិវឌ្ឍន៍ ​ទៅតាមអ្វីដែលខ្លួនចង់បាន​ដោយ​ឯករាជ្យ​​។ សូមរំលឹកថា អង្គការ​ក្រុមប្រទេសផលិត​ប្រេង OPEP ដែលបច្ចុប្បន្ននៅសល់សមាជិកត្រឹម​១២ប្រទេសត្រូវបាន​បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ​១៩៦០។ នៅឆ្នាំ​២០១៦ OPEP បាន​សហការ​បង្កើតសម្ព័ន្ធភាពជាមួយ​ប្រទេសផលិត​ប្រេង១០ទៀត ​មានឈ្មោះថា OPEP+។ កម្មវត្ថុរបស់ OPEP និង OPEP+ គឺដើម្បីស្វែងរកការស្រុះស្រួលគ្នា កំណត់​បរិមាណផលិតប្រេងឆៅ ដើម្បីទប់ស្តុកកុំឲ្យចាល់ ហើយអាចទប់តម្លៃប្រេងកុំ​ឲ្យ​ធ្លាក់ចុះថោក​​​។ ចូលជាសមាជិក OPEP នៅឆ្នាំ​១៩៦៧ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម គឺជាប្រទេស​ផលិត​ប្រេងបរិមាណច្រើន​ជាងគេលំដាប់ទី​៤។ ជាងនេះទៀត ប្រទេសនេះនៅមានសល់​សក្តានុពល​ផលិតច្រើនទៀត​​​។ ការចាកចេញពី ​OPEP របស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ត្រូវបាន​អ្នកជំនាញសំឡឹងឃើញថា វាបង្កឲ្យ​មាន​ការរំជើបរំជួលយ៉ាង​​ខ្លាំងដល់អង្គការនេះ ខ្លាំងលើស​កាលពីពេលដែល​​ប្រទេសកាតា និង​អង់ហ្គោឡា​បាន​​ចាកចេញ។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា ពេល​សង្គ្រាម​នៅអ៊ីរ៉ង់​បាន​ផ្ទុះឡើងនៅចុងខែកុម្ភៈ​ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ជាប្រទេសដែល​បានរងគ្រោះច្រើនជាងគេ​ ដោយ​គ្រាប់មីស៊ីល​និង​ដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់​។ អ្នកជំនាញ​បានលើកឡើងថា​ អេមីរ៉ាត់អារ៉ាប់រួម ចង់​បំរាស់ខ្លួនចេញពីកាតព្វកិច្ចគោរពកូតា របស់OPEP នៅពេលចប់សង្គ្រាមនេះ​ ដើម្បីអាចផលិតប្រេង​​ឲ្យ​បានច្រើនបំផុត។ កូតាបច្ចុប្បន្ន​តម្រូវឲ្យ​ប្រទេសនេះ​ផលិត​ប្រេងមួយ​ថ្ងៃ មិន​ឲ្យ​លើស​​៣,៥លានធុងបារីល។ តែប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ក្រុមហ៊ុនជាតិ​ប្រេងកាតអេមីរ៉ាត ហៅកាត់ថា Adnoc បានចំណាយ​ប្រាក់វិនិយោគយ៉ាងច្រើនសន្ធឹក ដើម្បី​​សម្រេច​​​កម្មវត្ថុផលិត​​ឲ្យ​បានដល់ ៥លានធុងបារីល​ក្នុងមួយថ្ងៃ​ នៅរវាងឆ្នាំ​២០២៧​​។ ទំហំផលិត​ច្រើនសន្ធឹកនេះ នឹងផ្តល់ចំណូល​ជាតិ​ឲ្យ​បានកាន់តៃច្រើន​ ។ ប្រាក់ចំណូលនេះ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនឹងយកទៅចំណាយ​វិនិយោគ ពង្រីក​សក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ច​លើវិស័យផ្សេងទៀតក្រៅពីប្រេងកាត ហើយជាពិសេសនោះ គឺយកទៅចំណាយ​លើវិស័យ​ឧស្សាហកម្មគ្រឿងសព្វាវុធ​ការពារសន្តិសុខ​។ យ៉ាងណាមិញ លោក Fayçal al-Bannaï អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្មសព្វាវុធ EDGE Group បានលើកឡើងថា បរិបទសង្គ្រាម​នៅអ៊ីរ៉ង់បានជំរុញ​ឲ្យ​អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ត្រូវតែអាច​ការពារផ្លូវអាកាសដោយខ្ល

    4 min

  6. Apr 23

    សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា​ជា​មេរៀន​សម្រាប់​ប្រទេស​នៅឈូងសមុទ្រ​ដឹងថា គេ​មិនអាច​ពឹងផ្អែកតែលើ​ម

    រងគ្រោះ​ជិត​២ខែ ព្រោះតែ​សង្រ្គាមបាចសាច​របស់​អ៊ីរ៉ង់​ ប្រទេស​មហាសេដ្ឋីប្រេង​នៅ​ឈូង​សមុទ្រ​ពែក្ស​ហេលហាល គ្មានសំឡេង គ្មានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ និងព្រួយបារម្ភ​កាន់តែខ្លាំងថា សន្តិសុខ​របស់​ពួកគេ​នឹង​ត្រូវ​ផាត់ចេញ គ្មានមុខ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង ណាមួយ​រវាង​អាមេរិក និង​អ៊ីរ៉ង់។ ទោះមិនបាន​ប្រលូកដោយផ្ទាល់ ឬប្រកាន់ជំហរឈរនៅខាងភាគីជម្លោះ​ណាមួយក្តី ប៉ុន្តែ ប្រទេស​នៅឈូងសមុទ្រពែក្ស មិនថា កូវ៉ែត អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អូម៉ង់ កាតា បាន​រងការខូចខាត​ធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះតែការវាយប្រហារ​សងសឹក​របស់អ៊ីរ៉ង់​ទៅលើ​មូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិក ដែលមាននៅក្នុង​ទឹកដីរបស់ពួកគេ។ បន្ថែមពីការលើការខូចខាត​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រទេស​នៅឈូងសមុទ្រ​ពែក្ស កំពុង​ប្រឈមនឹង​ការខាតបង់​សេដ្ឋកិច្ច ព្រោះថា កប៉ាល់​ដឹកប្រេង និងទំនិញជាច្រើនគ្រឿង​ត្រូវជាប់គាំង​ព្រោះតែ​អ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក​បិទខ្ទប់​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស។ ជាមហាសេដ្ឋីប្រេង ប៉ុន្តែ គ្មានអំណាច​ គ្មានកម្លាំងយោធា ​ដើម្បីការពារខ្លួន​ពីគ្រាប់មីស៊ីល និងដ្រូន​របស់​អ៊ីរ៉ង់។ រឹតតែអាក្រក់ និង​សោកសង្រេងជាងនោះទៀត គឺ​ប្រទេស​អ្នកមាន​នៅ​ឈូងសមុទ្រ​ពែក្ស ទាំងនោះ​គ្មានសិទ្ធិ គ្មាន​សំឡេង គ្មានគេ​អញ្ជើញ​ឲ្យចូលរួម​នៅក្នុង​ការចរចា​ដើម្បីបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា។ នោះ​បើទោះបីជា​ពួកគេ​រងគ្រោះ បាត់បង់ប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច ខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ព្រោះតែ​គ្រាប់មីស៊ីល និង​ដ្រូន នៅក្នុងការវាយប្រហារ​សងសឹក​របស់អ៊ីរ៉ង់​ទៅលើ​មូលដ្ឋានទ័ព​អាមេរិក។ គ្មានសិទ្ធិលើកដៃនិយាយ ប្រទេស​មហាសេដ្ឋីប្រេង​បារម្ភខ្លាចខ្លាំងបំផុត គឺ​រាល់​ការសម្រេចចិត្ត​នានានៅក្នុងការចរចាអ៊ីរ៉ង់ សហរដ្ឋអាមេរិកធ្វើឡើង​ដោយ​គ្មាន​សួរសុំយោបល់ ឬ​គិតគូរ​ដល់​ផលប្រយោជន៍​របស់​ប្រទេសនៅឈូង​សមុទ្រ ដែលកំពុង​ជាប់គាំងទាំងសេដ្ឋកិច្ច និង​សន្តិសុខ ព្រោះតែ​សង្រ្គាម​អាមេរិក​វាយប្រហារ​លើអ៊ីរ៉ង់។ មាន​រឿងពីរ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រុមប្រទេស​នៅឈូង​សមុទ្រ​ពែក្ស​នៅមិនស្រណុក នៅពេល​ឃើញលោកត្រាំ​ចង់​ចរចា​បិទបញ្ចប់សង្រ្គាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ ទី១ គេ​បារម្ភខ្លាចថា ការចរចា​របស់​អាមេរិក​ផ្តោតច្រើនតែទៅលើ​កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ​យោធា​របស់អ៊ីរ៉ង់ ហើយ​ភ្លេចមិនដាក់សម្ពាធលើអ៊ីរ៉ង់ ក្នុង​សំណុំរឿងសព្វាវុធ​មីស៊ីល​ដ្រូន។ រអិលខ្លួន​ក្នុង​សង្រ្គាម​វាយប្រហារសងសឹករបស់អ៊ីរ៉ង់ ព្រោះតែ​បាន​ផ្តល់ទីតាំងជាមូលដ្ឋានទ័ព​របស់អាមេរិក ក្រុមប្រទេស​ឈូងសមុទ្រ​ពែក្ស​បាន​រងការវាយប្រហារ​មីស៊ីល​របស់អ៊ីរ៉ង់ នៅក្នុង​សង្រ្គាម​ជាង​៦សប្តាហ៍។ ដូច្នេះ ពួកគេចាប់អារម្មណ៍ចង់​បានជាងគេ គឺ​ការដោះស្រាយ​បញ្ហា​ក្រុមប្រដាប់អាវុធនៅក្នុងតំបន់ដែល​គាំទ្រ​អ៊ីរ៉ង់ និងបញ្ហាមីស៊ីល ដូចជា ការដាក់ទណ្ឌកម្ម ឬ​រឹតបន្តឹង​កម្មវិធី​មីស៊ីល​របស់អ៊ីរ៉ង់ជាដើម។ ទី២ គេ​ខ្លាចថា អាមេរិក​របស់​លោកដូណាល់ ត្រាំ​នឹង​ចរចា សុខចិត្ត​យល់ព្រម​ឲ្យ​អ៊ីរ៉ង់​មានសិទ្ធិ​ចូល​ទៅ​គ្រប់គ្រង​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស ដើម្បីបញ្ចប់​សង្រ្គាម និងឈានទៅស្តារ​ឡើងវិញ ស្ថិរភាព​សេដ្ឋកិច្ច​សកល។ នៅត្រង់ចំណុចនេះ ប្រទេស​មហាសេដ្ឋីប្រេង ដូចជា​អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត កាតា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បារ៉ែន អូម៉ង់​បារម្ភខ្លាច​ថា បើសិន​អ៊ីរ៉ង់បានសិទ្ធិគ្រប់គ្រង​ច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស​ផ្តាច់មុខ នោះអ៊ីរ៉ង់​នឹង​រឹតតែបានដៃ ធ្វើផ្គរធ្វើភ្លៀង ដើម្បី​កម្រិត​បរិមាណ​ផលិតប្រេង​របស់​ប្រទេសដទៃ​ដែល​ជាគូប្រជែងរបស់អ៊ីរ៉ង់។ ប្រទេស​នៅក្នុង​ឈូងសមុទ្រ​ពែក្ស​រឹតតែ​បារម្ភខ្លាំងទៅទៀត នៅពេល​លឺលោកត្រាំ ពន្លយថា អាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់​អាច​ចាប់ដៃ​សហការគ្នា​គ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ដើម្បី​ត្រួតពិនិត្យ​ ទារថ្លៃពីកប៉ាល់​ដែលចេញចូល​ទៅក្នុង​ឈូងសមុទ្រពែក្ស។ បើសិន​សំដី​របស់​លោកត្រាំ​ក្លាយជារឿងពិត នោះ​វាមានន័យទៅ​ច្របាច់ក ដាក់សម្ពាធ​មួយជាន់ទៀតលើ​ក្រុមប្រទេស​មហាសេដ្ឋីប្រេង ដែល​ខាតបង់ ខូចខាត​ក្រាសក្រែលរួចទៅហើយ ព្រោះតែ​សង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់​រាលដាល​ឆាបឆេះទៅជា​សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា។ សង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់​បញ្ឆេះ​ដោយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រុមប្រទេស​អារ៉ាប់​នៅឈូងសមុទ្រ​ពែក្ស​ភ្លឺភ្នែក ស្គាល់ច្បាស់​អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។ ទី១ គេមិនអាច​មើលស្រាលអ៊ីរ៉ង់។ ទី២ អាមេរិក​ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្ត ធ្លាប់ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀងយោធា និងសន្យា​ការធានា​ការពារ​សន្តិសុខ​ឲ្យ​សម្ព័ន្ធមិត្ត​អារ៉ា

    4 min

  7. Apr 19

    សង្គ្រាម​​អ៊ីរ៉ង់៖ តើត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមអ៊ីរ៉ង់យ៉ាងដូចម្តេច?

    នៅថ្ងៃសុក្រទី ១៧​មេសា ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោក ដូណាល់ត្រាំ បាន​អះអាង​ថា​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​អាមេរិក-​អ៊ីរង់ ដែល​មាន​បូក​​កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ផង ជិត​កើត​ចេញ​ជា​រូប​រាង​ហើយ។ បើ​តាម​លោក​ត្រាំ ​អ៊ីរ៉ង់ បាន​យល់​ព្រម​ផ្ទេរ​ស្តុក​សារធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម ​ឱ្យ​អាមេរិកទៀត​ផង។​ តែ​ព័ត៌មាន​នេះ​ត្រូវ​បាន​អ៊ីរ៉ង់​បាន​ច្រាន​ចោល​ទាំង​ស្រុង។ ការ​ចម្រើន​ធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម ពោលគឺ​ការ​អភិវឌ្ឍ​កម្ម​វិធី​នុយក្លេអ៊ែរ មាន​តម្លៃ​ដូច​ជា​បូរណភាពដែនដី​​មួយដែរ​សម្រាប់​អ៊ីរ៉ង់ និង​ជា​ប្រធានបទដែល​ធ្លាប់​ខ្ទាស់​កិច្ចចរចា​អស់​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ។ ​តើ​គេ​​អាច​មាន​ជម្រើស​អ្វី​ខ្លះ​ ក្នុង​​ដោះស្រាយ​បញ្ហាអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម ដើម្បី​ឱ្យ​អ៊ីរ៉ង់អាច​ទទួល​យក​បាន​​? នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី ១៧​មេសា ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក បានចេញ​សេចក្តី​ប្រកាស​ច្រើន​ណាស់ ថា​ជិត​សម្រេច​បាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​​ជាមួយ​អ៊ីរ៉ង់​ហើយ។ ចំណុច​ខ្ទាស់​សំខាន់ៗ​ត្រូវ​បាន​ដោះស្រាយ​រួច ជាពិសេស​ចំណុច​ទាក់ទង​នឹង​នុយក្លេអ៊ែរ ដែល​ជា​ស្នូល​នៃ​ជម្លោះ​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​តាំង​ពី​យូរ​យារ​មក។ បើ​តាម​លោក​ត្រាំ អ៊ីរ៉ង់​​ព្រម​ផ្ទេរ​សារធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ចម្រាញ់​រួច​ឱ្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ទៀត​ផង។ អាមេរិក​នឹង​យក​ចបជីក​យក្ស​ទៅ​ឆ្កឹះ​យក​លម្អង​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ទាំងអស់​ពី​អ៊ីរ៉ង់ ដោយ​គ្មាន​បង់​ប្រាក់​មួយ​រៀល​ទេ។ ពាក្យ​ថា​លម្អង​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម សម្រាប់​លោក​ត្រាំ ​គឺ​ចង់សំដៅ​លើសារធាតុ​​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ចម្រើន​ធាតុ​​រួច ដែល​ទុក​នៅ​ក្នុងឃ្លាំង​ស្តុក​។ ប៉ុន្តែ​ដោយ​ជាក់​ស្តែង​ គេ​មិន​អាច​យក​ចប​ទៅ​ជីក​ដឹក​​សារធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​​ពី​អ៊ីរ៉ង់​ដោយ​ស្រួលៗ​ ដូច​សំដី​ថា​លោក​ត្រាំ​ឡើយ។ ហើយ​អ៊ីរ៉ង់​ក៏​បាន​បដិសេធ​ទៀត​ថា​គ្មាន​ការ​យល់​ព្រម​បែប​នេះ​ទេ។ សារធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ចម្រើន​ធាតុ​រួច​ មិន​អាច​ផ្ទេរ​ចេញ​ពី​ទឹក​ដី​អ៊ីរ៉ង់​ជា​ដាច់ខាត​។ អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​និង​ទឹក​ដី​អ៊ីរ៉ង់​​ជា​វត្ថុ​សក្តិសិទ្ធ។ ជា​បញ្ហា​ដ៏​សំខាន់​បំផុត​សម្រាប់​អ៊ីរ៉ង់។ នេះ​បើ​តាម​ពាក្យ​អះអាង​របស់​អ្នក​នាំពាក្យ​ក្រសួង​ការបរទេសអ៊ីរ៉ង់​កាលពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​។ នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ទី​១៩​មេសា​នេះ ប្រធានាធិបតី​អ៊ីរ៉ង់​បាន​បញ្ជាក់​ថែម​ទៀត​លោក​ត្រាំមិនអាច​កំណត់​សិទ្ធិ​អ៊ីរ៉ង់​​មាន​កម្មវិធី​នុយក្លេអ៊ែរ​បានទេ។ អ៊ីរ៉ង់​គ្មាន​មហិច្ឆតា​ផលិត​គ្រាប់​បែក​នុយក្លេអ៊ែរ​ទេ តែ​អ៊ីរ៉ង់​ចាំបាច់​ត្រូវ​ការពារ​សិទ្ធិ​មាន​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល។ នេះ​បើ​តាម​ប្រសាសន៍​របស់​លោកប្រធានាធិបតី​អ៊ីរ៉ង់​ដដែល។ កម្មវិធី​នុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់​រងការ​ខូច​ខាត​ជា​ដំណំ​ដោយ​សង្គ្រាម​១២​ថ្ងៃ​ កាលពី​ខែ​មិថុនា​២០២៥ និង​ដោយ​ការ​ប្រតិបត្តិការ​អាមេរិកអ៊ីស្រាអែល​កាលពី​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​មក​នេះ។ ប៉ុន្តែ​បើ​តាម​ទី​ភ្នាក់ងារ​ថាមពល​បរមាណូអន្តរជាតិ អ៊ីរ៉ង់នៅ​មាន​សារធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ចម្រើន​បាន​ ​៦០% (បើ​ដល់​៩០%​នឹង​អាច​ផលិត​គ្រាប់​បែក​បរមាណូបាន) ​ចំនួន​​ជាង​៤៤០​គីឡូក្រាម គិត​ត្រឹម​ខែ​មិថុនា​២០២៥ ​ស្តុក​ទុក​នៅបីកន្លែង​គឺ​ Fordo, Natanz et Ispahan ព្រមទាំង​សារធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ចម្រាញ់​បាន​២០% ចំនួន​១៨០​គីឡូក្រាម និង​ជាង​៦តោន អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ចម្រើន​បាន​៥%។ តែពេល​នេះ​គេមិន​ដឹង​អំពី​បរិមាណ​ពិត​ប្រាកដ​នៃ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ក្នុង​ស្តុក​ទេ។ ទន្ទេញ​ពី​​សិទ្ធិ​នៃ​ការ​ចម្រើន​ធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមជា​ប្រយោជន៍​ស៊ីវិល អ៊ីរ៉ង់​​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ទី​ភ្នាក់ងារ​ថាមពល​បរមាណូ​អន្តរជាតិ​ចូល​ទៅ​ពិនិត្យ​មជ្ឈមណ្ឌល​នុយក្លេអ៊ែរ​រង​ការ​ខូច​ខាត​នោះ​ទេ។ គ្រាន់​តែថា​នៅ​ក្នុង​ការ​ចរចា​លើក​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​​ស្វែង​រក​សន្តិភាព។ ដូច្នេះ​វា​ជា​រឿង​ធម្មតា​ដែល​ត្រូវ​ក្តោប​ប្រធានបទ​ច្រើន​ ក្តោប​ទាំង​បញ្ហា​អ៊ុយរ៉ានីញូម​នេះផង។ ប្រសិន​បើ​ភាគី​ទាំងពីរ​រក​ឃើញ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មែន នោះ​គេ​អាច​នឹង​មាន​សំណើ​ច្រើន​ទាក់ទង​ការ​ផ្ទេរ​សារធាតុ​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​អ៊ីរ៉ង់។ ទីមួយ គឺ​កា​រផ្ទេរ​ស្តុក​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ចម្រើន​ធាតុ​ហើយ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ទីបី​ ដូច​ជា​​រុស្ស៊ី អាមេរិក ឬ​ប៉ាគីស្ថាន។ ប្រទេស​នុយក្លេអ៊ែរ​ទាំង​បី មាន​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ និង​​សមត្ថភាពបច្ចេកទេស​​ទទួលស្តុក​អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម​ចម្រើន​ធាតុ​ហើយ​ដោយ​សុវត្ថិភាព​បាន។ ​​អ៊ីរ៉ង់​ ​ធ្លាប់​ផ្ទេរអ៊ុយរ៉

    5 min

  8. Apr 10

    តើប៉ាគីស្ថានមានសមត្ថភាពអីទើបអាច​បញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យ​​អាមេរិកនិង​អ៊ីរ៉ង់ផ្អាកសង្រ្គាម និង​

    បើសិន​គ្មានអ្វីប្រែប្រួល ប៉ាគីស្ថាន​នឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ សម្របសម្រួល​នៅក្នុង​ការចរចា​រវាង​អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បី​ស្វែងក​កិច្ចព្រមព្រៀង​បញ្ចប់សង្រ្គាម​នៅដើម​បូព៌ា។ វត្តមាន​របស់​គណៈប្រតិភូអាមេរិក និង​អ៊ីរ៉ង់​នៅ​រដ្ឋធានី​អ៊ីស្លាម៉ាបាដ នៅថ្ងៃសៅរ៍ទី ១១​មេសា ជា​លទ្ធផល​នៃការប្រឹងប្រែង​របស់​ប៉ាគីស្ថាន ដែលបានសម្រុកយុទ្ធនាការការទូត​បញ្ចុះបញ្ចូល​ឲ្យ​ភាគី​ជម្លោះ​អ៊ីរ៉ង់ និង​អាមេរិក យល់​ព្រមធ្វើបទឈប់បាញ់​រយៈពេល១៥ថ្ងៃ។ ប៉ាគីស្ថាន​បាន​ចូលខ្លួន​មក​ធ្វើជា​អន្តរការី​សម្របសម្រួល​ឲ្យមាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ដើម្បី​ស្តារសេដ្ឋកិច្ច​ពិភពលោក ដែល​រងគ្រោះ ព្រោះតែ​វិបត្តិ​ប្រេងឥន្ធនៈ​ឡើងថ្លៃ។ ប៉ាគីស្ថាន​បាន​ចូលខ្លួន​មក​ធ្វើជា​អន្តរការី​នៅក្នុង​សំណុំរឿងមួយដ៏ស្មុគស្មាញ ដែល​អ្នកការទូតខ្លះវាយតម្លៃថា ជា​បេសកកម្ម​ដែល​មិនអាច​ទៅរួច ដោយ​មើលទៅជំហរ​របស់អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់​ដែលជា​សត្រូវ​សួពូជនឹងគ្នា។ តើ​ប៉ាគីស្ថាន​ធ្វើយ៉ាងដូចម្តេច​ដើម្បី​អាច​ដើរតួនាទី​ជា​អ្នកសម្របសម្រួល​រវាង​អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់? ដោយ​បញ្ចុះបញ្ចូល​ឲ្យ​ភាគីជម្លោះ អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់​យល់ព្រម​ឈប់​ប្រយុទ្ធគ្នា រយៈពេល​២សប្តាហ៍ និង​ចូលខ្លួនជាម្ចាស់ផ្ទះ រៀបចំ​កិច្ចប្រជុំ​ដើម្បីចរចា​ឈានទៅ​បង្កើត​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​នៅដើមបូព៌ា ប៉ាគីស្ថាន​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​គេឃើញ​ពី​តួនាទី​ដ៏​សំខាន់ និង​សមត្ថភាព​មិនប្រកែកបាន​របស់​ប្រទេស​អាស៊ី​ខាងត្បូង​មួយនេះ។ តាំងពីដំបូងទី​នៃ​សង្រ្គាមប្រយុទ្ធគ្នា​រវាង​អាមេរិក អ៊ីរ៉ង់ ប៉ាគីស្ថាន​បាន​សុំខ្លួនធ្វើជា​អន្តរការី ជួយសម្របសម្រួល​ឲ្យ​ភាគីជម្លោះបញ្ចប់​សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា។ សូម្បី​តែ​នៅថ្ងៃអង្គារ​ទី ៧មេសា ថ្ងៃចប់​ឱសានវាទ​របស់​លោកត្រាំ ដែល​សន្យាវាយកម្ទេច​អរិយធម៌​របស់អ៊ីរ៉ង់​ឲ្យ​រលាយសាបសូន្យ បើសិន​អ៊ីរ៉ង់​មិនព្រម​បើកច្រកសមុទ្រ​អកមូហ្ស ប៉ាគីស្ថាន​បានធ្វើយុទ្ធនាការ​ការទូត ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូល​គ្រប់ភាគី រហូត​ដល់​នាទី​ចុងក្រោយ។ ជាក់ស្តែង នៅតែ ៩០នាទី​មុន​ចប់​ឱសានវាទ​របស់​លោកត្រាំ ប៉ាគីស្ថាន​បាន​សម្រេច​ជោគជ័យ តាំង​ប្រផិតប្រផើយ ដោយ​បាន​បញ្ចុះបញ្ចូល​ឲ្យ​ភាគីជម្លោះអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់​យល់ព្រមធ្វើ​បទឈប់បាញ់​បណ្តោះអាសន្ន បាន​ខ្នះខ្នែង ប្រឹងប្រែង​រហូត​ដល់​ទីបញ្ចប់។ ទោះបទឈប់បាញ់​អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់​ផុយស្រួយ និងអាច​ដួលរលំគ្រប់ពេល​វេលា ព្រោះ​ភាគី​ជម្លោះ​ទាំងពីរ​នៅតែ​បន្ត​ឆ្លើយឆ្លង​សំដី​គំរាមគ្នា​ទៅវិញទៅមក តែវត្តមានរបស់​គណៈប្រតិភូអាមេរិក និង​អ្នកតំណាង​អ៊ីរ៉ង់នៅរដ្ឋធានី អ៊ីស្លាម៉ាបាដ​ជាជោគជ័យ​គួរ​ឲ្យ​កត់សំគាល់​មួយ​របស់​ប៉ាគីស្ថាន។ ប៉ាគីស្ថាន​អាច​សម្រេច​បាននូវ​បេសកកម្មមួយ​ដ៏ស្មុគស្មាញ ដែល​គេគិត​ថា ប៉ាគីស្ថាន​មិនងាយ​នឹង​ធ្វើបាន។ ដូច្នេះ មាន​កត្តា​អ្វីខ្លះដែលធ្វើឲ្យប៉ាគីស្ថានអាច​សម្រេច​ការងារ​ដ៏លំបាកមួយនេះ? ប្រៀបធៀប​នឹង​តួកគី អូម៉ង់ ដែលធ្លាប់​ស្នើសុំចូលខ្លួន​ជា​អន្តរការី ប៉ាគីស្ថាន​មាន​លក្ខណៈសម្បត្តិល្អជាងគេ ព្រោះតែ​ជំហរអព្យាក្រឹត្យរបស់ប៉ាគីស្ថាន។ ប៉ាគីស្ថាន​ចុះសម្រុងជាមួយ​គ្រប់ភាគីជម្លោះ ទាំងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។ ចំពោះ​អ៊ីរ៉ង់ ប៉ាគីស្ថាន​ជា​ប្រទេសជិតខាង​ដែលមាន​ព្រំដែន​ជាប់គ្នាប្រវែង​ជាង​៩០០​គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រទេស​ទាំងពីរ​មាន​ទំនាក់ទំនងនឹង​គ្នា​យ៉ាងស៊ីជម្រៅ ទាំងផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្រ្ត វប្បធម៌ និង​សាសនា។ អ៊ីរ៉ង់​ជា​ប្រទេស​ដំបូងគេ​ដែលបាន​ប្រកាស​ទទួលស្គាល់​ប៉ាគីស្ថាននៅក្រោយ​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៧។ ដូចគ្នា​ដែរ ប៉ាគីស្ថាន​បាន​ចេញមុខ​ទទួលស្គាល់​របបអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ នៅក្រោយបដិវត្តន៍​ផ្តួលរំលំ​រាជានិយម​នៅ​អ៊ីរ៉ង់​នៅឆ្នាំ ១៩៧៩។ ក្រៅតែពីជា​អតិថិជនទិញប្រេង​សំខាន់​មួយ​របស់អ៊ីរ៉ង់ ប៉ាគីស្ថាន​ជា​ប្រទេស​ទី២​បន្ទាប់ពី​អ៊ីរ៉ង់ ដែលមាន​សហគមន៍​អ្នកកាន់សាសនា​អ៊ីស្លាម​និកាយស៊្ហីអ៊ីត រស់នៅច្រើន​ជាងគេ។ ម្យ៉ាង ស្ថានទូត​ប៉ាគីស្ថាន​នៅវ៉ាស៊ីនតោន​ក៏​ដើរ​តួជាអ្នកតំណាង​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​អ៊ីរ៉ង់​ដែរ ព្រោះថា ទាំងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់​គ្មាន​ស្ថានទូត​រវាងគ្នា ចាប់តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៩មកម្ល៉េះ។ ចំណុចចុងក្រោយ​ដែលធ្វើ​ឲ្យ​អ៊ីរ៉ង់​កាន់តែ​ជឿទុកចិត្ត​លើ​ទំនាក់ទំនង ជិតស្និទ្ធរបស់​ប៉ាគីស្ថាន គឺ ការផ្ទុះបាតុកម្ម​របស់​ប្រជាជន​ប៉ាគីស្ថាន​ប្រឆាំង​នឹង​អាមេរិក នៅបន្ទាប់ពី​អាមេរិក និងអ៊ី

    7 min
See All (27)

About

នៅរៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃ​ចន្ទ ដល់​ថ្ងៃ​សុក្រ យើង​នឹង​លើកយក​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់​​ៗ ដែល​កើតមាន​​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាមេរិក ដើមបូព៌ា អាស៊ី អឺរ៉ុប​​ និង​​អាហ្វ្រិក ​មក​ធ្វើការ​​បកស្រាយ ​ពន្យល់​បំភ្លឺ ​និង​​វិភាគ ​ជូន​​លោក​​អ្នក​ស្តាប់។

Information

More From RFI ខេមរភាសា / RFI Khmer

You Might Also Like