W tym odcinku rozmawiam z Anną Kaplińską-Struss – psychoterapeutką dzieci i młodzieży oraz pomysłodawczynią grup terapeutycznych dla seniorów: babć i dziadków. W terapii dzieci i nastolatków bardzo często obecni są rodzice. To oni uczestniczą w konsultacjach, mierzą się z poczuciem winy, bezradnością, napięciem i odpowiedzialnością. A tuż obok nich są często jeszcze inni ważni uczestnicy rodzinnego życia – babcie i dziadkowie. Obecni, zaangażowani, czasem pomagający, czasem komplikujący relacje, czasem bardzo bliscy wnukom. A jednocześnie często nieobecni w polu widzenia psychoterapii. Rozmawiamy o wykluczeniu terapeutycznym babć i dziadków. O ich miejscu w rodzinie, ale bez sentymentalnego lukru i łatwych obrazków. Nie interesuje nas wyłącznie babcia piekąca ciasto i dziadek zabierający wnuki na spacer. Interesują nas również ambiwalencje, konflikty lojalności, rywalizacja pokoleń, poczucie odsunięcia, utraty znaczenia i trudne emocje związane ze starzeniem się. Rozmawiamy też o dzieciach jako wnukach. O tym, czego dzieci potrzebują od babć i dziadków. O tym, co wnuki mogą wnieść do życia starszych osób. O tym, dlaczego relacja między nastolatkiem a dziadkiem bywa czasem bardziej szczera i mniej napięta niż relacja z rodzicem. Punktem wyjścia stają się podobieństwa między adolescencją a późną dorosłością. Nastolatki i seniorzy przechodzą przez własne zadania rozwojowe. W obu tych okresach pojawiają się zmiany ciała, ambiwalencja, poczucie utraty i jednocześnie potrzeba odnalezienia nowego miejsca dla siebie. W adolescencji życie się otwiera. W starości zaczyna się domykanie. Ale w obu przypadkach istotne są pytania: kim teraz jestem, co się ze mną dzieje, co jeszcze przede mną, a co już za mną. Rozmawiamy o podobieństwach między nastolatkami a seniorami. O potrzebie autonomii i bliskości. O wahaniu między zmianą a ciągłością. O tym, jak trudno jest jednocześnie żegnać dawną wersję siebie i próbować budować nową. Pytamy też, czy późna dorosłość i starość to czas, w którym psychoterapia nadal ma sens. Czy można przychodzić na terapię nie po to, żeby zaczynać życie od nowa, ale żeby lepiej zrozumieć to, które już się przeżyło. I czy psychoterapia może być miejscem, w którym człowiek odzyskuje prawo do własnej historii – nawet wtedy, gdy wydaje się, że większość ważnych rzeczy już się wydarzyła. Odwołujemy się do kilku filmów, książek i piosenek: Tam, gdzie rosną poziomki — reż. Ingmar Bergman Patrząc w słońce. Jak sobie radzić z przerażeniem śmiercią — autor: Irvin D. Yalom. Starzenie się. Przygoda życia, które trwa — autorka: Danielle Quinodoz. Jaszczur — autor: Honoré de Balzac. Sny o miłości — reż. Dag Johan Haugerud Wartość sentymentalna — reż. Joachim Trier Avec le temps — autor i wykonawca: Léo Ferré Za czasem czas — polska wersja utworu „Avec le temps”, tekst: Jacek Cygan
