17 stycznia 1945 roku esesmani rozpoczęli ewakuację obozu Auschwitz. Około 56 tysięcy więźniów i więźniarek pod eskortą uzbrojonych esesmanów wymaszerowało z różnych części kompleksu obozowego w kierunku Wodzisławia Śląskiego oraz Gliwic. Ofiarami tak zwanych Marszów Śmierci padło kilka tysięcy więźniów i więźniarek. W podcaście o „Auschwitz” przytaczamy fragmenty relacji świadków dotyczące tych wydarzeń. ===== Ilustracja: Zbigniew Otfinowski, Marsz ewakuacyjny (1946). Zbiory Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. ===== Fragmenty relacji, czytanych przez lektorów, pochodzą z Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau: Teofil Balcarek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 115, k. 204-205. Israel Berkowski, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 35, k. 29. Wanda Bienioszek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 116, s. 176. Wanda Błachowska-Tarasiewicz, APMAB, Zespół Wspomnienia, t. 1, k. 19-20. Józef Ciepły, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 86, k. 48, 127-128. Jan Dziopek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 10, k. 29. Jan Dziopek, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 50, k. 138-143. Róża Dryjańska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 88, k. 211,233. Ilona Engelova, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 80, k. 171. Abraham Dawid Feffer, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 16, k.54. Jan Gabryś, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 104, k. 138-140. Janina Hinczowa, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 62, k. 60. Irena Konieczna, APMAB. Zespół Oświadczenia, t. 113, k. 130. Wanda Koprowska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 13, k.66-68. Eulalia Kurdej, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 66, k. 142. Erwin Olszówka, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 72, k. 138. Antonina Piątkowska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 85, k.45 Franciszka Pieczka, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 88b, k.133. Ilona Strusińska, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 80, k. 170. Marii Śleziona, APMAB. Inne Zespoły (IZ) – 27/3. Maria Ślisz, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 61, k. 134. Zofia Stępień-Bator, APMAB, Zespół Wspomnienia, t. 74, k.167. Maria Świderska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 21, k. 85, 88. Józef Tabaczyński, APMAB, Zespół Oświadczenia, t. 44, k. 60-63. Anna Tytoniak, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 12a, k. 198 Jan Wawrosz, APMA-B, Zespół Wspomnienia t. 1, k. 59. Franciszek Wieszała, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 16, k.81. Helena Włodarska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 66, k. 78. Jadwiga Zając, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 139, k. 13-15. Leszek Zienc, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 2, k. 226. Natan Żelechower, „Siedem obozów”, [w:] Wspomnienia, t. 83, k. 68-72, APMA-B. Maria Żumańska, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 4, k. 420.