Το έργο συνδέεται επίσης με την Ειρωνεία της τύχης, γνωστή διεθνώς ως The Irony of Fate, or Enjoy Your Bath!. Η θεατρική ιστορία των Μπραγκίνσκι και Ριαζάνοφ προηγήθηκε της κινηματογραφικής μεταφοράς. Издательство «Азбука», ISBN: 978-5-389-29893-4 © Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς Η Πρωτοχρονιά υπόσχεται μια καινούργια αρχή, αλλά σπάνια μας λέει πόσο άβολα μπορεί να αρχίσει. Στο έργο των Μπραγκίνσκι και Ριαζάνοφ, ένας άνθρωπος ξυπνά σε ξένη πόλη, ανοίγει ξένη πόρτα με το δικό του κλειδί και βρίσκεται μπροστά σε μια γυναίκα που δικαίως τον θεωρεί εισβολέα. Από αυτό το απίθανο συμβάν γεννιέται μια κωμωδία με νεύρο, τρυφερότητα και μια ανησυχητική ερώτηση: πόσο δική μας είναι η ζωή που έχουμε οργανώσει; Ο Ζένια, χειρουργός τριάντα έξι ετών, πηγαίνει με τους φίλους του στα λουτρά την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Το ποτό, η σύγχυση και ένα λάθος στο αεροδρόμιο τον στέλνουν από τη Μόσχα στο Λένινγκραντ. Εκεί δίνει στο ταξί τη διεύθυνση του σπιτιού του και φτάνει σε μια πολυκατοικία ίδια με τη δική του. Το κλειδί ανοίγει. Ο Ζένια κοιμάται. Όταν η Νάντια επιστρέφει, η νύχτα που περίμενε να περάσει με τον αρραβωνιαστικό της έχει ήδη εκτροχιαστεί. Η σύμπτωση αυτή θα ήταν ένα ευχάριστο εύρημα, αν οι συγγραφείς αρκούνταν στις παρεξηγήσεις. Τη μετατρέπουν όμως σε σάτιρα μιας κοινωνίας που τυποποιεί την κατοικία, την καθημερινότητα, ακόμη και τις προσδοκίες των ανθρώπων. Οι όμοιοι δρόμοι και τα όμοια διαμερίσματα έχουν θεατρική λειτουργία: επιτρέπουν στον Ζένια να μπει στο σπίτι της Νάντιας. Ταυτόχρονα θέτουν ένα πιο δύσκολο ερώτημα. Αν όλα γύρω μας έχουν σχεδιαστεί για να μοιάζουν, πώς αναγνωρίζουμε εκείνο που επιθυμούμε πραγματικά; Ο Ζένια δεν είναι ο θριαμβευτής εραστής μιας εύκολης ρομαντικής ιστορίας. Είναι διστακτικός, εξαρτημένος από τις συνήθειές του, περισσότερο ικανός να φροντίσει έναν ασθενή παρά να αποφασίσει τι θέλει από τη δική του ζωή. Η μέθη εξηγεί το ταξίδι του, δεν εξηγεί όμως όσα αρχίζει να νιώθει όταν συνέρχεται. Μπροστά στη Νάντια, μακριά από τη μητέρα, τη Γκάλια και την οικεία του πόλη, αναγκάζεται να μιλήσει χωρίς το καταφύγιο της καθημερινής του ταυτότητας. Η Νάντια έχει κάθε λόγο να αγανακτεί. Ένας άγνωστος βρίσκεται στο κρεβάτι της και η βεβαιότητα που πρόσφερε η προγραμματισμένη γιορτή της διαλύεται. Η δύναμή της βρίσκεται ακριβώς στο ότι δεν παραδίδεται αμέσως στη γοητεία του απρόοπτου. Αντιστέκεται, αμφιβάλλει, προσπαθεί να καταλάβει. Έτσι, η προσέγγισή τους αποκτά βάρος: δύο άνθρωποι αφήνουν σταδιακά ο ένας τον άλλον να φανεί πίσω από την αμηχανία και τον θυμό. Ο Ιπολίτ και η Γκάλια αξίζουν περισσότερα από τον ρόλο του εμποδίου. Η ζήλια του Ιπολίτ πληγώνει τη Νάντια, αλλά η σκηνή που αντικρίζει θα κλόνιζε πολλούς ανθρώπους. Και η Γκάλια έχει λόγο να αισθανθεί προδομένη από την εξαφάνιση του Ζένια. Εδώ βρίσκεται η ηθική οξύτητα της κωμωδίας: η πιθανότητα ενός νέου έρωτα δεν σβήνει αυτομάτως τον πόνο που αφήνει στους άλλους. Οι συγγραφείς χαρίζουν στους ήρωές τους μια δεύτερη ευκαιρία χωρίς να κάνουν τις προηγούμενες δεσμεύσεις τους ασήμαντες. Στη θεατρική του ουσία, το έργο ζει από την εισβολή, την αναμονή, την πόρτα που ανοίγει τη χειρότερη στιγμή. Πίσω από τον γρήγορο διάλογο ακούγονται όσα οι ήρωες δυσκολεύονται να πουν. Η ποίηση και η μουσική, τόσο χαρακτηριστικές στη γνωστή κινηματογραφική εκδοχή, κάνουν αυτή τη σιωπή πιο αισθητή: η γιορτή προχωρά, ενώ μέσα στο διαμέρισμα δύο μοναξιές παλεύουν να βρουν γλώσσα. Издательство «Азбука», ISBN: 978-5-389-29893-4 Σήμερα, που μπορούμε να σχεδιάσουμε μια γνωριμία και να προβλέψουμε τη διαδρομή ως την πόρτα της, η τρελή αυτή νύχτα διατηρεί την πρόκλησή της. Δεν μας ζητά να εμπιστευτούμε τυφλά την τύχη. Μας ρωτά αν, όταν ένα απρόοπτο φέρει στην επιφάνεια μια αλήθεια, έχουμε το θάρρος να την εξετάσουμε και την ευθύνη να πράξουμε ανάλογα. Ο Ζένια βρήκε τη σωστή διεύθυνση για τους λάθος λόγους. Το δύσκολο αρχίζει όταν πρέπει, επιτέλους, να διαλέξει πού θέλει να μείνει.
