Historia i podróże w Miejsca Nieoczywiste

Marcin Marucha

„Miejsca nieoczywiste” to podcast, który zabiera słuchaczy w podróż po mało znanych, ale istotnych miejscach w Polsce i regionie. Odkrywam fascynujące historie związane z tymi lokalizacjami i dzielę się osobistymi refleksjami. Podróżowanie jest jak wirus, który zaraża nas nieuleczalną chorobą, jak mówił Ryszard Kapuściński. W mojej audycji przywołuję siłę podróży i udowadniam, że nie trzeba szukać daleko, aby znaleźć miejsca, które dostępne są dla każdego z nas. Dodatkowo, regularnie publikuję krótkie opowieści na Facebooku i Instagramie, które są uzupełnieniem podcastu. Zapraszam, Marcin

  1. 6 days ago

    Narodziny bursztynu na Bałtyku, pradawny szlak i pierwsze odkrycia

    Bursztyn bałtycki, sukcynit, szlak bursztynowy, handel bursztynem, Bałtyk, Pomorze, Słupsk, Krzyżacy i Gdańsk. Historia surowca starszego niż Bałtyk. Bursztyn bałtycki powstał około 30–40 milionów lat temu, w epoce eocenu. Bałtyk pojawił się znacznie później. Przez tysiące lat bursztyn był jednak nie tylko surowcem ozdobnym. Wykorzystywano go jako amulet, przedmiot prestiżu i towar wymiany. Odcinek zaczyna się w 1887 roku pod Słupskiem, gdzie w torfie znaleziono niewielką figurkę niedźwiedzia wykonaną z bursztynu. Jej dokładne datowanie pozostaje przedmiotem dyskusji. Dalej pojawiają się najstarsze ślady pozyskiwania i obróbki bursztynu, znaleziska z neolitu i epoki brązu, rozwój handlu w czasach rzymskich oraz szlak prowadzący znad Bałtyku do Akwilei. Jest także historia dawnych pracowni bursztyniarskich na Mazowszu i znaczenie bursztynu dla społeczności Pomorza. W średniowieczu bursztyn stał się przedmiotem monopolu zakonu krzyżackiego. Surowiec gromadzono w Królewcu i sprzedawano europejskim rzemieślnikom. Osobny rozdział stanowi historia Gdańska i miejscowego bursztynnictwa. To historia surowca, który przez tysiące lat łączył Bałtyk z odległymi regionami Europy. Wesprzyj podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

    Narodziny bursztynu na Bałtyku, pradawny szlak i pierwsze odkrycia

  2. 18 Aug

    Dwa królestwa Litwy. Od Mendoga I do Mendoga II

    Królestwo Litwy 1253 i Królestwo Litwy 1918 – Mendog, Mendog II, Taryba, Wirtenbergowie, Hohenzollernowie, Ostpolitik, Traktat Brzeski i okupacja niemiecka. Odcinek przedstawia dwa momenty, w których Litwa posiadała własnego króla. Pierwszym był Mendog, koronowany w 1253 roku, którego rządy zakończyły się zabójstwem w 1263 roku i likwidacją królewskiej struktury państwa. Drugim był projekt z 1918 roku, gdy Litewska Taryba, działająca pod niemiecką okupacją, wybrała Wilhelma Karla von Uracha na króla Mendoga II. Wybór wynikał z warunków politycznych: kandydat musiał być Niemcem, nie mógł pochodzić z dynastii Hohenzollernów, powinien być katolikiem i akceptowalnym dla władz Rzeszy. Urach spełniał te kryteria, a jego odległe pokrewieństwo z Jagiellonami stanowiło argument historyczny. Odcinek omawia kontekst traktatu brzeskiego, niemieckiej polityki w krajach bałtyckich, stanowisko Taryby oraz przyczyny upadku projektu monarchii w 1918 roku. Wesprzyj podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

    Dwa królestwa Litwy. Od Mendoga I do Mendoga II

  3. 4 Aug

    Baron, browar i samoloty. Jak powstała Podlaska Wytwórnia Samolotów?

    To miała być zwykła fabryka piwa. A została jednym z najważniejszych zakładów lotniczych II RP. W 1923 roku w Białej Podlaskiej powstała Podlaska Wytwórnia Samolotów – przedsiębiorstwo, które w ciągu zaledwie szesnastu lat wyprodukowało ponad 1500 samolotów i stworzyło jedne z najciekawszych polskich konstrukcji lotniczych okresu międzywojennego. Historia tej fabryki zaczyna się jednak nie od wojska, lecz od browaru i przedsiębiorczego barona Stanisława Rosenwertha. W tym odcinku opowiadam o narodzinach PWS, produkcji samolotów Potez, PWS-26, Wyżeł, Ogar i Junak, pierwszym w Polsce tunelu aerodynamicznym oraz ludziach, którzy budowali polską myśl techniczną. To również historia przejęcia prywatnej firmy przez państwo, wielkiego kryzysu i zniszczenia zakładu we wrześniu 1939 roku. Na końcu odwiedzamy współczesną Białą Podlaską, sprawdzając, co pozostało po jednej z najważniejszych fabryk lotniczych II Rzeczypospolitej i gdzie dziś można odnaleźć ślady jej historii. Wesprzyj podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

    Baron, browar i samoloty. Jak powstała Podlaska Wytwórnia Samolotów?

  4. 28 Jul

    Słowiańskie duchy Podlasia. Rusałki, żmije i Domowik.

    Podlasie, słowiańskie wierzenia, rusałki, żmije opiekunki i zaginięcie. Debiutancka powieść „Niedźwiedź z bursztynu” Ani Czapli łączy kryminał, fantastykę i folklor Podlasia. Gościem odcinka jest ponownie Arek Czapla, ojciec autorki. W rozmowie pojawia się etymologia nazwy Podlasie i dwie konkurencyjne teorie jej pochodzenia — "pod Lachami" wobec ludowego "pod lasem". Mowa o Domowiku, Dzikim Myśliwym i świętych gajach w wierzeniach przedchrześcijańskich oraz o różnicach między mitologią Słowian Zachodnich a Wschodnich, ukształtowaną pod wpływem Bałtów i Bizancjum. Wyjaśniono zastosowanie dziurawca i bylicy w obrzędach ochronnych i medycynie ludowej. Padają nieoczywiste miejsca występowania bursztynu w Polsce, w tym kopalnia w Leszkowicach na Lubelszczyźnie. Wątek rusałek prowadzi znad Niemna, z wpływami bizantyjskimi w tle. W drugiej części odcinka głos oddano autorce książki — o inspiracjach, konstrukcji fabuły i planach literackich. Książka dostępna pod linkiem: https://bit.ly/4gXdivr Wesprzyj podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

    Słowiańskie duchy Podlasia. Rusałki, żmije i Domowik.

  5. 14 Jul

    Wineta i pomorski Barth. Tropem słowiańskiej Atlantydy

    Wineta – legendarna Atlantyda Bałtyku. Czy największy port średniowiecznego Pomorza naprawdę istniał? Wolin, Uznam czy Barth? Wineta pojawia się w średniowiecznych źródłach jako rzeczywisty ośrodek, jednak jej historia do dziś pozostaje przedmiotem sporów. Według kronikarzy miała być największym portem północnej Europy. Adam z Bremy i Helmold opisywali jej bogactwo, pogańskie obyczaje oraz międzynarodowy handel. W odcinku przedstawiam najważniejsze hipotezy dotyczące lokalizacji Winety: Wolin, którego znaczenie potwierdzają wykopaliska archeologiczne, Uznam z legendami o zatopionych ulicach oraz Barth, gdzie pamięć o zaginionym mieście do dziś jest obecna w lokalnej kulturze. Analizuję również rozbieżności między średniowiecznymi przekazami, które raz mówią o zatopieniu Winety, a innym razem o jej zniszczeniu przez Duńczyków. Wesprzyj podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

    Wineta i pomorski Barth. Tropem słowiańskiej Atlantydy

  6. 30 Jun

    Popiel, Popielidzi i Mysia Wieża w Kruszwicy

    Legenda o księciu pożartym przez myszy w wieży nad Gopłem od wieków funkcjonuje jako punkt wyjścia dziejów Polski. Odcinek analizuje powstanie tego mitu na podstawie kronik Galla Anonima, Wincentego Kadłubka i Jana Długosza, wskazując mechanizm, w jaki nowa dynastia konstruowała sobie poprzednika gorszego od siebie. Przedstawiono hipotezę Henryka Łowmiańskiego o Popielu jako wodzu plemienia Goplan, ustalenia dendrochronologiczne dotyczące Gniezna i Giecza oraz teorię o konflikcie Piastów z ośrodkiem władzy w dolinie Obry. Omówiono również historię zamku w Kruszwicy wzniesionego przez Kazimierza Wielkiego oraz recepcję legendy w literaturze XIX wieku, w tym w "Starej baśni" Józefa Ignacego Kraszewskiego. Wesprzyj podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

    Popiel, Popielidzi i Mysia Wieża w Kruszwicy

  7. 16 Jun

    Flisacy, furmani i chadaje. Ludzie dawnej logistyki

    Rzeczpospolita rozciągała się od Bałtyku po ukraińskie stepy — i wszystko, co miało wartość handlową, musiało się jakoś przemieścić. Zboże z Podola do Gdańska. Wołowina z Ukrainy na stoły w Warszawie. Drewno, smoła, potaż — w dół rzeki, ku portom, ku Europie. Logistyka tego państwa opierała się na trzech filarach: rzece, trakcie i własnych nogach zwierząt. Odcinek przybliża świat transportu w XVII i XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej — od flisaków spławiających towary Wisłą i Sanem, przez furmanów przemierzających błotniste trakty końmi i wołami, aż po zapomnianych wolarzy i chadajów — kowbojów Obojga Narodów, którzy pędzili żywe stada setkami kilometrów, bo chłodni jeszcze nie wynaleziono. Opowieść oparta na książce profesora Bogdana Baranowskiego „Ludzie gościńca w XVII i XVIII wieku" — jednej z najważniejszych prac poświęconych kulturze materialnej dawnej Polski. Odcinek kończy się przystankiem w Nowym Korczynie — królewskim mieście u zbiegu Wisły i Nidy, które przez stulecia było węzłem handlowym, a dziś pozostaje miejscem niemal całkowicie zapomnianym. Wesprzyj podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

    Flisacy, furmani i chadaje. Ludzie dawnej logistyki

  8. 2 Jun

    Miasto w mieście. Szczecin Dąbie

    Szczecin Dąbie, historia, Hanza , Jezioro Dąbie, średniowieczne miasto, Gross Stettin— przez blisko siedem stuleci Dąbie było samodzielnym miastem. Miało prawa miejskie, własny ratusz, członkostwo w Hanzie i prawo do stosowania represji handlowych wobec Szczecina. Skończyło jako fragment administracyjny Gross Stettin — wcielone dekretem w 1939 roku. Czwarty co do wielkości akwen słodkowodny w Polsce leży w granicach tej dzielnicy. Mało kto o tym wie — podobnie jak o tym, że epidemia dżumy z lat 1707–1709 zabiła tu ponad połowę mieszkańców w ciągu dwóch lat, że pożary niszczyły miasto regularnie przez cały XVII wiek, a w 1945 roku zniszczeniu uległo 75–80% zabudowy. Zostały gotyckie mury przy ulicy Cichej. Renesansowy dwór myśliwski, dziś filia biblioteki. Kościół, w którego wieży w lipcu 2024 roku otwarto kapsułę czasu zamkniętą w 1865 roku — i właśnie to zdarzenie stało się punktem wyjścia powieści Przemka Kowalewskiego „Księga Grzechu". Pod historycznym centrum płynie skanalizowana Mała Płonia — niewidoczna, zapomniana, wymazana z powierzchni miasta. W tym odcinku podcastu „Miejsca Nieoczywiste" Dąbie zostaje opowiedziane od nowa — dzielnica, którą większość mieszkańców Szczecina mija bez zatrzymania. Wesprzyj podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite

    Miasto w mieście. Szczecin Dąbie
See All (180)

Trailer

5
out of 5
25 Ratings

About

„Miejsca nieoczywiste” to podcast, który zabiera słuchaczy w podróż po mało znanych, ale istotnych miejscach w Polsce i regionie. Odkrywam fascynujące historie związane z tymi lokalizacjami i dzielę się osobistymi refleksjami. Podróżowanie jest jak wirus, który zaraża nas nieuleczalną chorobą, jak mówił Ryszard Kapuściński. W mojej audycji przywołuję siłę podróży i udowadniam, że nie trzeba szukać daleko, aby znaleźć miejsca, które dostępne są dla każdego z nas. Dodatkowo, regularnie publikuję krótkie opowieści na Facebooku i Instagramie, które są uzupełnieniem podcastu. Zapraszam, Marcin

Information

You Might Also Like