Doktor z TikToka

Doktor z TikToka

Cześć, jestem Konrad, popularyzuję naukę na TikToku i Instagramie!

  1. 29 May

    Leniwce są dziwne

    Leniwiec uchodzi za symbol ewolucyjnej porażki, ale to zwierzę potrafi utrzymać 100% masy swojego ciała na jednej kończynie przez 10 minut, obrócić głowę o 330 stopni i nosić w futrze grzyby zdolne hamować wzrost komórek raka piersi. Georges Buffon w 1749 roku nazwał je najniższą formą istnienia. Mylił się dokładnie tak bardzo, jak to możliwe.W filmie pokazuję, dlaczego leniwce to nie niedoróbka, tylko majstersztyk minimalizmu. Sprawdzamy, jak ich przodkowie wielkości mamuta rozsiewali awokado, zanim wyginęli z ręki człowieka. Tłumaczę, czemu leniwce złamały żelazną zasadę siedmiu kręgów szyjnych, której trzymają się wszystkie ssaki od myszy po żyrafę, i jak ten "konstrukcyjny fakap" dał im peryskopową głowę. Wchodzimy też w najdziwniejszą hipotezę współczesnej zoologii: czy leniwiec schodzi z drzewa za potrzebą po to, żeby hodować w swoim futrze glony, korzystając z pomocy ciem.Sięgam do katalogu Buffona, badań nad rozwojem embrionalnym kręgosłupa, pomiarów metabolizmu i pracy z 2014 roku, w której z sierści leniwców wyizolowano 84 szczepy grzybów. Część z nich okazała się aktywna przeciwko malarii, chorobie Chagasa i bakteriom lekoopornym.Jak to możliwe, że zwierzę funkcjonujące na oparach paliwa przetrwało 30 milionów lat, kiedy jego potężni krewni nie dali rady? Odpowiedź jest mniej oczywista, niż się wydaje.Źródła:1. https://www.youtube.com/watch?v=4TMvd1tI8jk2. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Bicho_pregui%C3%A7a_no_N%C3%BAcleo_Picinguaba.jpg/250px-Bicho_pregui%C3%A7a_no_N%C3%BAcleo_Picinguaba.jpg3. https://www.biolib.cz/IMG/GAL/BIG/394051.jpg4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10618861/5. https://www.cam.ac.uk/research/news/how-sloths-got-their-long-neck6. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10618861/7. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3120709/8. https://zslpublications.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jzo.130419. https://journals.biologists.com/jeb/article/223/14/jeb218370/224513/Keep-calm-and-hang-on-EMG-activation-in-the10. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4389270/11. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4389270/12. https://www.youtube.com/watch?v=BTRUqdH8IqQ&t=1s13. https://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1659-4266202100010001514. https://royalsocietypublishing.org/rspb/article-abstract/281/1778/20133006/77033/A-syndrome-of-mutualism-reinforces-the-lifestyle?redirectedFrom=fulltext15. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.008454916. https://www.youtube.com/watch?v=_bvDsn17Fz017. https://www.youtube.com/watch?v=bLzQk13JBMM

    22 min

  2. 29 May

    Prawda o rekinie polarnym

    Rekin polarny, znany też jako rekin grenlandzki, to najdłużej żyjący kręgowiec na Ziemi: część osobników dożywa ponad 400 lat, a rekordzista prawdopodobnie przekroczył 500. To znaczy, że w lodowatych wodach Arktyki wciąż pływają zwierzęta, które urodziły się, zanim Magellan opłynął świat.Zobaczysz, jak ten gatunek łamie podstawowe zasady biologii kręgowców. Mózg ma wielkości kurzego jaja, pływa wolniej od spacerującego człowieka (około 1 km/h), a mimo to skutecznie poluje dzięki elektrorecepcji i fenomenalnemu węchowi. U niemal wszystkich osobników z rogówki oka zwisa kilkucentymetrowy pasożyt, a jego mięso śmierdzi moczem i jest tak toksyczne, że Islandczycy muszą je miesiącami przerabiać, zanim powstanie z niego hákarl.Skąd w ogóle wiadomo, że rekin ma kilkaset lat? Wiek udało się ustalić dopiero w 2016 roku, analizując soczewki oczu i radioaktywny węgiel z testów bomb jądrowych (wyniki opublikowano w Science). Z kolei zsekwencjonowany w 2024 roku genom, ponad dwa razy większy od ludzkiego, pokazuje, jak to zwierzę radzi sobie z nowotworami i naprawą DNA przez setki lat. Być może kryje się tam coś, co przyda się i nam.Jak wygląda życie stworzenia, które mogłoby pamiętać czasy króla Zygmunta Starego, gdyby tylko miało czym pamiętać? Źródła:1. https://www.nature.com/articles/s41598-019-46225-52. https://www.elasmo-research.org/education/white_shark/structure_brain.htm3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29785345/4. https://www.nature.com/articles/191829a05. https://bioone.org/journals/journal-of-parasitology/volume-88/issue-3/0022-3395(2002)088%5b0474%3aOLAWAO%5d2.0.CO%3b2/OCULAR-LESIONS-ASSOCIATED-WITH-ATTACHMENT-OF-THE-COPEPOD-OMMATOKOITA-ELONGATA/10.1645/0022-3395(2002)088[0474:OLAWAO]2.0.CO;2.short6. https://www.nature.com/articles/s41467-025-67429-67. https://ars.els-cdn.com/content/image/3-s2.0-B978032391789600008X-f02-51-9780323917896.jpg8. https://geerg.ca/wp-content/uploads/2023/06/GS_27.jpg9. https://bestiarium.kryptozoologie.net/artikel/curiosity-of-the-day-inuit-tools-made-from-greenland-shark-jaws/10. https://polarjournal.net/greenland-sharks-still-the-great-unknowns/11. https://www.reddit.com/r/natureismetal/comments/70p2da/a_greenland_shark_preys_upon_an_unfortunate_seal/12. https://www.frontiersin.org/journals/marine-science/articles/10.3389/fmars.2019.00125/full13. https://snowbrains.com/friday-fun-2-canadians-save-shark-choking-moose/14. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27516602/15. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33027263/16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1801314/17. https://www.mdpi.com/2072-6651/2/9/228918. https://www.nafo.int/Portals/0/PDFs/sc/2018/scr18-041.pdf19. https://www.nature.com/articles/s41598-024-59202-4

    23 min

  3. 9 May

    Czy NASA mogła uratować załogę Columbii?

    1 lutego 2003 roku, na 16 minut przed planowanym lądowaniem, prom kosmiczny Columbia rozpadł się nad Teksasem przy prędkości 20 tysięcy kilometrów na godzinę. Zginęło siedmioro astronautów, a tysiące fragmentów wahadłowca spadły na obszar dwóch stanów.Pokazuję, jak doszło do katastrofy STS-107 i dlaczego przyczyną nie był jedynie kawałek pianki izolacyjnej, który oderwał się od zbiornika 81 sekund po starcie. Prawdziwą przyczyną była decyzja administracyjna podjęta na orbicie, gdy NASA wiedziała o uderzeniu, miała narzędzia do oceny szkód i z nich nie skorzystała. Odtwarzam też cytat Jona Harpolda, który padł dzień przed powrotem załogi i który do dziś trudno czytać bez emocji.W filmie korzystam z ustaleń komisji admirała Harolda Gehmana (raport CAIB z 26 sierpnia 2003), z osobnego raportu o sekwencji rozpadu kabiny załogowej opublikowanego w 2008 roku, oraz z dokumentacji testów aerodynamicznych na panelach kompozytowych RCC. Wyjaśniam, dlaczego mechanizm tej tragedii był tym samym mechanizmem, który zniszczył Challengera 17 lat wcześniej, choć fizyka usterki wyglądała zupełnie inaczej.Na końcu opowiadam, co tak naprawdę przetrwało misję STS-107. Odpowiedź jest zaskakująca i mówi sporo o tym, co kosmos potrafi zrobić z życiem.Posortowałem 60 komentarzy z dokumentu według trzech kategorii: źródła merytoryczne, materiały wideo (do montażu/inspiracji), i pominięte zdjęcia/grafiki.Źródła1. NASA — strona oficjalna misji STS-107: https://www.nasa.gov/mission/sts-107/2. The Atlantic, "Columbia's Last Flight" (William Langewiesche, 2003): https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2003/11/columbias-last-flight/304204/3. Raport CAIB, vol. 3, część 2 (govinfo.library.unt.edu): https://govinfo.library.unt.edu/caib/news/report/pdf/vol3/part02.pdf4. Smithsonian Magazine, "Shuttle Tiles": https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/shuttle-tiles-12580671/5. NASA, "Remembering Columbia STS-107": https://www.nasa.gov/remembering-columbia-sts-107/6. NASA, "Remembering STS-107: Her Crew": https://www.nasa.gov/image-article/remembering-sts-107-her-crew/7. Wayne Hale's blog, "After Ten Years Working on the Wrong Problem": https://waynehale.wordpress.com/2013/01/13/after-ten-years-working-on-the-wrong-problem/8. UCSB American Presidency Project — przemówienie George'a W. Busha do narodu po utracie Columbii: https://www.presidency.ucsb.edu/documents/address-the-nation-the-loss-space-shuttle-columbia9. CRS Report (Congressional Research Service) RS21408: https://www.everycrsreport.com/files/20030224_RS21408_ad5a510c3aa5e66d760f027b1aa384f291e0ef13.pdf10. collectSPACE — wystawa pamięci Columbii / safety exhibit: https://www.collectspace.com/news/news-022708a-columbia-safety-exhibit-traveling-memorial.html11. Spaceflight Now, "20 Years After Columbia Disaster: Lessons Learned": https://spaceflightnow.com/2023/02/01/20-years-after-columbia-disaster-lessons-learned-still-in-sharp-focus-at-nasa/12. IEEE Spectrum, "How to Fix a NASA Disaster": https://spectrum.ieee.org/how-to-fix-a-nasa-disaster13. Semantic Scholar — Melis & Carney, "A Summary of the Space Shuttle Columbia Tragedy": https://www.semanticscholar.org/paper/A-Summary-of-the-Space-Shuttle-Columbia-Tragedy-and-Melis-Carney/00b3e71009903e51302b8b4fbb719bbc667c8214/figure/714. NASA Technical Reports Server (NTRS), publikacja 20030093634: https://ntrs.nasa.gov/citations/2003009363415. CBS News, "Worms Survived Space Shuttle Crash": https://www.cbsnews.com/news/worms-survived-space-shuttle-crash/16. NASA — strona oficjalna misji STS-114 (powrót programu po katastrofie): https://www.nasa.gov/mission/sts-114/

    21 min

  4. 18 Apr

    Tajemnica diabła tasmańskiego

    Diabeł tasmański miał wyginąć do 2030 roku przez zaraźliwy nowotwór, który przenosi się przez ugryzienie. Tymczasem wszystko wskazuje, że będzie straszył w buszu jeszcze długo, bo zaczął ewoluować w tempie, które zaskoczyło naukowców. Największy mięsożerny torbacz świata radzi sobie z dwoma niezależnymi szczepami zakaźnego nowotworu (DFTD i DFT2), jego mleko zawiera peptydy hamujące wzrost komórek rakowych, a naturalna odporność niektórych populacji rozwija się w tempie widocznym międzypokoleniowo. Diabelski PR to osobna historia. Nazwę dostał od europejskich osadników, reputację mordercy owiec zbudował niesłusznie, a piekielny wizerunek utrwaliła kreskówka Warner Bros z 1954 roku. W rzeczywistości to gatunek zwornikowy ekosystemu Tasmanii, z najsilniejszym w przeliczeniu na masę zgryzem wśród ssaków lądowych, długimi wibrysami na głowie, ogonem magazynującym tłuszcz i wyjątkowo krwawym życiem rozrodczym. Samica rodzi do 40 młodych wielkości ziarnka ryżu, a szansę przeżycia ma tylko czwórka, która jako pierwsza dotrze do sutków w torbie. Samce potrafią więzić partnerki w norze nawet przez 8 dni. Film pokazuje też historię relacji diabła z wilkiem workowatym, rolę w wyginięciu tego drugiego, reintrodukcję na kontynentalną Australię po 3000 lat oraz fakap z wyspą Maria, gdzie ubezpieczeniowa kolonia diabłów wyżarła 3000 par pingwinów małych.Źródła:1. https://www.sciencedaily.com/releases/2011/06/110627151710.htm2. https://en.wikipedia.org/wiki/Bite_force_quotient3. https://royalsocietypublishing.org/rspb/article-abstract/272/1563/619/75766/Bite-club-comparative-bite-force-in-big-biting?redirectedFrom=fulltext4. https://link.springer.com/article/10.1007/s10914-022-09638-05. https://phys.org/news/2023-12-animals-tasmanian-devils-teeth.html6. https://connectsci.au/am/article-abstract/44/1/126/36155/Torn-limb-from-limb-the-ethology-of-prey7. https://www.semanticscholar.org/paper/A-Field-Study-of-Communication-and-Social-Behavior-Pemberton-Renouf/1dd3564293ee745eca5504bee74e7f2b7fe235288. https://ielc.libguides.com/sdzg/factsheets/tasmaniandevil/diet9. https://connectsci.au/zo/article-abstract/41/5/507/43099/A-Field-Study-of-Communication-and-Social-Behavior?redirectedFrom=fulltext10. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7345153/11. https://link.springer.com/rwe/10.1007/978-981-19-1282-5_62-112. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7614631/13. https://nre.tas.gov.au/conservation/threatened-species-and-communities/lists-of-threatened-species/threatened-species-vertebrates/save-the-tasmanian-devil-program/tasmanian-devils-faqs14. https://www.nature.com/articles/ncomms1268415. https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.071123610516. https://scifundchallenge.org/firesidescience/2016/04/11/amazing-marsupials/17. https://www.abc.net.au/news/2021-06-22/tasmanian-devils-decimate-wildlife-on-maria-island/100234550

    28 min

  5. 12 Apr

    BORELIOZA

    Borelioza to jedna z najszybciej rosnących chorób zakaźnych w Europie — w Polsce zapadalność wzrosła ponad 13-krotnie w ciągu dwóch dekad. W tym filmie opowiadam pełną historię: od małego miasteczka Lyme w Connecticut, gdzie dwie zdeterminowane matki odkryły epidemię, której lekarze nie potrafili wyjaśnić, po współczesne kontrowersje, które podzieliły świat medycyny na dwa obozy.⚠️ Borelioza to też pole minowe pseudomedycyny. W filmie rozbieramy na czynniki pierwsze popularne "alternatywne metody leczenia boreliozy": biorezonans (aparat MORA), ozonoterapię, komory hiperbaryczne, srebro koloidalne, protokół Buhnera, a także kontrowersyjne wytyczne ILADS i ich wielomiesięczną antybiotykoterapię. Źródła:1. https://www.researchgate.net/publication/372963520_Lyme_Disease_and_Post-treatment_Lyme_Disease_Syndrome_Current_and_Developing_Treatment_Options2. https://thepharmacologist.org/lyme-disease/3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3117402/4. https://www.nature.com/articles/ncomms17015. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/08912963.2014.8976996. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12213884/7. https://www.mdpi.com/2076-2607/10/2/2128. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S12864579163002969. https://www.mdpi.com/2076-2607/12/9/176610. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2785505/11. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11897061/12. https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(20)31449-513. https://www.researchgate.net/figure/a-Schematic-representation-of-the-acquisition-development-and-transmission-of_fig2_34376071314. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9532263/15. https://www.lymedisease.org/tick-lyme-transmission-time/16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41316418/17. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12672175/18. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12061448/19. https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby-odkleszczowe/co-warto-wiedziec/211967,czy-rumien-wedrujacy-zawsze-oznacza-borelioze20. https://ptbk.uken.krakow.pl/choroby-odkleszczowe/21. https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(11)60103-7/abstract22. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10483257/23. https://www.gov.pl/web/psse-znin/borelioza--cicha-choroba-przenoszona-przez-kleszcze24. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4657537/25. https://www.escmid.org/esgbor/26. https://www.idsociety.org/ID-topics/infectious-disease/lyme-disease/27. https://podyplomie.pl/medical-tribune/26348,jak-leczyc-borelioze-konca-sporu-nie-widac28. https://en.wikipedia.org/wiki/International_Lyme_and_Associated_Diseases_Society29. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1634816/30. https://academic.oup.com/ofid/article/12/3/ofaf017/795425231. https://atgmedic.pl/biorezonans/borelioza/32. https://www.thelancet.com/journals/lanepe/article/PIIS2666-7762(21)00119-8/fulltext33. https://www.gov.pl/web/rpp/podsumowanie-dzialan-rzecznika-praw-pacjenta-w-zakresie-leczenia-boreliozy-metoda-ilads-i-pierwsza-kara-pieniezna-nalozona-w-tej-sprawie34. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34788080/35. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/15303667251363125borelioza leczenie naturalne, zioła na boreliozę, protokół Buhnera, czystek na boreliozę, przewlekła borelioza leczenie, borelioza objawy, biorezonans borelioza, ozonoterapia borelioza, komora hiperbaryczna borelioza, srebro koloidalne borelioza, ILADS Polska, borelioza leczenie domowe, rdestowiec japoński borelioza, koci pazur borelioza, lekarz ILADS Polska, borelioza antybiotyki nie pomagają, reakcja Herxheimera borelioza, borelioza forum leczenie, borelioza leczenie ziołami, naturalne leczenie boreliozy, borelioza rumień wędrujący, neuroborelioza objawy, borelioza diagnostyka, choroba z Lyme, kleszcz borelioza, borelioza a depresja, borelioza stawowa, zespół poboreliozowy, borelioza szczepionka, Borrelia burgdorferi

    34 min

  6. 8 Apr

    Koale to żart ewolucji

    Koale to nie głupie pluszaki jędzacę eukaliptusa. To jedyne ocalałe gatunki z całej rodziny koalowatych, z systemem detoksykacji, którego nie ma żaden inny ssak na Ziemi - i z chorobami wenerycznymi, które mogą je doprowadzić do wyginięcia.W tym filmie rozbijam każdy popularny mit o koalach. Zdjęcie gładkiego mózgu koali krążące po internecie to tak naprawdę żelowy model ludzkiego płodu. Koale nie są na haju od eukaliptusa — śpią po 22 godziny, bo ich dieta jest tak niskokaloryczna, że nie mogą sobie pozwolić na marnowanie energii. A ich rzekoma głupota to w rzeczywistości ekstremalny minimalizm - koala postawiła wszystko na jedną kartę i od milionów lat jej to działa.Przy okazji - koale mają odciski palców nieodróżnialne od ludzkich (odkrył to polski naukowiec Maciej Henneberg), dwa przeciwstawne kciuki na każdej łapie, rozwidlone prącia, podwójne pochwy, rodzą młode wielkości ziarna fasoli, a ich potomstwo musi jeść odchody matki żeby w ogóle móc trawić eukaliptus. Ich wątroba produkuje enzymy tak potężne, że rozkładają nie tylko trucizny z liści, ale też antybiotyki — co sprawia, że leczenie koali z chlamydii, która infekuje nawet 100% niektórych populacji, to koszmar weterynaryjny. Do tego dochodzi retrowirus KoRV, który dosłownie wbudowuje się w DNA koali i jest przekazywany potomstwu jak gen - to ewolucja obserwowana w czasie rzeczywistym.W 2026 roku zatwierdzono pierwszą jednodawkową szczepionkę przeciw chlamydii u koali, która zmniejszyła śmiertelność o co najmniej 65%. Populacja liczy dziś około 329 tysięcy osobników, ale ich przyszłość zależy od tego, czy zdążymy szybciej niż pożary, urbanizacja i wirusy.Źródła:1. https://www.nature.com/articles/s41588-018-0153-52. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24309276/3. https://connectsci.au/am/article-abstract/28/2/243/35706/4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9879153/5. https://www.nature.com/articles/s41598-019-49382-96. https://www.nature.com/articles/nature048417. https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.13047041108. https://vdoc.pub/documents/the-koala-natural-history-conservation-and-management-australian-natural-history-series-2thcftbv4ceg9. https://www.comparativebrainanatomy.org/diprotodontia/koala-brain10. https://www.dcceew.gov.au/environment/biodiversity/threatened/action-plan/priority-mammals/koala11. https://www.bbc.com/news/science-environment-3543829412. https://www.nationalgeographic.com/animals/mammals/facts/koala13. https://apnews.com/article/australia-koala-chlamydia-vaccine-endangered-8fd0b6bf87ebe1e65c27b5f910a20ff114.https://www.infowet.pl/badania_naukowe/210/koale_w_nieoczekiwanym_miejscu_plantacje_tez_moga_je_ratowac%2C3737.html

    21 min

  7. 6 Apr

    Wracamy na Księżyc!

    Misja Artemis II to pierwszy lot załogowy w stronę Księżyca od ponad 50 lat. W tym filmie wyjaśniam, dlaczego to wydarzenie zmienia wszystko - od jednego zdjęcia Ziemi w świetle Księżyca, przez kapsułę Orion lecącą dalej niż jakikolwiek człowiek w historii, po plany budowy bazy księżycowej na południowym biegunie.Program Artemis to nie powtórka z Apollo. Czworo astronautów NASA leci na 10-dniową wyprawę wokół niewidocznej strony Księżyca, testując systemy, które mają nas tam zabrać na stałe. W filmie tłumaczę, jak dokładnie wygląda trajektoria lotu, dlaczego rezygnacja z techniki skip entry (skakania po atmosferze) to poważny kompromis inżynieryjny i co tak naprawdę pokazała bezzałogowa misja Artemis I - od manekinów mierzących promieniowanie kosmiczne po pękającą osłonę termiczną.Opowiadam też o tym, co czeka nas dalej: Artemis III i testy dokowania ze Starshipem SpaceX na orbicie, Artemis IV jako pierwsza misja z lądowaniem ludzi, plany budowy bazy na południowym biegunie Księżyca i powody, dla których NASA anulowała stację Lunar Gateway. Dlaczego akurat biegun południowy? Bo w wiecznym cieniu kraterów może kryć się lód wodny - klucz do produkcji tlenu i paliwa rakietowego, bez którego eksploracja dalszego kosmosu nie będzie możliwa. A na koniec opowiadam, dlaczego powrót na Księżyc trwał tak długo, ile to wszystko kosztuje i na co ja osobiście wydałbym budżet misji Artemis.Źródła:https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/https://www.scientificamerican.com/article/nasa-scraps-2027-artemis-iii-moon-landing-in-favor-of-2028-mission/https://www.scientificamerican.com/article/nasas-artemis-ii-moon-mission-engulfed-by-debate-over-its-controversial-heat/scientificamerican.com/article/why-is-it-so-much-harder-for-nasa-to-send-people-to-the-moon-now-than-it-was-during-the-apollo-era/https://youtu.be/o593JmtLyMU?si=3cKF9q8A_RNxVd-_https://youtu.be/Kl3nyGyRwAw?si=I_Y6G-Qy-izjx_9Thttps://youtu.be/zNv7o8wEJdc?si=omP3qkg6EdL_YNHM

    31 min

  8. 21 Mar

    Najbardziej fascynujący teleskop świata

    Jedno zdjęcie. 30 sekund naświetlania. Prawie 10 milionów galaktyk. Nie, to nie Hubble i nie Webb. To aparat fotograficzny wielkości SUV-a, który właśnie zaczął kręcić coś w rodzaju filmu nocnego nieba.Obserwatorium im. Very Rubin w Chile działa zupełnie inaczej niż inne teleskopy. Jego kamera LSST ma rozdzielczość 3200 megapikseli (Twój iPhone: 48), a co kilka nocy skanuje ten sam kawałek nieba i porównuje nowy obraz ze starym. Wszystko, co się przesunęło, rozjaśniło, przygasło albo wybuchło, zostaje wyłapane automatycznie.W tym filmie pokazuję:- jak działa największy cyfrowy aparat świata i czemu trafił do Księgi Rekordów Guinnessa- co widać na pierwszych obrazach i skąd tyle galaktyk na jednej klatce- jak teleskop w kilka nocy wyłapał ponad 2000 nowych asteroid (w tym 7 obiektów bliskich Ziemi)- czym jest obrazowanie różnicowe i po co nam „timelapse" wszechświata- jak samemu przeglądać dane z Rubin za darmo, z własnego komputera (Skyviewer)Obserwatorium ma pracować co najmniej dekadę. W tym czasie może zidentyfikować 20 miliardów galaktyk i odkryć 5 milionów nowych asteroid, co byłoby więcej niż cały dotychczasowy dorobek astronomii w tej dziedzinie.Źródła:1. https://eventhorizontelescope.org/sites/g/files/omnuum3116/files/eht/files/avgimage_afmhot_us_edit.png2. https://exoplanetes.umontreal.ca/wp-content/uploads/2024/06/dji-0652-scaled.jpg3. https://static.techno-science.net/illustration/Libre/2025/05/30/1-90.jpg4. https://youtu.be/NoQTrm8tebo?t=545. https://rubinobservatory.org/news/first-imagery-rubin6. https://www.youtube.com/watch?v=Gitit3LwQ207. https://www.mpg.de/24915532/vera-rubin-pioneer-of-dark-matter8. https://www.kwantowo.pl/2024/11/25/recenzja-biografii-vera-rubin-zycie/9. https://www.youtube.com/watch?v=cfAoe66HuS010. https://alejakto.pl/dlaczego-fizycy-poluja-na-wimp-y/11. https://www.uw.edu.pl/teleskop-w-chile/12. https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/728927-largest-digital-camera13. https://www.youtube.com/watch?v=jkaACPpg7cg14. https://www.youtube.com/watch?v=HJ3FHaQIhQQ15. https://rubinobservatory.org/for-scientists/rubin-101/telescopes16. https://www.youtube.com/watch?v=yTuytj0cYAE17. https://esahubble.org/images/heic0611b/18. https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-delivers-deepest-infrared-image-of-universe-yet/19. https://www.youtube.com/watch?v=uIoPlVVHtQA20. https://rubinobservatory.org/gallery/collections/outreach-education/glp9q91ccd16r8n7b74ak20n1h21. https://www.youtube.com/watch?v=eS6FXc350Bs22. https://www.daviddarling.info/encyclopedia/R/RR_Lyrae_star.html23. https://rubinobservatory.org/news/rubin-first-look/rhythm-stars24. https://www.youtube.com/watch?v=hNGC8qDEntM25. https://www.youtube.com/watch?v=DTuq-vBsDJE26. https://www.youtube.com/watch?v=vfvo-Ujb_qk27. https://www.esa.int/Space_Safety/Planetary_Defence/40_000_near-Earth_asteroids_discovered28. https://skyviewer.app/29. https://www.skyatnightmagazine.com/advice/what-are-diffraction-spikes

    22 min
See All (35)

4.9
out of 5
33 Ratings

About

Cześć, jestem Konrad, popularyzuję naukę na TikToku i Instagramie!

Information

  • Creator
    Doktor z TikToka
  • Years Active
    2023 - 2026
  • Episodes
    35
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © Doktor z TikToka
  • Show Website
    Doktor z TikToka

You Might Also Like