Polityka o historii

Polityka Podkasty
Polityka Podkasty

Polityka o Historii to podkast tygodnika „Polityka” o wydarzeniach historycznych i ich wpływie na współczesny świat. Rozmowy z ekspertami zajmującymi się historią Polski i świata. Podkast dla tych, którzy chcą zrozumieć przeszłość, by lepiej rozumieć teraźniejszość. Zapraszają dziennikarze tygodnika „Polityka”: Agnieszka Krzemińska i Marcin Zaremba. Nowe odcinki co tydzień, we wtorek rano.

  1. 5 days ago

    Polityka o historii: Zaginione mocarstwo z Anatolii! Kim byli Hetyci i dlaczego nagle zniknęli?

    Dlaczego potężne mocarstwo zniknęło ze starożytnych kronik? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Agnieszka Krzemińska i dr Dominika Lewandowska, badaczka Starożytnego Bliskiego Wschodu, odkrywają tajemnice imperium, które stworzyli Hetyci. Pretekstem do rozmowy jest polskie wydanie książki Trevora Bryce’a, która rzuca nowe światło na schyłek, jakim charakteryzowała się epoka brązu. Analizujemy, dlaczego cywilizacje starożytne często ulegały zapomnieniu. Zastanawiamy się, jak to możliwe, że opisująca te tereny „Odyseja” Homera oraz inne greckie źródła całkowicie przemilczały istnienie tego anatolijskiego imperium. Zaglądamy w głąb potężnego dualizmu państwowego, w którym na co dzień używano urzędowego zapisu, jakim było pismo klinowe, podczas gdy monumentalne inskrypcje dla ludu zdobiły anatolijskie hieroglify. Rozprawiamy się z mitami dotyczącymi pochodzenia dawnych społeczności. Weryfikujemy teorie o tym, skąd przybyły ludy indoeuropejskie, wskazując na widoczne powiązania, jakie wykazują Mykeny (Grecja) z najstarszymi warstwami Troi. Udowadniamy również, dlaczego badane dziś języki indoeuropejskie skrywają w sobie odpowiedź na dawne migracje, a także ostrzegamy przed ślepym zaufaniem do archeogenetyki, z którą dziś często styka się współczesna archeologia. Omawiamy wielką geopolitykę starożytności, w tym starcie, jakim była słynna bitwa pod Kadesz. Pokazujemy potęgę państwa, które zmusiło Ramzesa II do podpisania pierwszego w dziejach równorzędnego traktatu pokojowego. Wyjaśniamy ostatecznie, w jaki sposób katastrofa klimatyczna, głód i mityczne Ludy Morza doprowadziły do upadku wielkiej sieci wasalnej. Rozwiązujemy zagadkę, dlaczego potężna stolica Hattusa została opuszczona w zorganizowany sposób, a niezwykle bogata historia Anatolii na wieki skryła się pod ziemią, czekając na nowe odkrycia archeologiczne. Czego dowiesz się z odcinka? 1. Dlaczego Grecy wymazali potężnych sąsiadów z historii? 2. Kto zmusił Egipt do kapitulacji dyplomatycznej? 3. Co doprowadziło do zorganizowanej ewakuacji stolicy?

    Polityka o historii: Zaginione mocarstwo z Anatolii! Kim byli Hetyci i dlaczego nagle zniknęli?

  2. 8 Sept

    Polityka o historii: Co ukrywa „Lalka” Bolesława Prusa? Cenzura, rusyfikacja i zabór rosyjski. Wyjaśnia prof. Błażej Brzostek

    Dlaczego w kultowej powieści Bolesława Prusa brakuje najważniejszego elementu ówczesnego krajobrazu? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Marcin Zaremba i prof. Błażej Brzostek sprawdzają, co ukrywa „Lalka” Bolesława Prusa. Okazuje się, że ówczesna Warszawa to potężne miasto garnizonowe, w którym twardy zabór rosyjski i agresywna rusyfikacja dyktowały warunki każdego dnia. Bezwzględna cenzura w Polsce (i w całym regionie) sprawiła, że klasyka literatury musiała milczeć o obecności dziesiątek tysięcy żołnierzy, dla których bazą była m.in. Cytadela Warszawska. Rozmawiamy o tym, jak wyglądało prawdziwe życie w Warszawie, w które ingerowało potężne imperium rosyjskie. Z jednej strony panował terror generała Hurko, z drugiej miastem zarządzał genialny prezydent Warszawy Sokrat Starynkiewicz, który wbrew logice zaborcy zainicjował niesamowity cywilizacyjny skok miasta. XIX wiek to czas ogromnych napięć społecznych i demograficznych. Wyjaśniamy, jak życie pod zaborami i wielokulturowość kształtowały przestrzeń, w której zrodziła się nowa, bajecznie bogata plutokracja. Zjawiska takie jak asymilacja Żydów zderzały się z gwałtowną falą uchodźców (Litwaków), których wypędziły pogromy Żydów w głębi Rosji, wybuchające chwilę po tym, jak zrealizowano zamach na cara. Posłuchaj, jak wyglądała prawdziwa Warszawa XIX wieku: wibrująca, pachnąca węglem i pełna kontrastów. Prus musiał o niej milczeć. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zajrzyj do Pomocnika Historycznego „Polityki”. Numer dostępny na stronie: https://sklep.polityka.pl/ Czego dowiesz się z odcinka? 1. Dlaczego w „Lalce” nie ma rosyjskich żołnierzy? 2. Kto w rzeczywistości zbudował nowoczesną metropolię: Warszawę? 3. Jak formowały się potężne elity finansowe? Oś czasu: 00:00 - Najciekawsze fragmenty 02:36 - Warszawa, której nie opisał Bolesław Prus 09:00 - Dlaczego Warszawa była miastem szczególnym? 16:40 - Jak polskie społeczeństwo postrzegało Rosjan? 24:45 - Dlaczego Rosjanie do Warszawy przyjeżdżali z niepokojem? 31:33 - Co robiły polskie elity? 40:55 - „Warszawa rosła jak na drożdżach”

    Polityka o historii: Co ukrywa „Lalka” Bolesława Prusa? Cenzura, rusyfikacja i zabór rosyjski. Wyjaśnia prof. Błażej Brzostek

  3. 1 Sept

    Polityka o historii: Jak wyglądało życie w okupowanej Warszawie? Prawda, którą skrywa kronika Landaua

    Jak wyglądało prawdziwe życie w okupowanej Warszawie, wolne od romantycznego patosu i uniesień? W nowym odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Marcin Zaremba i prof. Małgorzata Mazurek z Uniwersytetu Columbia analizują jedno z najważniejszych świadectw II wojny światowej, czyli „Kronikę lat wojny i okupacji” Ludwika Landaua. To monumentalne dzieło precyzyjnie opisuje codzienne życie w okupowanej Warszawie. Genialny statystyk stworzył bezlitosny, naukowy raport, dokumentując zjawiska takie jak łapanki podczas II wojny światowej, głód oraz codzienność w piekle. Wyjaśniamy, jak działała tajna siatka ankieterska badająca życie w okupowanej Polsce i jak Warszawa wyglądała z perspektywy chłodnych danych ekonomicznych. Badamy też tragiczne losy Landaua, który musiał uciekać z getta, by ratować życie i swoje dzieło. Warszawa w trakcie wojny była miejscem, w którym ryzykował życie każdego dnia. Tłumaczymy również, dlaczego brutalna cenzura w PRL okaleczyła to dzieło, usuwając fakty na temat paktu Ribbentrop-Mołotow, i z jakiego powodu wybitni kronikarze polscy zginęli niemal w tym samym czasie. To unikalny zapis pokazujący życie pod okupacją w najczystszej postaci. Czego dowiesz się z odcinka: 1. Jak badano społeczeństwo pod terrorem? 2. Dlaczego statystyk uciekał z getta? 3. Co usunęła powojenna władza?

    Polityka o historii: Jak wyglądało życie w okupowanej Warszawie? Prawda, którą skrywa kronika Landaua

  4. 25 Aug

    Polityka o historii: Jaka była Polska przed chrześcijaństwem? Bogowie Słowian i pradzieje ziem polskich

    Jak wyglądała Polska przed chrześcijaństwem? W co wierzyli ludzie zamieszkujący ziemie polskie, zanim pojawiło się państwo Piastów, a Mieszko I przyjął chrzest? Czy możemy mówić o jednolitych wierzeniach Słowian czy raczej o tysiącach lat zmieniających się tradycji, rytuałów i wyobrażeń o świecie? Gościem Agnieszki Krzemińskiej jest archeolog i dziennikarz naukowy Szymon Zdziebłowski, autor książki „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Rozmawiamy o tym, jak wyglądały pradzieje ziem polskich, co współczesna archeologia w Polsce mówi o dawnych wierzeniach oraz dlaczego wiele popularnych opowieści o słowiańskich bogach nie znajduje potwierdzenia w materiale archeologicznym. W odcinku cofamy się aż do czasów neandertalczyków i pierwszych śladów symbolicznego myślenia odkrywanych na ziemiach polskich. Rozmawiamy o szamanach, transie i rytuałach, o znaczeniu czerwonej ochry i niezwykłych doniesieniach z Jaskinii Obłazkowej, gdzie odnaleziono najstarszy na świecie bumerang wykonany z ciosu mamuta i ślady pradawnych ceremonii. Rozmawiamy też o monumentalnych rondelach i megalitach, o tym, czym były kurhany w Polsce, jak w praktyce wyglądał neolit w Polsce oraz dlaczego pierwsi rolnicy budowali ogromne miejsca kultu i grobowce swoich przodków. Zastanawiamy się, czy możemy mówić o ciągłości między tymi wierzeniami a tym, co rozumiemy dziś jako wierzenia Słowian. Pytamy również o to, jak wyglądali bogowie słowiańscy, postacie takie jak Perun. Sprawdzamy tajemnice Łysej Góry oraz słynnego Światowida ze Zbrucza. Czy rzeczywiście wiemy, jak wyglądała religia Słowian? A może wiele współczesnych wyobrażeń jest bardziej efektem XIX-wiecznych interpretacji niż źródeł historycznych? To opowieść o duchowości, archeologii i najstarszych dziejach ziem polskich. O tym, jak odkrycia archeologiczne w Polsce pozwalają coraz lepiej zrozumieć świat ludzi żyjących na długo przed powstaniem państwa Piastów, i dlaczego historia naszych przodków jest znacznie bardziej fascynująca i tajemnicza, niż mogłoby się wydawać. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. W co wierzyli mieszkańcy ziem polskich przed chrztem i Mieszkiem I. 2. Co archeologia naprawdę mówi o bogach Słowian, szamanach i dawnych rytuałach. 3. Jak niezwykłe odkrycia zmieniają pradzieje Polski.

    Polityka o historii: Jaka była Polska przed chrześcijaństwem? Bogowie Słowian i pradzieje ziem polskich

  5. 18 Aug

    Polityka o historii: Karol Estreicher, polski Indiana Jones! Jak odzyskano ołtarz Wita Stwosza i skarby narodowe?

    Kto zaplanował i przeprowadził operację ratowania polskich skarbów narodowych, gdy w 1939 r. rozpoczął się demontaż naszej kultury? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Marcin Zaremba oraz jego gość dr Tomasz Siewierski przybliżają fascynującą postać, jaką był Karol Estreicher, wybitny historyk sztuki, okrzyknięty mianem polskiego Indiany Jonesa. Rozpoczynamy od filmowej ucieczki w czerwcu 1940 roku na pokładzie statku „Chorzów”, gdzie pośród ewakuujących się elit znalazł się m.in. Antoni Słonimski, a w ładowniach spoczywały arrasy wawelskie i bezcenny Szczerbiec. To punkt wyjścia do opowieści o bezkompromisowej walce o ocalenie dziedzictwa. Omawiamy, jak wyglądała zaplanowana przez Niemców grabież stulecia, której ofiarą padły skarby Wawelu i niemal wszystkie liczące się dzieła sztuki w okupowanym kraju. Szczególnym, osobistym dramatem Estreichera i jego największą obsesją był słynny ołtarz Wita Stwosza. Choć gigantyczne rzeźby zostały zdemontowane i ukryte w Sandomierzu, Niemcy szybko zlokalizowali ten bezcenny zabytek, za jaki odpowiadał Kościół Mariacki w Krakowie. Historia Estreichera to jednak przede wszystkim bezprecedensowy sukces dyplomatyczny. Opowiadamy, jak polski uczony, wspierany przez rząd londyński, zorganizował Biuro Rewindykacji Strat Kultury i swoją wizytą w USA zainspirował aliantów do powołania słynnej jednostki Monuments Men. Wyjaśniamy, w jaki sposób z narażeniem życia tworzono tajne kartoteki strat i listy niemieckich zbrodniarzy kultury. Finałem tej opowieści jest spektakularny powrót do Polski w 1946 roku: 27 wagonów przywiozło z powrotem ołtarz mariacki i najcenniejsze zbiory Czartoryskich. Zastanawiamy się również, dlaczego tak słynne obrazy jak „Portret młodzieńca” Rafaela zniknęły bez śladu, zasilając globalną listę, na której figurują zaginione dzieła sztuki. Na koniec zderzamy ten historyczny heroizm z twardą, współczesną rzeczywistością. Analizując niedawny raport NIK, pytamy, czy dzisiejsze muzea są gotowe na powtórkę z historii. 3 RZECZY, KTÓRYCH DOWIESZ SIĘ Z ODCINKA: 1. Jak ewakuowano bezcenne polskie relikwie? 2. Kto naprawdę zainspirował alianckich Monuments Men? 3. Czy polskie zabytki są dziś bezpieczne?

    Polityka o historii: Karol Estreicher, polski Indiana Jones! Jak odzyskano ołtarz Wita Stwosza i skarby narodowe?

  6. 11 Aug

    Polityka o historii: Dr Filip Taterka. Jakie są tajemnice faraonów? Klątwy i zaklęcia w historii!

    Czy starożytna czarna magia i zaklęcia miłosne przypominały to, co znamy z dzisiejszej popkultury? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii”, prowadzonym przez Agnieszkę Krzemińską, naszym gościem jest dr Filip Taterka, egiptolog z PAN. Wspólnie badamy tajemnice Faraonów. Sprawdzamy, jak naprawdę funkcjonowały klątwy i uroki w dawnych wiekach. Omawiamy m.in. zorganizowany magiczny spisek, którego celem był sam Ramzes III, oraz wyjaśniamy, jak faraonowie Egiptu zabezpieczali się przed wrogami. Rozprawiamy się z mitami rodem z Hollywood. Tłumaczymy, jak tak naprawdę konstruowano grobowce królewskie i prywatne grobowce Egiptu, i dlaczego starożytni bardziej bali się państwowych sądów niż gniewu z zaświatów. Wyjaśniamy, po co rabusie palili mumie starożytnego Egiptu (i wszystkie inne mumie egipskie), by uchronić się przed zemstą zmarłego. Objaśniamy też, jak narodziła się słynna klątwa Tutenchamona (znana powszechnie jako klątwa faraona w Egipcie), gdy Howard Carter otworzył nienaruszony grób, a celem brytyjskich misji stała się Dolina Królów. Rzetelna egiptologia nie ma nic wspólnego z brukową sensacją. Skąd się więc biorą teorie spiskowe łączące egipski zabytek z tragedią i wyjaśniające rzekomo przyczyny zatonięcia „Titanica”? Przenosimy się też na polski grunt, bo zgubne klątwy rodu to nie tylko domena Bliskiego Wschodu. Przypominamy mroczne wydarzenia z 1931 roku, gdy została zalana katedra wileńska. Przypadkowo odnaleziony Aleksander Jagiellończyk i towarzysząca mu łacińska tablica rzekomo ściągnęły śmierć na badaczy. Analizujemy też słynną sprawę otwarcia krypty na Wawelu w 1973 roku. W centrum afery znalazł się Kazimierz Jagiellończyk (tzw. klątwa jagiellońska). Okazuje się, że polskie odkrycia toksycznych patogenów pomogły światowej nauce racjonalnie wytłumaczyć tajemnicze zgony zachodnich archeologów. 3 RZECZY, KTÓRYCH DOWIESZ SIĘ Z ODCINKA: 1. Dlaczego niszczono królewskie ciała? 2. Kto stworzył mit o zemście z zaświatów? Dowiesz się, jak brytyjska prasa brukowa z lat 20. XX wieku ukształtowała globalne wyobrażenie o śmiertelnym niebezpieczeństwie w Dolinie Królów. 3. W jaki sposób polska medycyna pomogła archeologii?

    Polityka o historii: Dr Filip Taterka. Jakie są tajemnice faraonów? Klątwy i zaklęcia w historii!

  7. 4 Aug

    Polityka o historii: Dr Orzeł, szlachta i chłopi a „1670”: jak działały polskie dwory szlacheckie?

    Ile prawdy o dawnej Rzeczypospolitej ukazuje popularny serial „1670” i czy utrwalony podział, w którym szlachta pracuje umysłowo i politycznie, a reszta warstw jej służy, był czymś więcej niż tylko zręcznym kłamstwem? Zanim nastąpi premiera serialu, w nowym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Agnieszka Krzemińska i jej gościni dr Joanna Orzeł bezlitośnie weryfikują wyobrażenia o dawnej Polsce, zderzając sarmackie mity z twardymi realiami. Interesuje Cię prawdziwa historia szlachty polskiej? Jej obraz od wieków oscyluje między dwiema skrajnościami: czarną, oświeceniową legendą o pijakach i warchołach a romantycznym mitem, w którym idealizuje się dworki szlacheckie w Polsce (oraz późniejsze ziemiaństwo polskie). W rzeczywistości polscy Sarmaci stanowili grupę niezwykle zróżnicowaną. Przepaść ekonomiczna (uboga polska szlachta i potężna polska magnateria kupująca zagraniczne tytuły) była gigantyczna. Dr Orzeł wyjaśnia, jak elity zawłaszczyły ten starożytny mit. Omawiamy też znane polskie nazwiska szlacheckie oraz to, jak relacje na linii szlachta i chłopi służyły wyzyskowi. Zostawiamy dziś średniowiecze w Polsce (w tym tematy takie jak historia średniowieczna Polski czy kobiety w średniowieczu), by skupić się na epoce nowożytnej: to wtedy ukształtowały się nasze największe narodowe wady i zalety. W rozmowie weryfikujemy również największe mity gospodarcze. Wyjaśniamy, dlaczego folwark pańszczyźniany zablokował innowacje, a szlachta w Polsce swoimi decyzjami doprowadziła kraj do paraliżu. Zastanawiamy się, co zostało z mitu tolerancyjnej ojczyzny od czasów aktu, jakim była Unia Lubelska czy gwarantująca swobody Konfederacja Warszawska. Pokazujemy tło rosnącej ksenofobii: przymusowa polonizacja stawała się faktem, a krwawy tumult toruński zszokował Europę. Omawiamy też wschodni charakter ówczesnej mody: orientalny żupan i podgolone głowy. Zdejmujemy również zasłonę milczenia z roli kobiet, pokazując, jak funkcjonowały polskie dwory szlacheckie pod nieobecność wyjeżdżających mężów. Wyjaśniamy też, dlaczego legendarna polska gościnność oraz Sarmaci historia to zjawiska, które wciąż tak mocno w nas rezonują. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Dlaczego sarmacka równość była wyłącznie prawną fikcją? 2. Kto w rzeczywistości zarabiał na micie „spichlerza Europy”? 3. Z jakiego powodu to wdowy zyskiwały najwięcej władzy?

    Polityka o historii: Dr Orzeł, szlachta i chłopi a „1670”: jak działały polskie dwory szlacheckie?

  8. 28 Jul

    Polityka o historii: Życie codzienne w średniowieczu: jak kobiety łamały wtedy zasady?

    Czy kobiety w średniowieczu były wyłącznie ubezwłasnowolnionymi ofiarami okrutnego systemu? W nowym odcinku naszego wideokastu Agnieszka Krzemińska i jej gościni dr Anna Brzezińska udowadniają, że prawdziwa historia kobiet jest znacznie bardziej złożona i zaskakująca, niż uczą nas tego szkolne podręczniki. Omawiając najnowszą książkę „Cierpliwe Genowefy, bezwstydne Magdaleny”, autorka pokazuje, jak kształtował się obraz kobiety w dawnych wiekach i dlaczego historia Marii Magdaleny stanowiła literacką i życiową antytezę dla posłusznych, uległych żon. Zaglądamy za mury zgromadzeń, gdzie mniszki i siostry zakonne znajdowały rzadką przestrzeń na edukację i rozwój intelektualny. Kobiece klasztory w średniowieczu nierzadko stanowiły jedyną drogę ucieczki przed presją, jaką na młode dziewczęta wywierały aranżowane małżeństwa. Pokazujemy, jak wyglądało życie codzienne w średniowieczu w różnych warstwach: od gwarnych rynków dużych miast po realia, jakimi rządziła się średniowieczna wieś. Okazuje się, że choć formalnie system cementował twardy patriarchat (wymagający posłuszeństwa wobec ojca lub męża), sprytne mieszczki i chłopki potrafiły znakomicie wykorzystywać luki prawne. Weryfikujemy również mity społeczne i prawne. Omawiamy, jak w praktyce funkcjonowały prawa kobiet przed sądami, gdzie ich głos bywał traktowany z najwyższą powagą, co pozwalało choć trochę niwelować drastyczne nierówności społeczne. Tłumaczymy, że rola kobiety w związku nierzadko opierała się na szczerym uczuciu, partnerstwie gospodarczym i wspólnym zarządzaniu majątkiem pod nieobecność mężczyzn. Nie uciekamy od tematów trudnych i mrocznych. Wyjaśniamy, jak rodziły się lęki oparte na czarach i jak naprawdę wyglądały czarownice w średniowieczu. Zderzamy to z zupełnie innym wymiarem kobiecej duchowości, jakim była kanonizacja i żarliwe, pełne desperacji modlitwy o uzdrowienie dzieci. Rozprawiamy się wreszcie z mitami o zacofaniu naukowym: medycyna w średniowieczu to w dużej mierze historia wysoce wykwalifikowanych lekarek, chirurżek i akuszerek, o których wsparcie zabiegały same cesarzowe. To fascynująca opowieść o tym, jak kobiety w historii odzyskiwały swój głos.

 3 RZECZY, KTÓRYCH DOWIESZ SIĘ Z ODCINKA: 1. Jak omijano prawo w czasach dominacji mężczyzn? W jaki sposób zręczne rzemieślniczki i handlarki wykorzystywały brak osobowości prawnej, by unikać odpowiedzialności za przestępstwa finansowe? 2. Dlaczego klasztor był oazą wolności? Czy zamknięcie za murem pozwalało kobietom na edukację, zarządzanie majątkiem i ucieczkę przed wymuszonym ślubem? 3. Kto naprawdę leczył cesarzowe? Rzeczywistość świetnie wykształconych chirurżek i położnych obala mit o wszechobecnym zacofaniu naukowym tamtej epoki!

    Polityka o historii: Życie codzienne w średniowieczu: jak kobiety łamały wtedy zasady?
See All (132)

5
out of 5
15 Ratings

About

Polityka o Historii to podkast tygodnika „Polityka” o wydarzeniach historycznych i ich wpływie na współczesny świat. Rozmowy z ekspertami zajmującymi się historią Polski i świata. Podkast dla tych, którzy chcą zrozumieć przeszłość, by lepiej rozumieć teraźniejszość. Zapraszają dziennikarze tygodnika „Polityka”: Agnieszka Krzemińska i Marcin Zaremba. Nowe odcinki co tydzień, we wtorek rano.

Information

More From Polityka Podkasty

You Might Also Like