Lau Haizetara

Bizkaia Irratia
  • 0.0 (0)
  • ARTS
  • COMPLETE

Magazine honetan danetarikoa topauko dozue, informazinorako eta entretenimendurako. Era guztietako alkarrizketak: aktualidadekoak eta han hor hemenkako gai ezbardinen ganekoak, Bizkaian zeharrekoak, kultura arlokoak… Bestelako tarte bereziak be bai: eleiz gaiak, literaturea, Euskal Herriko Unibertsidadea etabar. Kolaboratzaileek be gai interesgarriak jorratzen ditue astero: Edorta Unamuno (Urdaibai Bird Center), Agus Barandiaran (munduan zeharreko folk musikea)... Informazinoa eta entretenimendua ordu bitan zehar. Gugaz bat egin gura badozu lau@bizkaiairratia.eus helbidea dozue erabilgarri.

  1. 14H AGO

    Testigantzak https://diaspora.ahotsak.eus webgunean kontsultau daitekez

    Euskal diasporaren memoria eta bizipenak jasotzeko helburuagaz sortu da Diasporako Ahotsak egitasmoa. Badihardugu euskera alkarteak sustatutako proiektuak, Ameriketako Estatu Batuetan bizi diran euskaldunen testigantzak bildu dauz, belaunaldi desbardinetako 106 pertsonen alkarrizketen bitartez. Egitasmoaren barruan, Idoia Etxeberria eta Itziar Sapsootham alkarteko kideek hilabete eta erdiko bidaia egin eben igaz Ameriketako Estatu Batuetan zehar. Bost estadutan egin ebezan alkarrizketak: Idaho, Oregon, Utah, Nevada eta Kalifornian. Bidaia horretan 100 grabazino-ordu baino gehiago bildu ebezan. Etxeberriak azaldu dauanez, hasieran ez ekien zenbat euskaldun alkarrizketau ahal izango ebezan. Aurreikuspena 25 bat alkarrizketa egitea zan, baina azkenean askoz gehiago izan ziran. Etxeberriak berak aitortu deusku bidaia "maratoi bat" izan zala. Askotan, egun berean, alkarrizketa bat baino gehiago egiten ebezan, eta leku batetik bestera joateko kilometro asko egin behar izan ebezan. Lan horretan laguntza handia izan eben tokiko euskal komunidadearen aldetik. Boiseko Euskal Museoagaz eta AEBetako Euskal Etxeakaz harremanetan jarri ziran aurretik, eta horreen bidez lotu ebezan alkarrizketak. Egindako alkarrizketetan askotariko bizipenak jaso dabez. Alkarrizketek erakutsi dabe euskal diaspora oso anitza dala. Estaduaren arabera, komunidadeen jatorria be oso desbardina da. Adibidez, Idahon, bizkaitarrak ugariagoak dirala esan deusku Idoia Etxeberriak. Halanda be, leku guztietan elementu komun batzuk aurkitu dabez: euskal etxeak, jaiak eta komunidadearen arteko harreman estuak. Proiektuan bigarren belaunaldiko hainbat euskaldun be alkarrizketau dabez. Etxeberriaren arabera, askok etxean jaso dabe hizkuntzea, modu naturalean. AEBetan bildutako materiala https://diaspora.ahotsak.eus webgunean jartzen dabilz. Bertan alkarrizketatuen biografiak, argazkiak eta elkarrizketen pasarteak kontsultau daitekez. Hondino, baina, lan handia daukie egiteko. Helburua da, edukiak hainbat modutan kontsultau ahal izatea: alkarrizketatuen arabera, kokapen geografikoaren arabera edo gai zehatzen arabera.

  2. 3D AGO

    Bardintasunaren aldeko balioak sendotzeko hezkuntzak, hezkidetzak eta pedagogia feministak funtsezko zeregina dabe

    Emakundek, Foru Aldundiek eta EUDELek  'emon lekua bardintasunari' lelopean egingo dabe aurtengo kanpainea. Helburua da azken urteetan bardintasunaren arloan egindako aurrerapenak balioan jartea, baina aldi berean, gogorarazotea bidea ondino ez dala amaitu eta lanean jarraitu behar dala. Erakundetik ohartarazi dabe azkenaldian diskurtso antifeministen eta misoginoen gorakadea igarten dala, batez be, sare sozialen bidez gazteen artean zabaltzen diran mezuen bitartez. Horregaitik, nabarmendu dabe hezkuntzak, hezkidetzak eta pedagogia feministeak funtsezko zeregina dabela bardintasunaren aldeko balioak sendotzeko. Bestalde, lan munduan be aurrerapausuak badagozala azpimarratu dabe, gero eta enpresa gehiagok bardintasun planak ezarten baitabez. Halan da be, plan horreek benetan garatu eta apliketea beharrezkoa dala gogorarazi dabe. Azkenik, zaintza lanen banaketa bidezkoagoa lortzea be erronka nagusietako bat dala adierazo dabe, gaur egun ondino be emakumeen gain baitago ardura horren zati handiena.

  3. 4D AGO

    Euskerearen indarbarritze prozesuan norabide aldaketa bat proposatzen dau 'Lurralde Estrategiak' dokumentuak

    Udalerri Euskaldunen Mankomunidadeak (UEMA) 'Lurralde Estrategia euskararentzat' izeneko dokumentua aurkeztu dau. Hizkuntza politikan eta euskerearen indarbarritze prozesuan norabide aldaketa proposatzen dau, lurgune euskaldunak "euskerearen indarbarritzearen motorra" izan daitezan. Ideia nagusi bi daukaz oinarrian: arnasguneen eta lurgune euskaldunen gainbehera iraultzea eta indartze bidean jartzea, eta hizkuntza politikea lurralde ikuspegitik planifiketea. Iratxe Lasa UEMAko Zuzendaritza Batzordeko kide eta Markina-Xameingo alkateak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, UEMAk aurkeztutako estrategia proposamen ireki moduan planteau da, eragile politiko, instituzional eta sozial guztiei zabalduta. Helburua euskeraren normalizazinoan urrats barriak emotea da. Azken urteotako hainbat ikerketek euskeraren erabileran beheranzko joera agertzen dabe. Horregaitik, egoereari aurre egiteko, neurri barriak behar dirala azpimarratu dau. "Euskeraren normalizazinoak geldiune bat izan dau eta hainbat tokitan atzerapausuak be ikusi dira. Horren aurrean politika barriak behar dira", azaldu dau Lasak. 'Lurralde Estrategiak euskarentzat' dokumentuak bereziki azpimarratzen dau arnasguneak funtsezkoak dirala hizkuntzaren etorkizunerako. UEMAren ustez, gune horreei motor eta lidergo rola aitortu behar jake. Lasak gogorarazo dau etorkizunean arnasgune batzuk arriskuan egon daitekezala neurri egokirik hartzen ez badira. Horregaitik, hizkuntza politika lurralde ikuspegitik planifikatzea planteatzen dabe, udalerri euskaldunen errealidadea kontuan hartuta.

  4. 6D AGO

    Herriko ondare material eta immateriala ikus-entzunezko baten batu dau Labayru Fundazioak

    Joan da zezeilaren 20an aurkeztu zan Labayru Fundazioak egindako Urduliz, gure zuztarren iturri ikus-entzunezkoa Urdulizko kultur etxean. Bertan alkartu ziran urduliztar asko euren herriaren barri jakiteko gogoz. Lanak herriko sustraiak, oroitzapenak eta ondare mota desbardinak batzen dauz, ibilbide baten bitartez. Dokumentalak Urdulizko Andra Mari elizatik hasten dan ibilbidea proposatzen dau. Bidean zehar, herriko ondare arkitektonikoa, historikoa, naturala eta kulturala ezagutzeko aukerea eskaintzen dau. Tartean, Euskal Herrian oso leku gitxitan aurkitu daiteken lilipa edo narziso berezi bat aitatzen da. Akaitze Kamiruaga Labayru Fundazioaren zuzendariordeak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, lanaren ezaugarri nagusietako bat, herriko lekukoen parte-hartzea izan da. Urduliztarrek euren oroitzapenak eta bizipenak partekatu dabez: Santa Marinako jaiak, esne eta barazkien salmenta edo Elortza auzoko tabernaren bilakaera... Adituek be parte hartu dabe: Arantza Aldeazabal botanikan doktorea, Sergio Vega Edestiarre Arkeologia alkartekoa eta Koldo Somokueto historialaria azaltzen dira Urduliz, gure zuztarren iturri lanean. Ez da lehenengo aldia Labayru Fundazioak holango proiektu bat egiten dauana. Azken urteotan Bizkaiko hainbat herritan ondareari buruzko ikus-entzunezkoak sortu dauz. Batzutan, liburuxka osagarri bategaz batera aurkeztu dira, jasotako informazinoa sakonago lantzeko. Aurten beste ikus-entzunezko bi prestauko dauz Labayru Fundazioak. Urdulizen bertan, eta Europako Ondare Jardunaldien harira, lanbide tradizionalen inguruko dokumentala egingo dabe. Eta Busturian, barriz, urte sasoiakaz lotuta dagozan ohiturak, errituak eta kantuak izango dira ardatz. Helburua bera da, herrietako ondarea dokumentatu, balioan jarri eta belaunaldiz belaunaldi transmititzea.

  5. MAR 2

    Minaren eta Neurozientziaren diziplinarteko I. jardunaldiak egin dira Deustuko Unibertsidadean

    370.000 heldu baino gehiago mina daukiela bizi dira Euskadin; hau da, helduen %25. Adituek "epidemia isila" deitzen deutse. Min horrek zortzi urtetik gorako bataz besteko iraupena dauka, eta bereziki 35 eta 54 urte arteko pertsonei eragiten deutse. Errealidade hori ikusita, Euskadiko Fisioterapeuten Elkargo Ofizialak eta Deustuko Unibertsidadeak Minaren eta Neurozientziaren Diziplinarteko I. Jardunaldiak egin ebezan zezeilaren 27an eta 28an. Topaketak arlo osasun-profesionalak bildu ebazan, ezagutzak partekatzeko eta min kronikoa prebenitzeko, ebaluatzeko eta tratatzeko modua hobetzeko. Jardunaldietako hizlarietako bat izan zan Xabat Casado fisioteraupeta, irakaslea eta Deusto Physical TherapIker taldeko kidea. Bere esanetan, minaren munduan aldaketak emoten dabilz eta aldaketa horreek, batez be, neurozientziaren ezagutzatik datoz. "Orain arte pentsatu izan da minaren jatorria beti lesino baten ondorioa zala, baina neurozientziaren aurrerakuntzengatik, gaur egun badakigu nerbio sistemak parte hartzen dauala", azaldu dau Casadok. Min kronikoa, definizinoz, epe luzeko mina da. Baina, Casadok gaineratu dauanez, errealidadean, ez da bapere erraza min kronikoa diagnostikatzea. Esaterako, paziente batek mina dauka, baina erresonantzia edo bestelako probek ez dabe ezer erakusten. Askotan azalpena nerbio sistemaren funtzionamenduan d**o. Xabat Casadok urteak daroaz minaren profilak identifikatzen. Azaldu deuskunez, diagnostiko etiketa bera daukien paziente guztiek ez daukie bilakaera bera izaten eta ezin daitekez bardin tratatu. Gaur egun "zehaztasuneko medikuntza edo medikuntza pertsonalizadua" izeneko ikuspegia indartzen doa: paziente bakotxaren ezaugarriak identifikau eta tratamendua pertsonalizatzea.

  6. FEB 26

    Gerra Zibileko kulturea aztergai, 90. urteurrenean

    2026. urtean 90 urte betetzen dira Gerra Zibila hasi zanetik, eta urteurren esanguratsu horren harira, EHUko Gabriel Aresti Katedrak gerra sasoian kulturak izan eban papera aztertzen dauan lan kolektiboa aurkeztu dau: Kultura Gerra Zibilean (1936-1939). Patxi Juaristi Katedrako zuzendariak azaldu dauanez, proiektuaren atzean arrazoi nagusi bi egon dira. Batetik, 90. urteurrenak eskaintzen dauan abagunea baliatu gura izan dabe, efemeride garrantzitsua dalako eta Gerra Zibilaren inguruan ekarpen akademiko sendo bat egitea beharrezkoa dalako. Bestetik, katedraren helburuetako bat, Gabriel Aresti bere testuinguruan hobeto ulertzea da. Aresti 1950eko hamarkadan hasi zan idazten, baina Juaristik nabarmendu dauanez, ezinbestekoa da aurretik gertautakoa ezagutzea, bere lana sakonago interpretatzeko. Kultura Gerra Zibilean (1936-1939) liburuan diziplina anitzeko ikerlariek hartu dabe parte (historialariak, kazetariak, Arte Ederretan graduaduak, soziologoak, filosofoak, antropologoak...). Kulturea zentzu zabalean ulertuta, 15 artikulu idatzi dabez. Askotariko adierazpide kultural aztertzen dira: artea, musika, dantza, arkitektura eta urigintza, antzerkia, bertsolaritzea... Helburu nagusietako bat memoria historikoa lantzea izan da. "Memoriak errealidadea hobeto ulertzen erakusten deusku", azpimarratu dau Patxi Juaristik. Gabriel Aresti Katedra euskal kulturaren ikerkuntzari, sorkuntza artistikoari eta dibulgazinoari lotutako unibertsidade katedra bat da. 2023an jaio zan, Bizkaiko Foru Aldundiaren eta EHUko Bizkaiko Campusaren ekimenez. Katedrak izen bereko intelektual eta kulturgilearen irudia eta obra ezagutarazo gura dau, batez be, unibertsidadeko ikasleen artean. Horregaz batera, katedraren helburu garrantzitsua da euskal kulturaren inguruko gogoeta eta azterketak bultzatzea, eta baita euskal kulturaren memoria jorratzea be.

  7. FEB 26

    Inguru haretan zer egin erabagi aurretik, herritarren eta eragileen eretxia zein dan jakin gura dabe

    Mungialdeko eta Uribe Kostako hainbat alkatek formalki eskatu deutsie Eusko Jaurlaritzari eta Bizkaiko Foru Aldundiari entzute eta herritarren parte-hartze prozesu bat abian jartzea, Lemoizko zentral nuklearra dagoan espazioaren etorkizuna erabagitzeko. Udalerri horreetako ordezkariek agerraldia egin eben joan dan astean Bilbon, gogorarazoteko Uribe Kostako Mankomunidadeak 2025eko bagilean egindako ezohiko osoko bilkura baten, parte-hartze prozesu zabal, plural eta inklusibo bat bultzatzea erabagi ebala, Lemoizko zentral nuklearraren espazioaren eraldaketa gidatu beharko leuken erizpideak definitzeko. Erabagi horretan, Eusko Jaurlaritzari prozesu hori bultzatu dagiala eskatu jakon eta horretarako, bilera bat eskatu zan, hondino egin barik dagoana. Jesus Mari Arizmendi Lemoizko alkateak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, zentralak "karga historiko, sinboliko eta emozionala" dauka, eta hori kontuan hartu barik ezin da etorkizuna definidu. Bere esanetan, espazio hori industria eremu hutsa baino gehiago izan da, eta orain aukera ederra d**o gauzak beste modu batera egiteko. Lemoizko alkateak nabarmendu dau erabagiak ahalik eta modu partekatuenean hartzea dala helburua, herritarren, eragile sozialen eta adituen eretxiak jasoz. Arizmendik gaineratu dau, espazioak potentzial handia daukala, baina baita erronka handiak be. Bere ustez, erronkarik nagusiena da zentralak daukan karga negatiboa positibo bihurtzea eta eredu barritzaile bat eregitea. Mungialdeko eta Uribe Kostako alkateek ez dabe proposamen zehatzik mahai ganean jarri, baina argi daukie momentua dala ideia desbardinak aurkezteko eta eztabaidatzeko.

  8. FEB 24

    Haurren artean biktima kopuruak gora egin dau, eta gero eta handiagoa da gatazkak euren hezkuntzan, osasunean eta ongizate emozionalean daukan eragina

    Lau urte bete dira gaur Errusiak Ukrainan inbasinoa hasi ebala, eta gerraren ondorioak batik bat gogorrak dira haurrentzat. Nazino Batuen Haurren Laguntzarako Funtsak, Unicefek ohartarazi dauanez, Ukrainako haurren herenak baino gehiagok —2.589.900 haur— lekuz aldatuta jarraitzen dau. Horreetatik 791.000 ume baino gehiago herrialde barruan dagoz, eta ia 1,8 milioi errefuxiatu lez bizi dira Ukrainatik kanpo. Haur askok, ganera, etxea itxi behar izan dabe behin baino gehiagotan. 15 eta 19 urte bitarteko nerabeen heren batek, gitxienez, bi biderrez aldatu behar izan dau bizilekua. Segurtasuna izan da etxea izteko arrazoi aipatuena. Ainhoa Lejonagoitia Unicef Euskadi Batzordeko komunikazino arduradunak Lau Haizetara irratsaioan azaldu dauanez, "Ukrainako haurren bizitza betiko aldatu zan egun batetik bestera". Gerrak 3.200 haur baino gehiago hil edo zauritu dauz 2022ko zezeilaz geroztik, eta azken urtean haurren biktimen kopurua %10 igo dala nabarmendu dau Lejonagoitiak. Hezkuntza eta osasuna, kolokan Haurtzaroari eskainitako zerbitzuak hondatuta geratu dira azken lau urteetan. 1.700 eskola eta hezkuntza-instalazino kaltetu edo suntsitu dira, eta ondorioz, haur askok ezin dabe aurrez aurreko eskoletara joan. "Hezkuntzak etorkizunerako tresnak emoten dauz; hori kentzen badeutsazu, itxaropena bera be arriskuan jartzen dozu", adierazo dau Unicef Euskadi Batzordeko komunikazino arduradunak. Unicefek online ikaskuntza-plataformak jarri dauz martxan eta ehunka ikaslerengana iritsi da. Irakasle eta ikasleentzako errekuperazino-programak sustatu dauz. Halanda be, Lejonagoitiak ohartarazi dau presentzialtasun ezak eta isolamenduak arrisku handiagoa dakarrela bai ikasketak eteteko bai osasun mentalerako. Osasun arloan be egoera larria da. Hainbat osasun-zentro kaltetu dabez, eta neguko baldintza gogorrek arrisku berezia sortzen dabe haurrengan. Arrisku fisikoez gain, ondorio emozionalak gero eta agerikoak dira. Unicefen arabera, nerabeen lautik batek itxaropena galdu dau etorkizunean, eta estres eta antsiedade mailek nabarmen egin dabe gora. Gerrak ez dauala bakarrik azpiegiturak suntsitzen, umeen harreman-sarea, segurtasun sentsazinoa eta etorkizunarekiko konfiantza be apurtzen dauzala azaldu dau Lejonagoitiak. Halanda be, "belaunaldi galdu" bati buruz berba egitea saihestu dau Lejonagoitiak, eta itxaropenerako tartea badagoala azpimarratu dau, baldin eta haurren aldeko zerbitzuetan inbertsinoa eta babesa indartzen badira. Unicefek nazinoarteko zuzenbide humanitarioa errespetatzeko deia egin dau, eta gogorarazo dau ume guztiek segurtasunez hazteko eskubidea daukiela. Era berean, alkartasunerako eta laguntzarako deia egin deutse herritarrei, Ukrainako haurrei babesa eta etorkizunerako aukerak bermatzeko.

See All (50)

About

Magazine honetan danetarikoa topauko dozue, informazinorako eta entretenimendurako. Era guztietako alkarrizketak: aktualidadekoak eta han hor hemenkako gai ezbardinen ganekoak, Bizkaian zeharrekoak, kultura arlokoak… Bestelako tarte bereziak be bai: eleiz gaiak, literaturea, Euskal Herriko Unibertsidadea etabar. Kolaboratzaileek be gai interesgarriak jorratzen ditue astero: Edorta Unamuno (Urdaibai Bird Center), Agus Barandiaran (munduan zeharreko folk musikea)... Informazinoa eta entretenimendua ordu bitan zehar. Gugaz bat egin gura badozu lau@bizkaiairratia.eus helbidea dozue erabilgarri.

Information

  • Channel
    Bizkaia Irratia
  • Creator
    Ainhoa Llona
  • Years Active
    2023 - 2026
  • Episodes
    50
  • Rating
    Clean
  • Copyright
    © 2026 Bizkaia Irratia
  • Show Website
    Lau Haizetara

More From Bizkaia Irratia